zatrucie lekami
Zatrucie lekami to stan kliniczny wywołany przez wprowadzenie do organizmu nadmiernej ilości substancji leczniczej, co prowadzi do działania toksycznego. Może ono wystąpić w wyniku celowego przedawkowania, przypadkowego spożycia zbyt dużej dawki lub interakcji między różnymi lekami. Zatrucia lekami stanowią istotny problem kliniczny, będąc jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji w oddziałach toksykologii i medycyny ratunkowej.
Objawy zatrucia lekami są zróżnicowane i zależą od rodzaju substancji, przyjętej dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. W zależności od grupy farmakologicznej leku mogą dominować objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zaburzenia świadomości, drgawki), układu krążenia (zaburzenia rytmu serca, hipotensja), układu oddechowego (depresja oddechowa) lub innych narządów. Szczególnie niebezpieczne są zatrucia lekami przeciwbólowymi, psychotropowymi, nasercowymi oraz inhibitorami monoaminooksydazy.
Postępowanie w zatruciu lekami obejmuje stabilizację funkcji życiowych, dekontaminację (płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego), stosowanie swoistych odtrutek (jeśli są dostępne) oraz leczenie objawowe. Kluczowe znaczenie ma szybka diagnostyka toksykologiczna i wdrożenie właściwego postępowania. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie technik eliminacji pozaustrojowej, takich jak hemodializa czy hemoperfuzja, w celu przyspieszenia eliminacji toksyny z organizmu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Achillea millefolium – Dawkowanie i sposób podawania
Achillea millefolium, substancja czynna zawarta w preparacie Liv.52, jest stosowana jako środek wspomagający funkcje wątroby w różnych stanach chorobowych. Każda tabletka Liv.52 zawiera 16 mg Achillea millefolium. Dawkowanie u dorosłych jest zróżnicowane w zależności od wskazania klinicznego: w stanach po odwracalnych uszkodzeniach wątroby zaleca się 2-3 tabletki 3-4 razy na dobę (96-192 mg/dobę), po zatruciach lekami 1-2 tabletki 2 razy na dobę (32-64 mg/dobę), w alkoholowych uszkodzeniach wątroby 2-3 tabletki 3 razy na dobę (96-144 mg/dobę), a w okresie rekonwalescencji 2 tabletki 2 razy na dobę (64 mg/dobę). U młodzieży powyżej 12. roku życia dawki są niższe, wynosząc 1-2 tabletki 3-4 razy na dobę (48-128 mg/dobę). Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa.
alkoholowe uszkodzenie wątroby, dane kliniczne, efekt terapeutyczny, funkcje wątroby, krwawnik pospolity, Liv.52, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odwracalne uszkodzenie wątroby, parametry funkcji wątroby, rekonwalescencja, stan kliniczny, substancja czynna, uszkodzenie wątroby, wchłanianie substancji czynnych, wskazanie kliniczne, zatrucie lekami - Leksykon substancji czynnych
Chloramfenikol – Przedawkowanie
Chloramfenikol, stosowany miejscowo w postaci maści w preparatach Detreomycyna 1% (10 mg/g) oraz Detreomycyna 2% (20 mg/g), nie posiada udokumentowanych danych dotyczących przedawkowania w tych formach. Pomimo braku specyficznych informacji w charakterystykach produktów leczniczych, istnieje potencjalne ryzyko nadmiernego wchłaniania chloramfenikolu przez uszkodzoną skórę lub przy aplikacji na rozległe powierzchnie, co może zwiększyć toksyczność, zwłaszcza przy stosowaniu wyższego stężenia 20 mg/g. W związku z tym, należy zachować ostrożność i monitorować pacjentów pod kątem ewentualnych objawów toksycznych, choć brak jest jednoznacznych danych klinicznych potwierdzających takie przypadki.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Carbo Activ Aflofarm 200 mg
Carbo Activ Aflofarm, zawierający 200 mg węgla aktywnego w kapsułce, jest wskazany przede wszystkim w leczeniu ostrych zatruć pokarmowych, gdzie jego zdolność adsorpcyjna pozwala na wiązanie toksyn bakteryjnych i innych szkodliwych substancji w przewodzie pokarmowym, ograniczając ich wchłanianie. Ponadto, preparat znajduje zastosowanie w terapii stanów biegunkowych różnej etiologii, w tym biegunki infekcyjnej i podróżnych, poprzez adsorpcję patogenów, toksyn oraz nadmiaru wody i gazów jelitowych, co prowadzi do poprawy konsystencji stolca i zmniejszenia częstości wypróżnień. Węgiel aktywny jest także skuteczny w łagodzeniu wzdęć i dyskomfortu związanego z nadmiernym gromadzeniem się gazów, dzięki adsorpcji gazów jelitowych i redukcji ich objętości.
aspiracja, biegunka, biegunka infekcyjna, biegunka podróżnych, gazy jelitowe, niedrożność przewodu pokarmowego, nudności i wymioty, postępowanie toksykologiczne, próba samobójcza, skurcze jelit, substancja toksyczna, toksyna bakteryjna, węgiel aktywny, wzdęcia, zaburzenie perystaltyki jelit, zatrucie lekami, zatrucie pokarmowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Crosuvo 20 mg
Przedawkowanie rozuwastatyny, substancji czynnej leku Crosuvo (dostępnego w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg i 40 mg), stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji. Brak specyficznego protokołu postępowania wymusza stosowanie standardowych procedur leczenia objawowego i podtrzymującego funkcje życiowe pacjenta. Kluczowe jest monitorowanie enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT, bilirubina, fosfataza alkaliczna) oraz aktywności kinazy kreatynowej (CK), co pozwala na wczesne wykrycie uszkodzeń mięśni szkieletowych (miopatia, rabdomioliza) i hepatotoksyczności. Dodatkowo, należy kontrolować parametry funkcji nerek (kreatynina, mocznik, GFR) oraz elektrolity (potas, wapń, fosfor), a także obecność mioglobiny w moczu, co jest istotne w diagnostyce i monitorowaniu powikłań takich jak rabdomioliza i ostra niewydolność nerek. Hemodializa nie jest skuteczną metodą eliminacji rozuwastatyny, co należy uwzględnić w planowaniu terapii.
alkalizacja moczu, badanie moczu, czynność wątroby, enzymy wątrobowe, funkcja nerek, hemodializa, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kreatynina, leczenie objawowe, mialgia, mioglobina, mioglobinuria, miopatia, niewydolność wątroby, osłabienie mięśniowe, ostra niewydolność nerek, przedawkowanie rozuwastatyny, rabdomioliza, rozuwastatyna, statyna, uszkodzenie mięśni, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie nerkowe, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zatrucie lekami - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ayupil 12,5 mg
Lek Ayupil, zawierający klozapinę w dawkach 12,5 mg, 25 mg, 100 mg oraz 200 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na klozapinę lub substancje pomocnicze, w tym aspartam (E 951) obecny w dawkach od 1,6 mg do 24,8 mg na tabletkę. Ze względu na ryzyko hematotoksyczności, stosowanie leku wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi; brak możliwości takiego monitoringu wyklucza terapię. Przeciwwskazania hematologiczne obejmują m.in. granulocytopenię, agranulocytozę w wywiadzie, upośledzenie czynności szpiku oraz jednoczesne stosowanie leków zwiększających ryzyko agranulocytozy. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z niekontrolowaną padaczką, psychozami toksycznymi, zatruciami lekami, stanami śpiączkowymi, zapaścią krążeniową, ciężkimi zaburzeniami nerek, serca (w tym zapaleniem mięśnia sercowego) oraz chorobami wątroby (czynna, postępująca choroba lub niewydolność). Klozapina może obniżać próg drgawkowy i powodować zaburzenia rytmu serca, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami neurologicznymi i kardiologicznymi.
agranulocytoza, aspartam, choroba wątroby, ciężka choroba serca, ciężkie zaburzenia nerek, czynna choroba wątroby, klozapina, nadwrażliwość na klozapinę, niekontrolowana padaczka, niewydolność wątroby, porażenna niedrożność jelit, postępująca choroba wątroby, psychoza alkoholowa, psychoza toksyczna, ryzyko agranulocytozy, stan śpiączki, upośledzenie szpiku kostnego, zaburzenia świadomości, zahamowanie OUN, zapalenie mięśnia sercowego, zapaść krążeniowa, zatrucie lekami - Leksykon substancji czynnych
Klobazam – Interakcje
Klobazam wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w terapii padaczki i leczeniu zaburzeń psychicznych. Szczególnie ważne jest unikanie jednoczesnego stosowania klobazamu z opioidami ze względu na wysokie ryzyko sedacji, depresji oddechowej, śpiączki i zgonu. Współpodawanie z lekami przeciwdrgawkowymi, takimi jak karbamazepina, fenytoina czy kwas walproinowy, wymaga monitorowania stężeń leków i dostosowania dawek, gdyż może dochodzić do zwiększenia metabolizmu klobazamu lub wzrostu stężenia tych leków w osoczu. Inhibitory CYP2C19 (np. flukonazol, fluwoksamina, tiklopidyna, omeprazol) oraz stiripentol znacząco podwyższają stężenia klobazamu i jego aktywnego metabolitu N-demetyloklobazamu, co wymaga korekty dawkowania. Interakcje z kannabidiolem prowadzą do 3-4-krotnego wzrostu stężenia N-demetyloklobazamu i nasilają sedację, co również wymaga uwagi klinicznej i ewentualnej redukcji dawki klobazamu.
benzodiazepiny, dekstometorfan, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, euforia, fenytoina, flukonazol, fluwoksamina, inhibitor CYP2C19, interakcje farmakokinetyczne, kannabidiol, karbamazepina, klobazam, kwas walproinowy, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwdrgawkowe, leki przeciwhistaminowe, leki przeciwlękowe, leki przeciwpadaczkowe, leki przeciwpsychotyczne, leki zwiotczające mięśnie, monitorowanie EEG, N-demetyloklobazam, nebiwolol, omeprazol, opioidowe leki przeciwbólowe, paroksetyna, pimozyd, podtlenek azotu, śpiączka, stiripentol, tiklopidyna, uzależnienie psychiczne, zaburzenia psychomotoryczne, zatrucie lekami, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sonoxen 12,5 mg
Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu charakteryzuje się szerokim spektrum objawów obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (senność, pobudzenie, splątanie, majaczenie, drgawki), działanie przeciwcholinergiczne (mydriasis, suchość w jamie ustnej, gorączka), układ sercowo-naczyniowy (tachykardia, nadciśnienie, niedociśnienie) oraz przewód pokarmowy (nudności, wymioty). Ciężkie zatrucia mogą prowadzić do depresji oddechowej, śpiączki, a także rabdomiolizy, która występuje przy dawce około 13 mg/kg masy ciała i może skutkować ostrą niewydolnością nerek. Dawka śmiertelna wynosi około 25 mg/kg masy ciała, a śmiertelność w ciężkich przypadkach rabdomiolizy wynosi około 5%. Objawy ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin, jednak należy uwzględnić możliwość współistniejącego zatrucia innymi lekami, co komplikuje obraz kliniczny.
alkalizacja moczu, ataksja, depresja oddechowa, dializa otrzewnowa, doksylamina wodorobursztynian, działanie przeciwcholinergiczne, hemodializa, hemofiltracja, kinaza kreatynowa, kserostomia, lek przeciwhistaminowy, majaczenie, mydriaza, nadciśnienie tętnicze, nawadnianie, niedociśnienie, niewydolność nerek, objawy sercowo-naczyniowe, omamy, ostra niewydolność nerek, płukanie żołądka, przedawkowanie doksylaminy, rabdomioliza, splątanie, tachykardia, wymuszona diureza, zaburzenia OUN, zatrucie lekami - Leksykon substancji czynnych
Ambazon – Przedawkowanie
Ambazon, substancja czynna leku Faringosept (tabletki do ssania 10 mg), charakteryzuje się relatywnie niskim ryzykiem toksyczności, co potwierdza brak udokumentowanych przypadków przedawkowania w literaturze medycznej. Nie zidentyfikowano konkretnych objawów ani dawek toksycznych związanych z ambazonem, co wskazuje na bezpieczeństwo stosowania w dawkach terapeutycznych. W przypadku podejrzenia przedawkowania nie istnieje specyficzna odtrutka, co wymaga zastosowania standardowych procedur postępowania w zatruciach lekami.
- Leksykon substancji czynnych
Węgiel aktywny – Dawkowanie i sposób podawania
Węgiel aktywny stosowany jest w leczeniu niestrawności, wzdęć, biegunek oraz zatruć lekami i substancjami chemicznymi, z dawkowaniem dostosowanym do wieku, masy ciała i nasilenia objawów. W niestrawności i wzdęciach u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat zaleca się 4-6 kapsułek lub 3-4 tabletki preparatu Carbo Medicinalis VP kilka razy na dobę. W biegunce dawka waha się od 3-4 kapsułek jednorazowo do 15-30 kapsułek (3-6 g) podawanych co godzinę w postaci zawiesiny. W zatruciach lekami u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat stosuje się jednorazowo 10 kapsułek, powtarzając dawkę kilkakrotnie, a w cięższych przypadkach do 4-10 g (20-50 kapsułek) w postaci zawiesiny. Preparat Carbo Medicinalis MF podaje się w dawce 49-50 tabletek jednorazowo, a w ciężkich zatruć do 100 g. U dzieci poniżej 1. roku życia dawka wynosi 1 g/kg masy ciała, powtarzana co 4-6 godzin, podawana w formie zawiesiny.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Ropimol 10 mg/ml
Przedawkowanie ropiwakainy chlorowodorku może prowadzić do ciężkiej toksyczności ogólnoustrojowej, manifestującej się przede wszystkim zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz układu sercowo-naczyniowego. Objawy takie jak drgawki, depresja OUN, niedociśnienie, bradykardia, zapaść sercowo-naczyniowa oraz zatrzymanie krążenia mogą pojawić się natychmiast po donaczyniowym podaniu leku (w ciągu kilku sekund do minut) lub z opóźnieniem do 1-2 godzin przy przedawkowaniu związanym z miejscem podania. Dodatkowo obserwuje się depresję oddechową i kwasicę metaboliczną wtórną do niewydolności oddechowej i/lub krążeniowej. Warto podkreślić konieczność długotrwałej obserwacji pacjenta ze względu na opóźnione wystąpienie objawów toksyczności przy podaniu miejscowym.
bradykardia, depresja oddechowa, depresja OUN, drgawki, kwasica, lek miejscowo znieczulający, lek obkurczający naczynia, lek przeciwdrgawkowy, niedociśnienie, niewydolność oddechowa, ośrodkowy układ nerwowy, pacjent pediatryczny, płyn infuzyjny, podanie donaczyniowe, postępowanie resuscytacyjne, ropiwakaina chlorowodorek, równowaga kwasowo-zasadowa, środek inotropowy, stężenie osoczowe ropiwakainy, toksyczność ogólnoustrojowa, układ sercowo-naczyniowy, utlenowanie krwi, wentylacja mechaniczna, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrucie lekami, zatrzymanie krążenia - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ayupil 25 mg
Klozapina, substancja czynna leku Ayupil, jest przeciwpsychotycznym lekiem o specyficznym profilu farmakologicznym, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza hematologicznych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na klozapinę lub substancje pomocnicze, w tym aspartam (E951) obecny w dawkach od 1,6 mg do 24,8 mg w zależności od wielkości tabletki (12,5 mg do 200 mg). Klozapina jest przeciwwskazana u pacjentów bez możliwości regularnego monitoringu hematologicznego, z wywiadem granulocytopenii/agranulocytozy, upośledzoną czynnością szpiku kostnego oraz u osób z agranulocytozą wywołaną wcześniej klozapiną. Ponadto, nie należy rozpoczynać terapii u pacjentów przyjmujących leki zwiększające ryzyko agranulocytozy lub stosujących depotowe leki przeciwpsychotyczne. Niekontrolowana padaczka stanowi kolejne istotne przeciwwskazanie ze względu na obniżenie progu drgawkowego przez klozapinę.
agranulocytoza, agranulocytoza polekowa, aspartam, badanie funkcji wątroby, badanie krwi, choroba wątroby, interakcje lekowe, klozapina, lek przeciwpsychotyczny, morfologia krwi z rozmazem, nadwrażliwość na klozapinę, niedrożność jelit porażenna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, padaczka niekontrolowana, próg drgawkowy, psychoza alkoholowa, psychoza toksyczna, śpiączka, upośledzenie szpiku kostnego, zapalenie mięśnia sercowego, zapaść krążeniowa, zatrucie lekami - Leksykon leków
Przedawkowanie – Meloxicam APTEO MED 7,5 mg
Przedawkowanie meloksykamu, niesteroidowego leku przeciwzapalnego (NLPZ) w dawce 7,5 mg, może prowadzić do szerokiego spektrum objawów, od łagodnych do ciężkich, zagrażających życiu. Objawy ostrego przedawkowania obejmują m.in. senność, nudności, wymioty oraz ból w nadbrzuszu, natomiast ciężkie zatrucie charakteryzuje się krwawieniami z przewodu pokarmowego, nadciśnieniem tętniczym, ostrą niewydolnością nerek (oliguria, anuria), zaburzeniami czynności wątroby (wzrost enzymów, żółtaczka), depresją oddechową, śpiączką, drgawkami, zapaścią sercowo-naczyniową oraz zatrzymaniem akcji serca. Dodatkowo, mogą wystąpić reakcje anafilaktoidalne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli i wstrząs, które obserwowano również przy dawkach terapeutycznych. Leczenie przedawkowania meloksykamu ma charakter objawowy i podtrzymujący, gdyż brak jest swoistego antidotum. Zaleca się monitorowanie funkcji życiowych, wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz stosowanie cholestyraminy w dawce 4 g trzy razy na dobę w celu przyspieszenia eliminacji leku. W przypadku krwawień z przewodu pokarmowego wskazane jest podawanie inhibitorów pompy protonowej oraz ewentualna transfuzja krwi. Konieczne jest także regularne monitorowanie funkcji nerek i wątroby oraz leczenie zaburzeń sercowo-naczyniowych, w tym nadciśnienia lub hipotensji. Reakcje anafilaktoidalne wymagają podania adrenaliny, kortykosteroidów i leków przeciwhistaminowych oraz zabezpieczenia drożności dróg oddechowych. Ciężkie zatrucia meloksykamem wymagają hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii z możliwością ścisłego monitorowania i zaawansowanego leczenia.
cholestyramina, depresja oddechowa, drgawki, dysfunkcja narządów, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, meloksykam, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostre przedawkowanie, przedawkowanie leków, reakcja anafilaktoidalna, skurcz oskrzeli, transfuzja krwi, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia czynności narządów, zaburzenie czynności wątroby, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrucie lekami, zatrucie meloksykamem, zatrzymanie czynności serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Tenofovir Zentiva 245 mg
Przedawkowanie tenofowiru dizoproksylu w dawce 245 mg, składnika aktywnego leku Tenofovir Zentiva, wymaga szczegółowej obserwacji klinicznej ze względu na ryzyko wystąpienia objawów toksycznych, takich jak zaburzenia czynności nerek, wątroby oraz równowagi elektrolitowej. Objawy zatrucia mogą manifestować się nasilonymi działaniami niepożądanymi typowymi dla tenofowiru, w tym zwiększonym ryzykiem ostrej niewydolności nerek. W związku z tym konieczne jest monitorowanie parametrów biochemicznych, w tym kreatyniny, eGFR oraz elektrolitów, aby ocenić funkcję narządów i zapobiec powikłaniom.
dializa otrzewnowa, elektrolity w surowicy, farmakokinetyka, fumaran, funkcja nerek i wątroby, hemodializa, klirens hemodializacyjny, lek przeciwwirusowy, ostra niewydolność nerek, parametry biochemiczne, parametry nerkowe, przedawkowanie tenofowiru, tenofowir, tenofowir dizoproksyl, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia elektrolitowe, zatrucie lekami - Leksykon leków
Przedawkowanie – VinpoHasco 5 mg
Winpocetyna w preparacie VinpoHasco występuje w dawce 5 mg na tabletkę i jest stosowana w terapii neuroprotekcyjnej. Charakterystyka produktu leczniczego nie zawiera danych dotyczących objawów ani skutków przedawkowania, co wskazuje na brak ustalonego profilu bezpieczeństwa przy dawkach przekraczających zalecane. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy stosować standardowe procedury postępowania w zatruciach lekami, w tym monitorowanie funkcji życiowych oraz leczenie objawowe i podtrzymujące. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny i konsultacji z ośrodkiem toksykologicznym.
charakterystyka produktu leczniczego, dawkowanie terapeutyczne, laktoza jednowodna, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, monitorowanie funkcji życiowych, nietolerancja laktozy, ośrodek toksykologiczny, profil bezpieczeństwa, przedawkowanie winpocetyny, substancja pomocnicza, VinpoHasco, winpocetyna, zatrucie lekami - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie symulowane – Objawy
Zaburzenie symulowane (factitious disorder) to poważne zaburzenie psychiczne charakteryzujące się celowym fałszowaniem, wywoływaniem lub wyolbrzymianiem objawów chorób somatycznych lub psychicznych bez zewnętrznych korzyści materialnych. Pacjenci wykazują głęboką znajomość terminologii medycznej, manipulują wynikami badań, często poddają się ryzykownym procedurom medycznym i wykazują wzorce „wędrówki medycznej”. Objawy mogą obejmować m.in. bóle brzucha, hipoglikemię, rany niegojące się, halucynacje czy dezorientację. Charakterystyczne są liczne hospitalizacje, liczne blizny pooperacyjne oraz nieadekwatna reakcja na standardowe leczenie. Zaburzenie ma przebieg przewlekły, z okresami zaostrzeń i remisji, a jego rozpoznanie jest utrudnione przez umiejętność pacjentów do manipulacji i fałszowania objawów. Występują poważne powikłania, takie jak infekcje (np. sepsa), uszkodzenia narządów, przedawkowania leków, a także zwiększone ryzyko samobójstwa i przedwczesnej śmierci.
blizna pooperacyjna, doctor shopping, działanie niepożądane leku, objawy choroby, posocznica, powikłanie pooperacyjne, progresja choroby, remisja, samookaleczenie, terapia poznawczo-behawioralna, uzależnienie od leków, współistniejące zaburzenie psychiczne, zaburzenie osobowości borderline, zaburzenie symulowane, zachowanie autodestrukcyjne, zatrucie lekami, zespół Münchausena