Leki w grupie
„leki hormonalne”
Leki hormonalne to preparaty farmaceutyczne zawierające hormony lub substancje modyfikujące działanie układu hormonalnego organizmu. Działają poprzez uzupełnianie niedoborów hormonów, hamowanie ich nadmiernej produkcji lub blokowanie receptorów hormonalnych. Leki te znajdują zastosowanie w leczeniu zaburzeń endokrynologicznych, chorób metabolicznych, w terapii zastępczej oraz w antykoncepcji.
Główne podgrupy leków hormonalnych obejmują: hormony płciowe (estrogeny, progestageny, androgeny), hormony tarczycy, hormony kory nadnerczy (glikokortykosteroidy, mineralokortykosteroidy), hormony trzustki (insulina i jej analogi), hormony przysadki oraz ich analogi syntetyczne. Każda z tych grup ma specyficzne wskazania terapeutyczne i charakterystykę działania.
Wśród najważniejszych leków hormonalnych wymienić można: estradiol (Estrofem, Oesclim), lewonorgestrel (Mirena), testosteron (Androtop, Nebido), lewotyroksynę (Euthyrox, Letrox), hydrokortyzon (Hydrocortison), prednizon (Encorton), deksametazon (Dexaven, Pabi-Dexamethason), insulinę (Insulatard, NovoRapid, Lantus), oksytocynę (Oxytocin) czy somatotropinę (Genotropin, Omnitrope).
Największą zaletą stosowania leków hormonalnych jest możliwość przywrócenia fizjologicznej równowagi hormonalnej organizmu, co pozwala na skuteczne leczenie wielu chorób endokrynologicznych, metabolicznych i nowotworowych. Terapia hormonalna umożliwia kontrolę objawów menopauzy, leczenie niepłodności, regulację cyklu miesiączkowego, kontrolę cukrzycy oraz leczenie wielu stanów zapalnych i alergicznych.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków hormonalnych obejmują możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak zwiększone ryzyko zakrzepicy i incydentów sercowo-naczyniowych (szczególnie przy stosowaniu estrogenów), zaburzenia metaboliczne, wpływ na gospodarkę wodno-elektrolitową, immunosupresja przy długotrwałym stosowaniu glikokortykosteroidów, a także ryzyko rozwoju niektórych nowotworów hormonozależnych. Dlatego terapia hormonalna wymaga regularnej kontroli lekarskiej i monitorowania parametrów biochemicznych.
Estrogeny (np. estradiol – Estrofem, Oesclim) stosowane są głównie w terapii zastępczej u kobiet w okresie menopauzy oraz w leczeniu niektórych nowotworów. Progestageny (np. progesteron – Luteina, Lutinus) wykorzystywane są m.in. w leczeniu niepłodności i zaburzeń miesiączkowania. Androgeny (np. testosteron – Androtop, Nebido) znajdują zastosowanie w leczeniu hipogonadyzmu u mężczyzn oraz w niektórych przypadkach u kobiet.
Glikokortykosteroidy (np. prednizon – Encorton, deksametazon – Dexaven) są szeroko stosowane w leczeniu chorób autoimmunologicznych, stanów zapalnych i alergicznych. Mineralokortykosteroidy (np. fludrokortyzon – Cortineff) wykorzystywane są głównie w leczeniu niedoczynności kory nadnerczy. Hormony tarczycy (np. lewotyroksyna – Euthyrox, Letrox) stosowane są w leczeniu niedoczynności tarczycy.
Lista leków w tej grupie
-
Eferox – Tabletki – 137 mcg
Produkt leczniczy zawiera lewotyroksynę sodową bezwodną, stosowaną w formie tabletek o zróżnicowanym stężeniu. Wskazany jest w leczeniu niedoczynności tarczycy, zapobieganiu nawrotom wola, łagodnym wolu oraz terapii substytucyjnej i supresyjnej w raku tarczycy. Może być również używany w terapii skojarzonej z lekami przeciwtarczycowymi w nadczynności tarczycy oraz do testu hamowania czynności tarczycy. Tabletki przeznaczone są dla pacjentów wymagających regulacji hormonów tarczycy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Levirox – Tabletki – 25 mcg
Produkt leczniczy zawiera lewotyroksynę sodową w dawkach od 25 do 150 mikrogramów w postaci tabletek. Jest stosowany w leczeniu łagodnego wola tarczycy, niedoczynności tarczycy oraz w terapii supresyjnej w raku tarczycy. Lek zapobiega także nawrotom wola po jego usunięciu oraz jest wykorzystywany w diagnostyce i leczeniu nadczynności tarczycy. Tabletki można dzielić na równe dawki, co ułatwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Astha – Tabletki powlekane – 0,03 mg + 2 mg
Lek zawiera etynyloestradiol oraz dienogest, które są składnikami hormonalnymi. Stosowany jest doustnie jako środek antykoncepcyjny oraz do leczenia umiarkowanego trądziku u kobiet decydujących się na stosowanie antykoncepcji hormonalnej. Przed zastosowaniem należy ocenić indywidualne ryzyko powikłań, szczególnie związanych z chorobami zakrzepowo-zatorowymi. Tabletki powlekane zawierają także laktozę jako substancję pomocniczą.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Angeliq – Tabletki powlekane – 1 mg + 2 mg
Produkt leczniczy zawiera 1 mg estradiolu w postaci półwodzianu estradiolu oraz 2 mg drospirenonu. Jest dostępny w formie czerwonych, okrągłych tabletek powlekanych. Stosowany jest w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie, które doświadczają objawów niedoboru estrogenów. Ponadto, zapobiega osteoporozie u kobiet w grupie wysokiego ryzyka złamań, które nie mogą stosować innych leków przeciw osteoporozie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Estrofem mite – Tabletki powlekane – 1 mg
Produkt zawiera 1 mg estradiolu w postaci estradiolu półwodnego oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci czerwonych, powlekanych tabletek o średnicy 6 mm. Preparat stosuje się w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie, u których występują objawy niedoboru estrogenów. Szczególnie zalecany jest kobietom po usunięciu macicy, które nie wymagają terapii skojarzonej z progestagenem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Minirin 0,2 – Tabletki – 0,2 mg
Jest to lek w postaci tabletek zawierających 0,2 mg octanu desmopresyny oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go głównie w leczeniu moczówki prostej ośrodkowej, a także pierwotnego izolowanego moczenia nocnego u dzieci powyżej 7 lat. Ponadto jest wykorzystywany w terapii nokturii u dorosłych związanej z nadmiernym wydalaniem moczu nocą. Preparat pomaga regulować ilość wydalanego moczu i poprawia komfort nocnego odpoczynku.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Hydrocortisonum Jelfa – Tabletki – 20 mg
Produkt zawiera 20 mg hydrokortyzonu w jednej tabletce, który jest substancją czynną. Stosowany jest głównie w celu substytucji w przypadku niewydolności kory nadnerczy różnego pochodzenia oraz niedoczynności przysadki. Wskazania obejmują także zespół Nelsona po adrenalektomii, zespół nadnerczowo-płciowy oraz choroby autoimmunologiczne. Tabletki są białe, okrągłe i można je podzielić na połowy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Clarzole – Tabletki powlekane – 2,5 mg
Produkt leczniczy zawiera 2,5 mg letrozolu oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Stosuje się go u kobiet po menopauzie w leczeniu hormonozależnego raka piersi, zarówno w pierwszym rzucie, jak i w leczeniu uzupełniającym. Jest również wskazany w terapii neoadjuwantowej u pacjentek, dla których chemioterapia lub natychmiastowa operacja nie są odpowiednie. Lek ten nie jest skuteczny u pacjentek z rakiem piersi bez receptorów dla hormonów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Okteva – Proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu – 20 mg
Produkt zawiera substancję czynną oktreotyd w postaci oktreotydu octanu, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg oraz 30 mg w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Stosuje się go w leczeniu akromegalii, hormonalnie czynnych guzów przewodu pokarmowego i trzustki, a także zaawansowanych guzów neuroendokrynnych oraz gruczolaków przysadki wydzielających TSH. Terapia jest wskazana, gdy leczenie chirurgiczne jest niewskazane lub nieskuteczne, lub jako uzupełnienie radioterapii. Lek pomaga kontrolować objawy i zahamować rozwój tych schorzeń.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Euthyrox N 25 – Tabletki – 25 mcg
Lek zawiera lewotyroksynę sodową, syntetyczny hormon tarczycy, w różnych dawkach. Stosowany jest w leczeniu wola obojętnego, niedoczynności tarczycy oraz w terapii supresyjnej raka tarczycy. Wykorzystuje się go także do zapobiegania nawrotom wola po operacji oraz jako suplementację w leczeniu nadczynności tarczycy. Tabletki można dzielić na równe dawki, co ułatwia dostosowanie terapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Tirosint Sol – Roztwór doustny w pojemniku jednodawkowym – 200 mcg
Produkt leczniczy jest roztworem doustnym zawierającym lewotyroksynę sodową w różnych dawkach, dostępny w jednodawkowych pojemnikach. Stosuje się go w leczeniu łagodnego wola, zapobieganiu nawrotom po operacji, terapii zastępczej w niedoczynności tarczycy oraz w terapii supresyjnej złośliwego nowotworu tarczycy. Ponadto wspomaga leczenie nadczynności tarczycy oraz służy do przeprowadzania testu supresyjnego tarczycy. Preparat dostępny jest w postaci klarownego roztworu o różnym stężeniu substancji czynnej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Oxytocin-Richter – Roztwór do infuzji – 5 IU/ml
Preparat zawiera oksytocynę w stężeniu 5 IU/ml oraz etanol jako substancję pomocniczą. Stosuje się go do zapoczątkowania, przyspieszenia lub wzmocnienia skurczów macicy podczas porodu. Wskazany jest również w leczeniu krwawień poporodowych oraz hipotonii macicy. Może być używany w diagnostyce wydolności płodowo-łożyskowej w ciążach wysokiego ryzyka.
Wskazania do stosowania- atonii macicy
- choroba nerek
- choroba sercowo-naczyniowa
- cukrzyca ciążowa
- cukrzyca matki
- erytroblastoza płodu
- hipotonia macicy
- indukcja porodu
- krwawienie poporodowe
- krwawienie przedporodowe
- nadciśnienie tętnicze
- niedokonane poronienie
- niepełne poronienie
- ocena płodowo-łożyskowej wydolności oddechowej
- opóźnienie rozwoju płodu
- przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego
- przyspieszenie akcji porodowej
- rzucawka
- śmierć maciczna płodu
- stan przedrzucawkowy
Substancja czynna -
Probella – Tabletki – 2 mg
Produkt leczniczy zawiera 2 mg dienogestu oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Dostępny jest w postaci białych, okrągłych tabletek. Stosowany jest w leczeniu endometriozy. Preparat pomaga łagodzić objawy związane z tą chorobą.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Ovulastan Forte – Tabletki – 0,15 mg + 0,03 mg
Produkt leczniczy zawiera dezogestrel oraz etynyloestradiol jako substancje czynne. Tabletki są przeznaczone do doustnej antykoncepcji. Preparat stosuje się w celu zapobiegania ciąży u kobiet. Decyzja o zastosowaniu powinna uwzględniać indywidualne czynniki ryzyka, zwłaszcza związane z chorobami zakrzepowo-zatorowymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Tirosint Sol – Roztwór doustny w pojemniku jednodawkowym – 137 mcg
Produkt leczniczy zawiera lewotyroksynę sodową w postaci roztworu doustnego w pojemnikach jednodawkowych o różnych stężeniach. Stosowany jest w leczeniu łagodnego wola, terapii substytucyjnej niedoczynności tarczycy, a także w terapii supresyjnej złośliwych nowotworów tarczycy. Ponadto zapobiega wznowie wola po resekcji oraz wspomaga leczenie nadczynności tarczycy. Może być także wykorzystany podczas testu supresyjnego tarczycy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Euthyrox N 112 mcg – Tabletki – 112 mcg
Produkt leczniczy zawiera lewotyroksynę sodową, będącą syntetycznym odpowiednikiem hormonu tarczycy. Stosuje się go w leczeniu wola obojętnego, zapobieganiu nawrotom po operacyjnym usunięciu wola oraz jako terapię substytucyjną w niedoczynności tarczycy. Lek jest również wykorzystywany w terapii supresyjnej raka tarczycy oraz jako uzupełnienie leczenia nadczynności tarczycy. Tabletki dostępne są w różnych dawkach, umożliwiających precyzyjne dopasowanie terapii.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Althyxin – Roztwór doustny – 50 mcg/5 ml
Produkt leczniczy zawiera lewotyroksynę sodową w dawkach 25, 50 lub 100 mikrogramów na 5 ml roztworu doustnego. Substancje pomocnicze obejmują metylu parahydroksybenzoesan sodowy oraz glicerol. Preparat stosuje się w leczeniu niedoczynności tarczycy, nietoksycznego wola rozlanego oraz woli związanego z zapaleniem tarczycy typu Hashimoto. Ponadto jest wykorzystywany w terapii supresyjnej w raku tarczycy.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Androtop – Żel przezskórny – 16,2 mg/g
Jest to żel zawierający 16,2 mg testosteronu w jednym gramie, z dodatkiem etanolu jako substancji pomocniczej. Preparat ma postać przezroczystego lub lekko opalizującego żelu. Stosuje się go u dorosłych w terapii zastępczej testosteronu w przypadku potwierdzonego klinicznie i biochemicznie hipogonadyzmu męskiego. Dzięki aplikacji przezskórnej uzupełnia niedobory tego ważnego hormonu męskiego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Lutezin – Tabletki dopochwowe – 200 mg
Produkt leczniczy zawiera 200 mg progesteronu w formie tabletek dopochwowych. W skład każdej tabletki wchodzi także laktoza jednowodna oraz inne substancje pomocnicze. Lek jest stosowany głównie w programach zapłodnienia in vitro oraz w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet po menopauzie z zachowaną macicą. Jego działanie polega na ochronie endometrium w trakcie terapii hormonalnej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Systen Sequi – System transdermalny, plaster – 1. Systen 50: 3,2 mg, 2. Systen Conti: 3,2 mg + 11,2 mg
Produkt leczniczy składa się z systemów transdermalnych w postaci plastrów zawierających estradiol oraz noretysteron octan. Estradiol uwalniany jest w ilości 50 mikrogramów na dobę, natomiast noretysteron octan w ilości 170 mikrogramów na dobę. Lek stosowany jest w hormonalnej terapii zastępczej w celu leczenia objawów niedoboru estrogenów u kobiet w okresie menopauzy. System transdermalny umożliwia stopniowe uwalnianie substancji czynnych przez skórę.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna