Przedawkowanie
Sonoxen 12,5 mg

Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu charakteryzuje się szerokim spektrum objawów obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (senność, pobudzenie, splątanie, majaczenie, drgawki), działanie przeciwcholinergiczne (mydriasis, suchość w jamie ustnej, gorączka), układ sercowo-naczyniowy (tachykardia, nadciśnienie, niedociśnienie) oraz przewód pokarmowy (nudności, wymioty). Ciężkie zatrucia mogą prowadzić do depresji oddechowej, śpiączki, a także rabdomiolizy, która występuje przy dawce około 13 mg/kg masy ciała i może skutkować ostrą niewydolnością nerek. Dawka śmiertelna wynosi około 25 mg/kg masy ciała, a śmiertelność w ciężkich przypadkach rabdomiolizy wynosi około 5%. Objawy ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin, jednak należy uwzględnić możliwość współistniejącego zatrucia innymi lekami, co komplikuje obraz kliniczny.

Wskazania
Substancja czynna

Przedawkowanie doksylaminy

Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu rzadko stanowi zagrożenie dla życia pacjenta. Warto odnotować, że w większości przypadków całkowite ustąpienie objawów przedawkowania następuje w okresie 24-48 godzin od momentu przyjęcia leku1.

Podczas oceny klinicznej pacjenta z podejrzeniem przedawkowania doksylaminy należy zawsze przyjąć możliwość zatrucia kilkoma lekami jednocześnie, co może znacząco wpływać na obraz kliniczny i przebieg intoksykacji2.

Objawy kliniczne przedawkowania

Spektrum objawów klinicznych w przypadku przedawkowania doksylaminy jest szerokie i obejmuje zaburzenia funkcjonowania różnych układów organizmu. Objawy te można podzielić na kilka głównych kategorii3:

  • Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego: senność, zahamowanie lub pobudzenie OUN, zawroty głowy, rozdrażnienie, sedacja, splątanie, omamy, majaczenie, zaburzenia psychotyczne, chwiejny chód4
  • Działanie przeciwcholinergiczne: rozszerzone źrenice, gorączka, suchość w jamie ustnej, zmniejszone napięcie jelit5
  • Objawy sercowo-naczyniowe: uderzenia gorąca, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, arytmie, niedociśnienie6
  • Objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty7
  • Objawy zagrażające życiu: drgawki, zmniejszona częstość oddechów, utrata przytomności, śpiączka i śmierć8

Powikłania przedawkowania

Poważnym powikłaniem przedawkowania doksylaminy może być rabdomioliza, po której może wystąpić niewydolność nerek. Z tego powodu zaleca się systematyczną ocenę stanu pacjenta na podstawie aktywności kinazy kreatynowej9.

Warto zaznaczyć, że nie opisywano ciężkich działań niepożądanych w przypadku stosowania dawek terapeutycznych doksylaminy. Dawki, którym przypisuje się wystąpienie rabdomiolizy i śmierci, to odpowiednio 13 mg/kg masy ciała oraz 25 mg/kg masy ciała, czyli prawie 100 razy większe od zakresu dawek terapeutycznych10.

Rokowania w przypadku rabdomiolizy zależą od ogólnej toksyczności leku, która może przyczynić się do śmiertelności w około 5% obserwowanych ciężkich przypadkach. Większość przypadków rabdomiolizy ma jednak łagodny przebieg. Jeżeli nie występują inne powikłania, ostra niewydolność nerek w przebiegu rabdomiolizy jest odwracalna, a rokowania są bardzo pomyślne, chociaż całkowite ustąpienie objawów może być opóźnione11.

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania leków przeciwhistaminowych, w tym doksylaminy, nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie musi zatem mieć charakter objawowy i podtrzymujący12. Postępowanie może obejmować:

  1. Sprowokowanie wymiotów13
  2. Płukanie żołądka14
  3. Leczenie niedociśnienia lekami obkurczającymi naczynia, takimi jak noradrenalina lub fenylefryna15

Bardzo ważne jest, aby nie stosować adrenaliny w leczeniu niedociśnienia wywołanego przedawkowaniem doksylaminy, ponieważ jej podanie może spowodować jeszcze większe obniżenie ciśnienia tętniczego16.

Nie przeprowadzono badań nad wykorzystaniem hemodializy, hemofiltracji ani dializy otrzewnowej w kontekście przedawkowania doksylaminy. Metody te mogą mieć ograniczoną skuteczność ze względu na znaczny stopień dystrybucji leku w organizmie. Niemniej jednak, w przypadku braku możliwości wyeliminowania zatrucia kilkoma substancjami jednocześnie, hemodializa i dializa otrzewnowa mogą być zalecane. Wymuszona diureza jest skuteczna tylko w ograniczonym zakresie17.

Leczenie rabdomiolizy

Wczesne wykrywanie i leczenie rabdomiolizy są niezbędne dla zminimalizowania stopnia uszkodzenia nerek18. Leczenie rabdomiolizy spowodowanej przedawkowaniem doksylaminy obejmuje:

  • Intensywne nawadnianie – u osób dorosłych zaleca się intensywne nawadnianie dożylnymi krystaloidami, takimi jak 0,9% roztwór soli fizjologicznej lub roztwór Ringera z mleczanami, z szybkością 300-500 ml/h19
  • Alkalizację moczu20

Dotychczas nie zaobserwowano różnicy w skuteczności pomiędzy solą fizjologiczną a roztworem Ringera z mleczanami w leczeniu rabdomiolizy wywołanej przedawkowaniem doksylaminy21.

Tabela objawów przedawkowania doksylaminy

Kategoria objawów Objawy kliniczne Opis Dawka związana z objawem (jeśli podano)
Ośrodkowy układ nerwowy Senność Nadmierna potrzeba snu, trudności z utrzymaniem czuwania Może wystąpić już przy niewielkim przedawkowaniu
Zahamowanie lub pobudzenie OUN Paradoksalne reakcje w postaci spowolnienia lub pobudzenia psychoruchowego Nie określono
Chwiejny chód, zawroty głowy Zaburzenia równowagi, ataksja Nie określono
Splątanie, majaczenie Zaburzenia świadomości, dezorientacja Nie określono
Omamy, zaburzenia psychotyczne Zaburzenia percepcji i odbioru rzeczywistości Nie określono
Drgawki Napady drgawkowe toniczne lub kloniczno-toniczne Występują w cięższych przypadkach przedawkowania
Działanie przeciwcholinergiczne Rozszerzone źrenice Mydriaza – rozszerzenie źrenic, zaburzenia akomodacji Nie określono
Gorączka Podwyższona temperatura ciała Nie określono
Suchość w jamie ustnej Kserostomia – zmniejszenie wydzielania śliny Nie określono
Zmniejszone napięcie jelit Spowolnienie perystaltyki, zaparcia Nie określono
Układ sercowo-naczyniowy Uderzenia gorąca Nagłe zaczerwienienie skóry, uczucie gorąca Nie określono
Tachykardia Przyspieszenie rytmu serca Nie określono
Nadciśnienie tętnicze Podwyższone wartości ciśnienia tętniczego Nie określono
Niedociśnienie Obniżenie wartości ciśnienia tętniczego, może wystąpić w późniejszej fazie zatrucia Nie określono
Układ pokarmowy Nudności Nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w górnej części przewodu pokarmowego Nie określono
Wymioty Wydalenie treści żołądkowej Nie określono
Stany zagrażające życiu Depresja oddechowa Zmniejszona częstość oddechów, hipowentylacja Występuje w ciężkim przedawkowaniu
Śpiączka Głębokie zaburzenia świadomości Występuje w ciężkim przedawkowaniu
Rabdomioliza Rozpad mięśni prążkowanych prowadzący do uwolnienia mioglobiny i potencjalnej niewydolności nerek 13 mg/kg masy ciała
Zgon Śmierć pacjenta Śmiertelność ok. 5% w ciężkich przypadkach rabdomiolizy 25 mg/kg masy ciała
  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl