cukrzyca matki
Wskazanie

Cukrzyca matki, nazywana również cukrzycą ciążową (GDM – Gestational Diabetes Mellitus), to zaburzenie metabolizmu glukozy, które rozwija się lub zostaje rozpoznane po raz pierwszy w okresie ciąży. Schorzenie to dotyczy ok. 3-20% wszystkich ciąż (w zależności od zastosowanych kryteriów diagnostycznych) i zwykle pojawia się w drugiej połowie ciąży, gdy wzrasta insulinooporność spowodowana działaniem hormonów łożyskowych.

Diagnostyka cukrzycy ciążowej opiera się na doustnym teście obciążenia glukozą (75g OGTT), wykonywanym między 24. a 28. tygodniem ciąży u wszystkich kobiet ciężarnych. Czynniki ryzyka GDM obejmują: BMI ≥30 kg/m², przebytą wcześniej cukrzycę ciążową, urodzenie dziecka o masie >4000g, cukrzycę w rodzinie, zespół policystycznych jajników oraz pochodzenie etniczne z grup wysokiego ryzyka.

W leczeniu cukrzycy ciążowej podstawową rolę odgrywa dietoterapia i aktywność fizyczna. Gdy metody niefarmakologiczne nie są wystarczające, wdraża się insulinoterapię. W Polsce w terapii cukrzycy ciążowej stosuje się preparaty insuliny ludzkiej (Gensulin, Humulin, Insuman) oraz analogi szybkodziałające (NovoRapid, Humalog). Metformina (Metformax, Formetic, Siofor) może być stosowana jako lek wspomagający, choć przechodzi przez łożysko i nie jest oficjalnie zarejestrowana w tym wskazaniu.

Największe trudności w leczeniu cukrzycy matki związane są z utrzymaniem optymalnej kontroli glikemii, aby zminimalizować ryzyko powikłań zarówno u matki, jak i u płodu. Pacjentki muszą kilkukrotnie w ciągu dnia wykonywać pomiary glikemii, przestrzegać restrykcyjnej diety i często dostosowywać dawki insuliny. Istotnym wyzwaniem jest też diagnostyka i wczesne rozpoczęcie leczenia, ponieważ nieleczona cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko makrosomii płodu, urazów okołoporodowych, hipoglikemii noworodkowej, a w przyszłości – otyłości i cukrzycy typu 2 u dziecka.

Po porodzie u większości kobiet tolerancja glukozy wraca do normy, jednak około 50% pacjentek z przebytą cukrzycą ciążową rozwinie cukrzycę typu 2 w ciągu 5-10 lat. Dlatego konieczne jest wykonanie kontrolnego OGTT 6-12 tygodni po porodzie oraz regularne badania przesiewowe w kierunku cukrzycy w kolejnych latach.