płonica
Płonica (szkarlatyna) to choroba zakaźna wywoływana przez paciorkowce β-hemolizujące grupy A (Streptococcus pyogenes), charakteryzująca się występowaniem gorączki, bólu gardła, wysypki skórnej oraz charakterystycznego „malinowego języka”. Bakterie wytwarzają toksyny, które są odpowiedzialne za objawy kliniczne choroby.
Objawy płonicy obejmują nagły początek z wysoką gorączką, bólem gardła, powiększeniem węzłów chłonnych szyjnych oraz drobną, czerwoną wysypką o charakterze punkcikowatym, początkowo pojawiającą się na tułowiu, a następnie rozprzestrzeniającą się na kończyny. Charakterystyczne jest również występowanie zblednięcia skóry wokół ust (objaw Fiłatowa) oraz czerwonego, obłożonego języka, który po złuszczeniu nabłonka staje się „malinowy”.
Diagnostyka płonicy opiera się na obrazie klinicznym oraz badaniach laboratoryjnych, w tym szybkich testach antygenowych i posiewie wymazu z gardła. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię, najczęściej penicyliną, która ma na celu eliminację zakażenia oraz zapobieganie powikłaniom, takim jak gorączka reumatyczna czy kłębuszkowe zapalenie nerek.
Powikłania płonicy mogą być wczesne (zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, ropień okołomigdałkowy) lub późne (gorączka reumatyczna, ostre kłębuszkowe zapalenie nerek). Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie znacząco zmniejszają ryzyko ich wystąpienia. W krajach rozwiniętych, dzięki powszechnemu stosowaniu antybiotyków, powikłania płonicy występują rzadko.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wysoka temperatura (gorączka) u dzieci – Diagnostyka i diagnoza
Gorączka u dzieci definiowana jest jako temperatura rektalna ≥38°C u niemowląt poniżej 3. miesiąca życia oraz ≥38,5°C u starszych dzieci, z różnicami zależnymi od metody pomiaru (oralna ≥37,8°C, pachowa ≥37,2°C). Pomiar rektalny jest złotym standardem u niemowląt i małych dzieci, natomiast pomiary uszne i czołowe są mniej dokładne i mają ograniczenia wiekowe. Kluczowa jest ocena kliniczna dziecka, uwzględniająca stan ogólny, nawodnienie, objawy neurologiczne, oddechowe oraz reakcję na leki przeciwgorączkowe. Wskazania do pilnej konsultacji obejmują m.in. gorączkę ≥38°C u niemowląt <3 miesiąca, ≥39°C u dzieci 3-36 miesięcy, temperaturę >40°C w każdym wieku, utrzymującą się gorączkę >3-5 dni, objawy neurologiczne, trudności w oddychaniu, wysypkę plamistą lub wybroczynową oraz objawy odwodnienia.
bakteriemia, białaczka, białko C-reaktywne, chłoniak, choroba Kawasaki, choroba zapalna jelit, drgawki gorączkowe, gorączka, gorączka o nieznanym pochodzeniu, gorączka reumatyczna, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, morfologia krwi z rozmazem, neuroblastoma, odra, płonica, płyn mózgowo-rdzeniowy, pomiar rektalny, posiew krwi, posiew moczu, próba tuberkulinowa, prokalcytonina, punkcja lędźwiowa, QuantiFERON-TB, termometr na podczerwień, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs septyczny, zakażenie układu moczowego, zapalenie gardła, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zespół Reye’a - Leksykon chorób i schorzeń
Różyczka – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka różyczki opiera się na laboratoryjnym potwierdzeniu zakażenia, gdyż objawy kliniczne są niespecyficzne i mogą przypominać inne choroby wysypkowe. Kluczowe metody diagnostyczne to badania serologiczne wykrywające przeciwciała IgM i IgG przeciw wirusowi różyczki, wykonywane głównie metodami ELISA lub immunochemiluminescencyjnymi. Przeciwciała IgM pojawiają się około 4-5 dni po wystąpieniu wysypki i utrzymują się 7-10 dni u dorosłych, choć mogą być wykrywalne do 3 miesięcy, a u noworodków nawet do roku, co wskazuje na ostre lub niedawne zakażenie. Przeciwciała IgG pojawiają się około 4 dni po wysypce, osiągają szczyt po 1-2 tygodniach i utrzymują się dożywotnio; czterokrotny wzrost miana IgG w próbkach pobranych w fazie ostrej i zdrowienia potwierdza rozpoznanie. Metody molekularne, zwłaszcza RT-PCR, wykrywają RNA wirusa w wymazach z gardła, nosa, moczu lub krwi i są szczególnie przydatne w diagnostyce wrodzonego zespołu różyczki (CRS). Prawidłowy czas pobrania próbek to do 5 dni od wystąpienia gorączki lub wysypki dla badań serologicznych oraz jak najszybciej po pojawieniu się objawów dla testów molekularnych.
amniocenteza, awidność IgG, badanie prenatalne, badanie serologiczne, badanie USG, biopsja kosmówki, choroba wysypkowa, diagnostyka różnicowa, enterowirus, izolacja wirusa, krew płodu, leukopenia, materiał genetyczny wirusa, metoda molekularna, morfologia krwi, nadzór epidemiologiczny, odra, parwowirus B19, płonica, próba wątrobowa, przeciwciało przeciwko wirusowi, różyczka, RT-PCR, szybki test diagnostyczny, test ELISA, test immunochemiluminescencyjny, trombocytopenia, wirus dengi, wymaz z gardła, zakażenie - Leksykon chorób i schorzeń
Paciorkowiec grupy a – Etiologia i przyczyny
Paciorkowiec grupy A (Streptococcus pyogenes) to Gram-dodatnia bakteria beta-hemolityczna, odpowiedzialna za szeroki zakres infekcji od łagodnych, takich jak paciorkowcowe zapalenie gardła i liszajec, po inwazyjne i zagrażające życiu choroby, w tym martwicze zapalenie powięzi i streptokokowy zespół wstrząsu toksycznego (STSS). Diagnostyka opiera się na wykrywaniu beta-hemolizy na podłożu z krwią oraz testach antygenowych, a leczenie standardowo obejmuje antybiotykoterapię. Szczepy GAS dzieli się na klasy I i II, odpowiedzialne odpowiednio za gorączkę reumatyczną i ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, a ich wirulencja związana jest z czynnikami takimi jak białko M, kwas hialuronowy, streptokinaza i DNaza-B. Okres inkubacji paciorkowcowego zapalenia gardła wynosi 2-5 dni, a nosicielstwo asymptomatyczne występuje u około 12% dzieci, co sprzyja transmisji drogą kropelkową i kontaktem bezpośrednim. Wysoka zakaźność i sezonowość infekcji (szczyt późną zimą i wczesną wiosną) podkreślają znaczenie czynników środowiskowych i genetycznych w podatności na zakażenia.
angina paciorkowcowa, antygen węglowodanowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteriemia, beta-hemoliza, białko M, gorączka reumatyczna, inwazyjne zakażenie paciorkowcem grupy A, klasyfikacja Lancefielda, kwas hialuronowy, liszajec, łuszczyca kropelkowa, martwicze zapalenie powięzi, ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, paciorkowcowe zapalenie gardła, paciorkowiec grupy A, PANDAS, pląsawica Sydenhama, płonica, posiew z gardła, postreptokokowe kłębuszkowe zapalenie nerek, róża, Streptococcus pyogenes, streptokinaza, superantygen bakteryjny, zapalenie mięśni, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zespół nefrotyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Wysypki u niemowląt i dzieci – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wysypki skórne u niemowląt i dzieci mają różnorodne etiologie, w tym infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybicze, reakcje alergiczne, czynniki drażniące oraz choroby przewlekłe jak atopowe zapalenie skóry (AZS). Najczęstsze jednostki to odparzenie pieluszkowe (7-35% niemowląt, objawy: zaczerwienienie, bolesność, pęcherze), AZS (20% dzieci, objawy: sucha, swędząca skóra, zmiany zapalne w charakterystycznych lokalizacjach), wysypka cieplna (drobne czerwone krostki w fałdach skórnych), pokrzywka (swędzące bąble o zmiennej lokalizacji), trądzik niemowlęcy (30% niemowląt, zmiany na twarzy), ciemieniucha (łojotokowe zapalenie skóry głowy) oraz infekcje wirusowe i bakteryjne jak rumień zakaźny, choroba dłoni, stóp i jamy ustnej, płonica, liszajec i ospa wietrzna. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, lokalizacji zmian, towarzyszących objawach oraz wywiadzie. Leczenie jest zróżnicowane: od miejscowej pielęgnacji i nawilżania, przez stosowanie kremów barierowych (np. z tlenkiem cynku), leków przeciwgrzybiczych, kortykosteroidów miejscowych w AZS, po antybiotykoterapię w infekcjach bakteryjnych.
antybiotyk, atopowe zapalenie skóry, ciemieniucha, egzema, gruczoł potowy, infekcja bakteryjna skóry, infekcja grzybicza, kortykosteroid miejscowy, lek przeciwgorączkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, liszajec zakaźny, łojotokowe zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, odparzenie pieluszkowe, ospa wietrzna, paciorkowiec, pieluszkowe zapalenie skóry, płonica, pokrzywka, potówki, rumień zakaźny, szkarlatyna, trądzik niemowlęcy, wysypka cieplna