nietolerancja alkoholu
Nietolerancja alkoholu to zespół nieprawidłowych reakcji organizmu na spożycie alkoholu etylowego, wynikający z zaburzeń metabolicznych lub genetycznych. W przeciwieństwie do choroby alkoholowej, nie ma związku z uzależnieniem, lecz z fizjologiczną niezdolnością organizmu do prawidłowego metabolizowania alkoholu.
U podstaw nietolerancji leży najczęściej niedobór lub dysfunkcja enzymów zaangażowanych w rozkład etanolu – dehydrogenazy alkoholowej (ADH) oraz dehydrogenazy aldehydowej (ALDH). W rezultacie dochodzi do kumulacji aldehydu octowego, który wywołuje objawy takie jak: zaczerwienienie twarzy i szyi (tzw. flush syndrome), tachykardia, nudności, wymioty, bóle głowy oraz spadek ciśnienia tętniczego krwi.
Szczególnie predysponowane do nietolerancji alkoholu są osoby pochodzenia azjatyckiego, u których występuje wariant genu ALDH2 powodujący obniżoną aktywność dehydrogenazy aldehydowej. Nietolerancja alkoholu może również współwystępować z chorobami wątroby, trzustki, chorobami autoimmunologicznymi oraz być efektem interakcji z przyjmowanymi lekami, zwłaszcza przeciwgrzybiczymi (disulfiram-like effect).
Diagnostyka obejmuje wywiad kliniczny, analizę aktywności enzymów metabolizujących alkohol oraz testy genetyczne. Leczenie polega głównie na unikaniu spożywania alkoholu, a w niektórych przypadkach stosowaniu leków łagodzących objawy. W praktyce klinicznej istotne jest różnicowanie nietolerancji alkoholu z alergią na alkohol oraz z zespołem przewlekłego zatrucia aldehydem octowym u osób nadużywających alkoholu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Amara 0,5%
Spirytus Skażony Hibitanem 0,5% Amara to preparat do stosowania zewnętrznego zawierający chloroheksydyny diglukonian w stężeniu 0,5 g/100 g oraz 67-73% (V/V) etanolu, co odpowiada do 584 mg etanolu w 1 ml płynu. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na chloroheksydynę lub składniki pomocnicze oraz nie powinien być stosowany na uszkodzoną skórę, w tym rany otwarte, oparzenia, zmiany zapalne (np. wypryski, łuszczyca w fazie aktywnej) oraz owrzodzenia, ze względu na ryzyko podrażnienia i opóźnienia gojenia. Wysoka zawartość etanolu stanowi dodatkowe ograniczenie u osób z nietolerancją alkoholu miejscowo, nadwrażliwością na preparaty alkoholowe oraz u pacjentów z tendencją do nadmiernego wysuszania skóry.
absorpcja systemowa, błona śluzowa, chloroheksydyny diglukonian, etanol, łuszczyca, nadwrażliwość, nietolerancja alkoholu, oparzenie, owrzodzenie, rana otwarta, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, środek antyseptyczny, środek dezynfekcyjny, stosowanie zewnętrzne, uszkodzona skóra, wyprysk, wywiad alergologiczny, zmiana zapalna skóry - Leksykon leków
Interakcje leku – Desetax 0,5 mg/ml
Desloratadyna, zawarta w produkcie leczniczym Desetax (0,5 mg/ml, roztwór doustny), wykazuje niski potencjał klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych, co potwierdzono w badaniach z erytromycyną oraz ketokonazolem, gdzie nie zaobserwowano znaczących efektów interakcyjnych. Produkt może być stosowany jednocześnie z tymi lekami bez konieczności modyfikacji dawkowania. W badaniach klinicznych u dorosłych nie stwierdzono nasilenia działania alkoholu na sprawność psychofizyczną podczas jednoczesnego podawania desloratadyny, jednakże po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki nietolerancji i zatrucia alkoholem, co wskazuje na potencjalne ryzyko i konieczność zachowania ostrożności.
antybiotyk makrolidowy, Desetax, desloratadyna, erytromycyna, glikol propylenowy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, ketokonazol, lek przeciwgrzybiczy, nietolerancja alkoholu, pacjent pediatryczny, populacja osób dorosłych, roztwór doustny, sorbitol, sprawność psychofizyczna, zatrucie alkoholem - Leksykon leków
Interakcje leku – Hitaxa fast junior 2,5 mg
Desloratadyna, aktywny składnik Hitaxa fast junior 2,5 mg, nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji z erytromycyną i ketokonazolem, co potwierdzają kontrolowane badania kliniczne u dorosłych. Równoczesne stosowanie tych leków nie wymaga modyfikacji dawki. W badaniach klinicznych desloratadyna nie nasilała zaburzeń sprawności psychofizycznej wywoływanych przez alkohol, jednak po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki nietolerancji i zatrucia alkoholem, co wskazuje na umiarkowane ryzyko i konieczność zachowania ostrożności przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu. Dane dotyczące interakcji u dzieci i młodzieży są ograniczone i opierają się na ekstrapolacji wyników z populacji dorosłych.
bezpieczeństwo farmakoterapii, desloratadyna, działanie przeciwhistaminowe, erytromycyna, Hitaxa fast junior, interakcja lekowa, ketokonazol, lek depresyjny OUN, lek przeciwhistaminowy, lek sedatywny, lek wpływający na OUN, nietolerancja alkoholu, receptory OUN, zaburzenie sprawności psychofizycznej, zatrucie alkoholem - Leksykon leków
Interakcje leku – Deslodyna 5 mg
Desloratadyna, substancja czynna preparatu Deslodyna (5 mg tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej), wykazuje korzystny profil interakcji farmakologicznych. Badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji z erytromycyną i ketokonazolem, co pozwala na bezpieczne jednoczesne stosowanie bez konieczności modyfikacji dawki. Jednakże, pomimo braku potwierdzenia w badaniach klinicznych, obserwacje po wprowadzeniu leku do obrotu wskazują na potencjalne ryzyko nietolerancji alkoholu i zatrucia alkoholowego u pacjentów przyjmujących desloratadynę. Zaleca się zatem ostrożność i unikanie spożywania alkoholu podczas terapii, zwłaszcza w początkowym okresie stosowania, a w przypadku konieczności jednoczesnego przyjęcia alkoholu – rozpoczęcie od niewielkich ilości oraz monitorowanie objawów nietolerancji (np. zaczerwienienie twarzy, tachykardia, nudności).
alkohol benzylowy, antybiotyk makrolidowy, aspartam, desloratadyna, działanie niepożądane, efekt sedatywny, erytromycyna, glikol propylenowy, ketokonazol, lek nasenny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwhistaminowy, lek uspokajający, mannitol, nietolerancja alkoholu, ośrodkowy układ nerwowy, tabletka ulegająca rozpadowi, tachykardia, zatrucie alkoholem - Leksykon substancji czynnych
Liść bluszczu – Dawkowanie i sposób podawania
Liść bluszczu (Hedera helix L., folium) jest składnikiem preparatu Bronchipret TE, stosowanego w terapii schorzeń dróg oddechowych. Preparat zawiera 1,68 g płynnego wyciągu z liścia bluszczu na 100 ml syropu, z etanolem 70% (V/V) jako rozpuszczalnikiem. Dawkowanie jest ściśle dostosowane do wieku pacjenta: dzieci 2-5 lat otrzymują 3,2 ml trzy razy na dobę (9,6 ml/dobę), dzieci 6-11 lat 4,3 ml trzy razy na dobę (12,9 ml/dobę), a dorośli i młodzież powyżej 12 lat 5,4 ml trzy razy na dobę (16,2 ml/dobę). Syrop podaje się doustnie bez rozcieńczania, z użyciem dołączonej miarki, po uprzednim wstrząśnięciu butelki, a po podaniu zaleca się popić niewielką ilością wody.
Bronchipret TE, cukrzyca, duszność, efekt terapeutyczny, etanol 70%, krwioplucie, liść bluszczu, maltitol, nietolerancja alkoholu, nietolerancja fruktozy, przeciwwskazanie, reakcja alergiczna, ropna wydzielina, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, schorzenie dróg oddechowych, sorbitol, substancja pomocnicza, tymianek, wyciąg z bluszczu, wyciąg z tymianku - Leksykon leków
Interakcje leku – Dasergin 5 mg
Desloratadyna, substancja czynna leku Dasergin, nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych z antybiotykami makrolidowymi (np. erytromycyną) oraz lekami przeciwgrzybiczymi (np. ketokonazolem) w populacji dorosłych pacjentów. Badania kliniczne potwierdziły brak konieczności modyfikacji dawkowania przy jednoczesnym stosowaniu tych leków. Warto podkreślić, że badania interakcji przeprowadzono wyłącznie u dorosłych, co wymaga ostrożności przy przepisywaniu desloratadyny pacjentom pediatrycznym. Ponadto, farmakologiczne badania wykazały, że desloratadyna nie nasila zaburzeń sprawności psychofizycznej wywołanych przez alkohol.
antybiotyk makrolidowy, badanie farmakologiczne, Dasergin, desloratadyna, erytromycyna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z substancją leczniczą, ketokonazol, lek przeciwgrzybiczny, modyfikacja dawkowania, nadzór po wprowadzeniu do obrotu, nietolerancja alkoholu, pacjent pediatryczny, zaburzenie sprawności psychofizycznej, zatrucie alkoholowe - Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja alkoholu – Patofizjologia i mechanizm
Nietolerancja alkoholu jest stanem metabolicznym wynikającym głównie z deficytu lub obniżonej aktywności dehydrogenazy aldehydowej 2 (ALDH2), kluczowego enzymu rozkładającego toksyczny metabolit acetaldehyd do kwasu octowego. Genetyczny polimorfizm genu ALDH2, zwłaszcza allel ALDH2*2, powszechny w populacjach wschodnioazjatyckich, koduje enzym o znacznie skróconym okresie półtrwania (14 godzin vs ≥22 godziny dla formy dzikiej ALDH2*1) i obniżonej aktywności katalitycznej, co prowadzi do akumulacji acetaldehydu we krwi i tkankach. Objawy kliniczne obejmują charakterystyczne zaczerwienienie twarzy („Asian flush”), tachykardię, nudności oraz bóle głowy. Nietolerancja może być również indukowana lub nasilana przez leki takie jak disulfiram, metronidazol, nilutamid czy takrolimus, które hamują aktywność ALDH, a także występować w przebiegu chorób takich jak chłoniak Hodgkina czy zespół przewlekłego zmęczenia (CFS/ME). Dodatkowo, mechanizmy epigenetyczne, w tym zmiany metylacji DNA w obrębie genu ALDH2, mogą modulować ekspresję enzymu i nasilać objawy nietolerancji.
acetaldehyd, beta-amyloid, chłoniak Hodgkina, choroba Alzheimera, cytochrom P450 2E1, dehydrogenaza aldehydowa 2, dehydrogenaza alkoholowa, disulfiram, dziedziczenie genetyczne, metronidazol, mikrobiom jelitowy, mutacja genetyczna, niedobór składników odżywczych, nietolerancja alkoholu, rozszerzenie naczyń krwionośnych, stres oksydacyjny, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wolne rodniki, zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej, zespół przewlekłego zmęczenia - Leksykon substancji czynnych
Krwawnik kanadyjski – Przeciwwskazania stosowania
Krwawnik kanadyjski (Sanguinaria canadensis) jest składnikiem preparatu Limfodrenaż-Pascoe Basic w potencji D8, w ilości 0,01 g na 10 g produktu. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na tę substancję, a także na inne składniki preparatu, w tym rośliny z rodziny astrowatych (np. Taraxacum officinale, Calendula officinalis, Echinacea). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergiami na rośliny lecznicze oraz u osób z chorobami dróg żółciowych, co wynika z obecności pranalewki z mniszka lekarskiego w preparacie. Limfodrenaż-Pascoe Basic zawiera również 39% (V/V) etanolu, co odpowiada 79 mg alkoholu na 10 kropli, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją alkoholu, chorobami wątroby lub podczas terapii disulfiramem.
astrowate, choroba dróg żółciowych, choroba wątroby, disulfiram, etanol, glistnik jaskółcze ziele, jeżówka, krwawnik kanadyjski, kwas arsenowy, Limfodrenaż-Pascoe Basic, mniszek lekarski, nadwrażliwość, nagietek, nietolerancja alkoholu, potencja D8, reakcja alergiczna, Sanguinaria canadensis, substancja czynna, szkarłatka amerykańska, widłak goździsty, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z kwiatów dziewanny – Działania niepożądane
Wyciąg z kwiatów dziewanny (Verbascum thapsus L., V. densiflorum Bertol., V. phlomoides L.) stosowany w preparacie Noverban (0,96 g/5 ml syropu) wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, bez dotychczasowych zgłoszeń działań niepożądanych bezpośrednio związanych z tą substancją czynną. Preparat zawiera również substancje pomocnicze: etanol w stężeniu 4-7% (V/V) oraz sacharozę w ilości około 3,8 g/5 ml, które mogą potencjalnie wywoływać reakcje niepożądane u pacjentów z nietolerancją alkoholu, uzależnieniem od alkoholu, cukrzycą lub zaburzeniami wchłaniania węglowodanów. Pomimo braku zgłoszeń, konieczne jest zachowanie ostrożności i uwzględnienie tych czynników w ocenie ryzyka u poszczególnych pacjentów.
cukrzyca, działanie niepożądane, etanol, monitorowanie bezpieczeństwa produktów leczniczych, nietolerancja alkoholu, nietolerancja fruktozy, preparat leczniczy, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, reakcja uboczna, sacharoza, stosunek korzyści do ryzyka, substancja pomocnicza, Verbascum densiflorum, Verbascum phlomoides, Verbascum thapsus, wyciąg z kwiatów dziewanny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermitopic 0,1%
Dermitopic, zawierający takrolimus jednowodny w stężeniu 0,1% w postaci maści, wykazuje profil działań niepożądanych głównie związanych z miejscową aplikacją. W badaniach klinicznych około 50% pacjentów doświadczyło działań niepożądanych, z których najczęstsze to pieczenie i świąd skóry (bardzo często, ≥1/10), rumień (często, ≥1/100 do <1/10), uczucie ciepła, parestezje oraz wysypka w miejscu podania. Objawy te mają zazwyczaj łagodny do umiarkowanego charakter i ustępują w ciągu tygodnia od rozpoczęcia terapii. Ponadto, częstość występowania nietolerancji alkoholu manifestującej się wypiekami lub podrażnieniem skóry po spożyciu napojów alkoholowych również została odnotowana jako często występująca reakcja niepożądana.
dyzestezja, działanie immunomodulujące, nadwrażliwość miejscowa, nietolerancja alkoholu, obrzęk miejscowy, parestezja, plamy soczewicowate, podrażnienie skóry, reakcja niepożądana leku, rumień, takrolimus jednowodny, teleangiektazja, trądzik, trądzik różowaty, wyprysk opryszczkowy, wysiew ospopodobny Kaposiego, zakażenie Herpes simplex, zakażenie oka wirusem opryszczki, zakażenie wirusem Herpes, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon substancji czynnych
Kłącze galangi – Dawkowanie i sposób podawania
Kłącze galangi (Alpinia officinarum Hance) jest składnikiem preparatu Melisana Klosterfrau Original, w którym 100 ml zawiera 285 mg kłącza galangi w 66,8% (V/V) etanolu. Dawkowanie doustne u dorosłych wynosi 5-10 ml (1-2 łyżeczki) 1-3 razy dziennie, maksymalna dawka dobowa to 25 ml (5 łyżeczek). Preparat należy rozcieńczyć co najmniej podwójną ilością wody lub rozprowadzić na kromce chleba, nie stosować na czczo oraz unikać dodatkowego spożycia alkoholu podczas długotrwałej terapii. W przypadku braku poprawy po 5-7 dniach zaleca się zmianę terapii. Preparat nie jest wskazany u dzieci i młodzieży ze względu na zawartość alkoholu i brak danych bezpieczeństwa.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Essentiale Max 600 mg
Lek Essentiale MAX w formie kapsułek twardych zawiera 600 mg fosfolipidów z nasion soi, w tym (3-sn-fosfatydylo)cholinę, i posiada istotne przeciwwskazania związane z nadwrażliwością na substancję czynną, soję, orzeszki ziemne oraz substancje pomocnicze. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność oleju sojowego, który może wywoływać reakcje alergiczne, oraz etanolu (20 mg na kapsułkę), co może stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją alkoholu. Przeciwwskazania obejmują również uczulenie na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.
alergia na orzeszki ziemne, alergia na soję, dysfagia, etanol, fosfatydylocholina, fosfolipidy sojowe, kapsułka twarda, nadwrażliwość, nietolerancja alkoholu, objawy oddechowe, objawy żołądkowo-jelitowe, olej sojowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, substancja czynna, wysypka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Actusept 1,5 mg/ml
Lek Actusept, aerozol do stosowania w jamie ustnej zawierający 1,5 mg/ml benzydaminy chlorowodorku, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na benzydaminę lub substancje pomocnicze preparatu. Reakcje alergiczne na benzydaminę mogą mieć różne nasilenie, dlatego konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergologicznego przed zastosowaniem leku. Preparat zawiera etanol absolutny w ilości 81,0 mg/ml (14,58 mg na jedno rozpylenie) oraz metylu parahydroksybenzoesan (E 218) w stężeniu 1 mg/ml (0,18 mg na jedno rozpylenie), które mogą stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją alkoholu, chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu lub nadwrażliwością na parahydroksybenzoesany.
alergia na benzydaminę, benzydamina chlorowodorek, choroba wątroby, etanol absolutny, metylu parahydroksybenzoesan, nadwrażliwość, nadwrażliwość na parahydroksybenzoesany, nietolerancja alkoholu, reakcja alergiczna, reakcja typu późnego, substancja czynna, substancja pomocnicza, uzależnienie od alkoholu, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg suchy z nasion kasztanowca – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wyciąg suchy z nasion kasztanowca (Hippocastani seminis extractum siccum) stosowany w preparacie Esceven, zawierającym 167 mg wyciągu w tabletkach powlekanych, jest wskazany wyłącznie dla pacjentów powyżej 12 roku życia. Preparat charakteryzuje się stosunkiem ekstrahowania 5-9:1, co oznacza, że 1 część wyciągu odpowiada 5-9 częściom surowca roślinnego, a ekstrakcja odbywa się przy użyciu 80% etanolu (v/v). Ze względu na obecność alkoholu, należy zachować ostrożność u pacjentów z nietolerancją alkoholu lub chorobami wątroby.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermitopic 0,03 %
Dermitopic 0,03% w postaci maści zawiera takrolimus jednowodny (0,3 mg/g maści) i jest stosowany miejscowo, jednak jego użycie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które wymagają uwagi klinicznej. Najczęściej obserwuje się reakcje skórne takie jak pieczenie, świąd, rumień, uczucie ciepła, ból, parestezje oraz wysypkę w miejscu aplikacji, które zwykle mają charakter łagodny do umiarkowanego i ustępują w ciągu tygodnia. Często występuje także nietolerancja alkoholu objawiająca się zaczerwienieniem lub podrażnieniem skóry po spożyciu napojów alkoholowych. Ponadto, stosowanie Dermitopic zwiększa ryzyko miejscowych zakażeń skóry, w tym wyprysku opryszczkowego, zapalenia mieszków włosowych oraz zakażeń wirusem Herpes simplex. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) oraz częstość nieznana.
atopowe zapalenie skóry, chłoniak skóry, chłoniak z limfocytów T, dyzestezja, działanie niepożądane, herpes simplex, liszajec, nadwrażliwość skóry, nietolerancja alkoholu, opryszczka oczna, parestezja, pieczenie skóry, plamy soczewicowate, rak skóry, rumień, świąd, takrolimus jednowodny, takrolimus maść, trądzik, trądzik różowaty, wirus herpes, wyprysk opryszczkowy, wysiew ospopodobny Kaposiego, zakażenie wirusowe, zapalenie mieszków włosowych