izoenzym CYP 3A4

Izoenzym CYP3A4 (cytochrom P450 3A4) należy do rodziny enzymów cytochromu P450 i jest jednym z najważniejszych enzymów uczestniczących w metabolizmie leków. Zlokalizowany głównie w wątrobie oraz ścianie jelita cienkiego, odpowiada za biotransformację około 50% wszystkich stosowanych klinicznie leków, w tym antybiotyków, leków przeciwnowotworowych, immunosupresyjnych i przeciwdrgawkowych.

Aktywność CYP3A4 charakteryzuje się dużą zmiennością międzyosobniczą, co może prowadzić do istotnych różnic w farmakokinetyce leków u poszczególnych pacjentów. Czynniki genetyczne, stan fizjologiczny, choroby współistniejące oraz interakcje z innymi substancjami mogą wpływać na funkcjonowanie tego izoenzymu, modyfikując skuteczność i bezpieczeństwo farmakoterapii.

W praktyce klinicznej szczególnie istotne są interakcje lekowe na poziomie CYP3A4. Wiele substancji może działać jako inhibitory (np. erytromycyna, ketokonazol, sok grejpfrutowy) lub induktory (np. rifampicyna, karbamazepina, dziurawiec) tego enzymu, prowadząc odpowiednio do zwiększenia stężenia lub przyspieszenia metabolizmu leków będących substratami CYP3A4. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Budixon Neb 0,5 mg/ml

Budezonid, substancja czynna leku BUDIXON NEB w postaci zawiesiny do nebulizacji (0,25 mg/ml i 0,50 mg/ml), charakteryzuje się biodostępnością ogólnoustrojową u dorosłych około 15% dawki nominalnej oraz 40-70% dawki dostarczonej. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 2 mg osiąga około 4 nmol/L w czasie 10-30 minut (Tmax). Objętość dystrybucji wynosi około 3 l/kg masy ciała, a wiązanie z białkami osocza jest wysokie (85-90%). Budezonid podlega intensywnemu efektowi pierwszego przejścia wątrobowego (około 90% metabolizowane), głównie przez izoenzym CYP3A4, z metabolitami o minimalnej aktywności glikokortykosteroidowej (<1%). Klirens układowy u dorosłych wynosi około 1,2 l/min, a okres półtrwania 2-3 godziny. Kinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych.
16α-hydroksyprednizolon, 6β-hydroksybudezonid, aktywność glikokortykosteroidowa, AUC, białko osocza, biodostępność ogólnoustrojowa, budezonid, Cmax, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, glikokortykosteroid, izoenzym CYP 3A4, kinetyka budezonidu, klirens układowy, maksymalne stężenie leku, metabolizm, nebulizator pneumatyczny, nerka, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie maksymalne, Tmax, zawiesina do nebulizacji
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ondemet 0,25 mg/ml

Budezonid podany w postaci zawiesiny do nebulizacji wykazuje biodostępność ogólnoustrojową u dorosłych na poziomie około 15% dawki nominalnej oraz 40-70% dawki dostarczonej pacjentowi, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 4 nmol/l osiąganym w ciągu 10-30 minut po podaniu dawki 2 mg. Lek charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (~3 l/kg) oraz wysokim stopniem wiązania z białkami osocza (85-90%). Budezonid ulega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu (efekt pierwszego przejścia), głównie przez izoenzym CYP3A4, z wytworzeniem metabolitów o minimalnej aktywności glikokortykosteroidowej (<1%). Klirens układowy u dorosłych wynosi około 1,2 l/min, a okres półtrwania po podaniu dożylnym to 2-3 godziny. Kinetyka leku jest proporcjonalna do dawki, co umożliwia przewidywalne dostosowanie terapii.
16α-hydroksyprednizolon, 6β-hydroksybudezonid, aktywność glikokortykosteroidowa, biodostępność ogólnoustrojowa, cytochrom P450, dyspnea, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja na budezonid, farmakokinetyka budezonidu, izoenzym CYP 3A4, kinetyka budezonidu, klirens budezonidu, klirens układowy, metabolizm budezonidu, nebulizacja, nebulizator pneumatyczny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, stężenie budezonidu w osoczu, układ enzymatyczny, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina do nebulizacji
Leksykon leków
Interakcje leku – Vesoxx 1 mg/ml

Chlorowodorek oksybutyniny, substancja czynna leku VESOXX, wykazuje działanie antycholinergiczne, które może wpływać na metabolizm i farmakokinetykę innych leków, zwłaszcza poprzez hamowanie izoenzymu CYP 3A4. Podanie oksybutyniny do pęcherza moczowego ogranicza metabolizm pierwszego przejścia, jednak interakcje z inhibitorami CYP 3A4, takimi jak azole przeciwgrzybicze (np. ketokonazol) i makrolidy (np. erytromycyna), mogą zwiększać stężenie oksybutyniny i nasilać działania niepożądane. Ponadto, oksybutynina może zmieniać motorykę przewodu pokarmowego, co wpływa na wchłanianie innych leków, a jej działanie antycholinergiczne może nasilać się przy jednoczesnym stosowaniu leków o podobnym mechanizmie, takich jak leki przeciwparkinsonowskie, przeciwhistaminowe I generacji, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne czy atropina. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nasilenia zapalenia przełyku przy stosowaniu bisfosfonianów oraz osłabienie działania azotanów podjęzykowych z powodu suchości w jamie ustnej.
antybiotyk makrolidowy, atropinowy środek przeciwskurczowy, azole przeciwgrzybicze, bisfosfonian, chlorowodorek oksybutyniny, choroba Parkinsona, działanie antycholinergiczne, działanie cholinolityczne, inhibitor cholinesterazy, inhibitor CYP 3A4, izoenzym CYP 3A4, lek prokinetyczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, metabolizm pierwszego przejścia, motoryka przewodu pokarmowego, senność, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie psychomotoryczne, zapalenie przełyku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Holoxan 2 g

Ifosfamid, zawarty w preparacie Holoxan (2 g proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań), charakteryzuje się liniową farmakokinetyką z szybkim przenikaniem do tkanek, w tym do OUN, z objętością dystrybucji 0,5-0,8 l/kg i okresem półtrwania 4-7 godzin. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (~20%) oraz zdolność przenikania przez barierę krew-mózg w formie niezmienionej. Metabolizm ifosfamidu zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymów CYP3A4 (hydroksylacja do 4-hydroksy-ifosfamidu) oraz CYP2B6 (dealkilacja), prowadząc do powstania aktywnych i nieaktywnych metabolitów. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z wydalaniem 57% dawki po frakcjonowanym podaniu (1,6-2,4 g/m²/dobę przez 3 dni) oraz 80% po dużej dawce pojedynczej (3,8-5 g/m²), przy czym ilość leku wydalana w postaci niezmienionej wynosi odpowiednio 15% i 53%. Klirens nerkowy mieści się w zakresie 6-22 ml/min.
4-hydroksy-ifosfamid, akroleina, aldoifosfamid, bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, cyklofosfamid, cytochrom P450, ifosfamid, iperyt izofosfamidu, izoenzym CYP 3A4, karboksyifosfamid, klirens nerkowy, liniowa zależność, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie dożylne, profil farmakokinetyczny, przemiana metaboliczna, wiązanie z białkami osocza, zmienność osobnicza
Leksykon substancji czynnych
Oksybutynina – Interakcje

Oksybutynina, działając przeciwcholinergicznie, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jej skuteczność i bezpieczeństwo stosowania. Nasilenie działania przeciwcholinergicznego obserwuje się przy jednoczesnym podawaniu z lekami takimi jak amantadyna, biperyden, lewodopa, leki przeciwhistaminowe, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina, imipramina) oraz lekami przeciwpsychotycznymi (pochodne fenotiazyny, butyrofenonu, klozapina). Oksybutynina jest metabolizowana przez CYP3A4, a inhibitory tego izoenzymu (ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna) mogą podwoić stężenie oksybutyniny w osoczu, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Ponadto, zmniejszenie motoryki przewodu pokarmowego pod wpływem oksybutyniny wpływa na wchłanianie leków, zwiększając np. biodostępność digoksyny, a zmniejszając wchłanianie lidokainy, paracetamolu, soli litu, tetracyklin i innych.
acetylocholina, alendronian, antybiotyk makrolidowy, atropina, azotany, bisfosfoniany, choroba Alzheimera, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, cytochrom P450, domperidon, donepezyl, działanie przeciwcholinergiczne, erytromycyna, galantamina, glikozyd naparstnicy, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor izoenzymu, interakcje lekowe, itrakonazol, izoenzym CYP 3A4, ketokonazol, lek antycholinergiczny, lek prokinetyczny, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, metoklopramid, miastenia, motoryka przewodu pokarmowego, nitrogliceryna, ośrodkowy układ nerwowy, perystaltyka przewodu pokarmowego, receptor cholinergiczny, rizedronian, rywastygmina, sprawność psychomotoryczna, układ cholinergiczny, zapalenie przełyku
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Promonta 5 mg 5 mg

Montelukast, substancja czynna preparatu Promonta 5 mg w formie tabletek do rozgryzania i żucia, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 2 godzinach (Tmax). Biodostępność doustna wynosi 73% na czczo i spada do 63% po posiłku. Lek wykazuje wysokie (>99%) wiązanie z białkami osocza oraz umiarkowaną objętość dystrybucji (8-11 l). Montelukast jest metabolizowany głównie przez cytochrom P450 2C8, z minimalnym udziałem CYP3A4 i CYP2C9, a jego metabolity nie osiągają znaczących stężeń w osoczu, co wskazuje na dominującą rolę formy niezmienionej w działaniu terapeutycznym. Klirens osoczowy wynosi około 45 ml/min, a eliminacja odbywa się głównie z żółcią (86% dawki w kale), z minimalnym wydalaniem (<0,2%) przez nerki.
bariera krew-mózg, biodostępność, cytochrom P450 2C8, dystrybucja leku, eliminacja leku, interakcja lekowa, izoenzym CYP 2C9, izoenzym CYP 3A4, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens osoczowy, metabolizm leku, mikrosomy wątrobowe, montelukast, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, parametr farmakokinetyczny, przewód pokarmowy, stężenie w osoczu krwi, tabletki do rozgryzania i żucia, teofilina
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Glandex 25 mg

Eksemestan, substancja czynna leku Glandex 25 mg, wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu wynoszącym 18 ng/ml osiąganym po około 2 godzinach. Biodostępność jest ograniczona przez efekt pierwszego przejścia wątrobowego, co potwierdza niska bezwzględna biodostępność na poziomie 5% w modelach zwierzęcych. Spożycie pokarmu zwiększa biodostępność o 40%. Objętość dystrybucji jest znaczna (około 20 000 l), a okres półtrwania wynosi 24 godziny, z liniową kinetyką farmakokinetyczną. Eksemestan wiąże się w 90% z białkami osocza, a jego metabolity nie wykazują aktywności hamującej aromatazę. Klirens leku jest wysoki (500 l/h), a eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm, z jedynie 1% dawki wydalanej z moczem w postaci niezmienionej. W ciągu tygodnia po podaniu, około 40% dawki jest wydalane zarówno z moczem, jak i kałem.
aldoketoreduktaza, białko osocza, biodostępność, dostępność biologiczna, dystrybucja, efekt pierwszego przejścia, eksemestan, eliminacja, hamowanie aromatazy, izoenzym CYP 3A4, kinetyka liniowa, klirens, klirens kreatyniny, maksymalne stężenie, metabolizm, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cardura XL 8 mg

Doksazosyna w postaci tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Cardura XL) charakteryzuje się opóźnionym Tmax wynoszącym 8-9 godzin oraz maksymalnym stężeniem (Cmax) w osoczu stanowiącym około 1/3 wartości obserwowanej po podaniu standardowych tabletek. Pomimo niższego Cmax, stężenia leku po 24 godzinach są porównywalne w obu formach, co umożliwia skuteczne podtrzymanie efektu terapeutycznego przy dawkowaniu raz na dobę. Wskaźnik peak/trough dla Cardura XL jest ponad dwukrotnie niższy niż dla standardowych tabletek, co wskazuje na mniejsze wahania stężenia leku i potencjalnie lepszą tolerancję. Biodostępność względna wynosi 54% dla dawki 4 mg i 59% dla dawki 8 mg, a okres półtrwania doksazosyny to około 22 godziny, co sprzyja stosowaniu schematu dawkowania raz na dobę. Lek wykazuje wysokie (około 98%) wiązanie z białkami osocza, co wpływa na jego dystrybucję i farmakokinetykę.
biodostępność, biodostępność względna, cytochrom P450, czas do stężenia maksymalnego, doksazosyna, dystrybucja leku, eliminacja leku, hydroksylacja, izoenzym CYP 2C9, izoenzym CYP 2D6, izoenzym CYP 3A4, klirens doustny, metabolizm leku, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, O-demetylacja, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne leku, tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik peak/trough