Przedawkowanie
Sonoxen 12,5 mg
Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu charakteryzuje się szerokim spektrum objawów obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (senność, pobudzenie, splątanie, majaczenie, drgawki), działanie przeciwcholinergiczne (mydriasis, suchość w jamie ustnej, gorączka), układ sercowo-naczyniowy (tachykardia, nadciśnienie, niedociśnienie) oraz przewód pokarmowy (nudności, wymioty). Ciężkie zatrucia mogą prowadzić do depresji oddechowej, śpiączki, a także rabdomiolizy, która występuje przy dawce około 13 mg/kg masy ciała i może skutkować ostrą niewydolnością nerek. Dawka śmiertelna wynosi około 25 mg/kg masy ciała, a śmiertelność w ciężkich przypadkach rabdomiolizy wynosi około 5%. Objawy ustępują zwykle w ciągu 24-48 godzin, jednak należy uwzględnić możliwość współistniejącego zatrucia innymi lekami, co komplikuje obraz kliniczny.
Przedawkowanie doksylaminy
Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu rzadko stanowi zagrożenie dla życia pacjenta. Warto odnotować, że w większości przypadków całkowite ustąpienie objawów przedawkowania następuje w okresie 24-48 godzin od momentu przyjęcia leku1.
Podczas oceny klinicznej pacjenta z podejrzeniem przedawkowania doksylaminy należy zawsze przyjąć możliwość zatrucia kilkoma lekami jednocześnie, co może znacząco wpływać na obraz kliniczny i przebieg intoksykacji2.
Objawy kliniczne przedawkowania
Spektrum objawów klinicznych w przypadku przedawkowania doksylaminy jest szerokie i obejmuje zaburzenia funkcjonowania różnych układów organizmu. Objawy te można podzielić na kilka głównych kategorii3:
- Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego: senność, zahamowanie lub pobudzenie OUN, zawroty głowy, rozdrażnienie, sedacja, splątanie, omamy, majaczenie, zaburzenia psychotyczne, chwiejny chód4
- Działanie przeciwcholinergiczne: rozszerzone źrenice, gorączka, suchość w jamie ustnej, zmniejszone napięcie jelit5
- Objawy sercowo-naczyniowe: uderzenia gorąca, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, arytmie, niedociśnienie6
- Objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty7
- Objawy zagrażające życiu: drgawki, zmniejszona częstość oddechów, utrata przytomności, śpiączka i śmierć8
Powikłania przedawkowania
Poważnym powikłaniem przedawkowania doksylaminy może być rabdomioliza, po której może wystąpić niewydolność nerek. Z tego powodu zaleca się systematyczną ocenę stanu pacjenta na podstawie aktywności kinazy kreatynowej9.
Warto zaznaczyć, że nie opisywano ciężkich działań niepożądanych w przypadku stosowania dawek terapeutycznych doksylaminy. Dawki, którym przypisuje się wystąpienie rabdomiolizy i śmierci, to odpowiednio 13 mg/kg masy ciała oraz 25 mg/kg masy ciała, czyli prawie 100 razy większe od zakresu dawek terapeutycznych10.
Rokowania w przypadku rabdomiolizy zależą od ogólnej toksyczności leku, która może przyczynić się do śmiertelności w około 5% obserwowanych ciężkich przypadkach. Większość przypadków rabdomiolizy ma jednak łagodny przebieg. Jeżeli nie występują inne powikłania, ostra niewydolność nerek w przebiegu rabdomiolizy jest odwracalna, a rokowania są bardzo pomyślne, chociaż całkowite ustąpienie objawów może być opóźnione11.
Postępowanie w przedawkowaniu
W przypadku przedawkowania leków przeciwhistaminowych, w tym doksylaminy, nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie musi zatem mieć charakter objawowy i podtrzymujący12. Postępowanie może obejmować:
- Sprowokowanie wymiotów13
- Płukanie żołądka14
- Leczenie niedociśnienia lekami obkurczającymi naczynia, takimi jak noradrenalina lub fenylefryna15
Bardzo ważne jest, aby nie stosować adrenaliny w leczeniu niedociśnienia wywołanego przedawkowaniem doksylaminy, ponieważ jej podanie może spowodować jeszcze większe obniżenie ciśnienia tętniczego16.
Nie przeprowadzono badań nad wykorzystaniem hemodializy, hemofiltracji ani dializy otrzewnowej w kontekście przedawkowania doksylaminy. Metody te mogą mieć ograniczoną skuteczność ze względu na znaczny stopień dystrybucji leku w organizmie. Niemniej jednak, w przypadku braku możliwości wyeliminowania zatrucia kilkoma substancjami jednocześnie, hemodializa i dializa otrzewnowa mogą być zalecane. Wymuszona diureza jest skuteczna tylko w ograniczonym zakresie17.
Leczenie rabdomiolizy
Wczesne wykrywanie i leczenie rabdomiolizy są niezbędne dla zminimalizowania stopnia uszkodzenia nerek18. Leczenie rabdomiolizy spowodowanej przedawkowaniem doksylaminy obejmuje:
- Intensywne nawadnianie – u osób dorosłych zaleca się intensywne nawadnianie dożylnymi krystaloidami, takimi jak 0,9% roztwór soli fizjologicznej lub roztwór Ringera z mleczanami, z szybkością 300-500 ml/h19
- Alkalizację moczu20
Dotychczas nie zaobserwowano różnicy w skuteczności pomiędzy solą fizjologiczną a roztworem Ringera z mleczanami w leczeniu rabdomiolizy wywołanej przedawkowaniem doksylaminy21.
Tabela objawów przedawkowania doksylaminy
| Kategoria objawów | Objawy kliniczne | Opis | Dawka związana z objawem (jeśli podano) |
|---|---|---|---|
| Ośrodkowy układ nerwowy | Senność | Nadmierna potrzeba snu, trudności z utrzymaniem czuwania | Może wystąpić już przy niewielkim przedawkowaniu |
| Zahamowanie lub pobudzenie OUN | Paradoksalne reakcje w postaci spowolnienia lub pobudzenia psychoruchowego | Nie określono | |
| Chwiejny chód, zawroty głowy | Zaburzenia równowagi, ataksja | Nie określono | |
| Splątanie, majaczenie | Zaburzenia świadomości, dezorientacja | Nie określono | |
| Omamy, zaburzenia psychotyczne | Zaburzenia percepcji i odbioru rzeczywistości | Nie określono | |
| Drgawki | Napady drgawkowe toniczne lub kloniczno-toniczne | Występują w cięższych przypadkach przedawkowania | |
| Działanie przeciwcholinergiczne | Rozszerzone źrenice | Mydriaza – rozszerzenie źrenic, zaburzenia akomodacji | Nie określono |
| Gorączka | Podwyższona temperatura ciała | Nie określono | |
| Suchość w jamie ustnej | Kserostomia – zmniejszenie wydzielania śliny | Nie określono | |
| Zmniejszone napięcie jelit | Spowolnienie perystaltyki, zaparcia | Nie określono | |
| Układ sercowo-naczyniowy | Uderzenia gorąca | Nagłe zaczerwienienie skóry, uczucie gorąca | Nie określono |
| Tachykardia | Przyspieszenie rytmu serca | Nie określono | |
| Nadciśnienie tętnicze | Podwyższone wartości ciśnienia tętniczego | Nie określono | |
| Niedociśnienie | Obniżenie wartości ciśnienia tętniczego, może wystąpić w późniejszej fazie zatrucia | Nie określono | |
| Układ pokarmowy | Nudności | Nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w górnej części przewodu pokarmowego | Nie określono |
| Wymioty | Wydalenie treści żołądkowej | Nie określono | |
| Stany zagrażające życiu | Depresja oddechowa | Zmniejszona częstość oddechów, hipowentylacja | Występuje w ciężkim przedawkowaniu |
| Śpiączka | Głębokie zaburzenia świadomości | Występuje w ciężkim przedawkowaniu | |
| Rabdomioliza | Rozpad mięśni prążkowanych prowadzący do uwolnienia mioglobiny i potencjalnej niewydolności nerek | 13 mg/kg masy ciała | |
| Zgon | Śmierć pacjenta | Śmiertelność ok. 5% w ciężkich przypadkach rabdomiolizy | 25 mg/kg masy ciała |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania