ostra niewydolność nadnerczy
Ostra niewydolność nadnerczy, znana również jako przełom nadnerczowy, to stan zagrożenia życia charakteryzujący się nagłym, znaczącym niedoborem hormonów kory nadnerczy, głównie kortyzolu i aldosteronu. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i może rozwinąć się u pacjentów z pierwotną lub wtórną niewydolnością nadnerczy, szczególnie w sytuacjach stresowych jak infekcje, urazy czy zabiegi operacyjne.
Objawy ostrej niewydolności nadnerczy obejmują silne osłabienie, nudności, wymioty, bóle brzucha, odwodnienie, hipotonię, hipoglikemię oraz zaburzenia świadomości. W badaniach laboratoryjnych typowo stwierdza się hiponatremię, hiperkaliemię, hipoglikemię oraz kwasicę metaboliczną. U pacjentów z chorobą Addisona może również występować hiperpigmentacja skóry wynikająca z podwyższonego poziomu ACTH.
Leczenie ostrej niewydolności nadnerczy polega na natychmiastowym podaniu hydrokortyzon dożylnie (100 mg inicjująco, następnie 50-100 mg co 6-8 godzin), uzupełnieniu płynów (0,9% NaCl) oraz wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych i metabolicznych. Po ustabilizowaniu stanu pacjenta konieczne jest przejście na leczenie podtrzymujące i identyfikacja czynnika wywołującego przełom. Edukacja pacjenta i wyposażenie go w zestaw do samodzielnego podania hydrokortyzon są istotne w prewencji przyszłych epizodów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Dermovate 0,5 mg/ml
Przedawkowanie klobetazolu propionianu w postaci roztworu na skórę (Dermovate 0,5 mg/ml) może prowadzić do ogólnoustrojowego działania glikokortykosteroidowego, zwłaszcza przy długotrwałym lub nieprawidłowym stosowaniu. Najpoważniejszym skutkiem jest hiperkortyzolizm (zespół Cushinga), objawiający się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością centralną, rozstępami skórnymi, hiperglikemią, glikozurią oraz zaburzeniami elektrolitowymi. Dodatkowo obserwuje się supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co niesie ryzyko niewydolności nadnerczy przy nagłym odstawieniu leku. Objawy skórne obejmują ścieńczenie skóry, teleangiektazje, łatwe siniaczenie oraz zanik skóry, wynikające z hamowania syntezy kolagenu i proliferacji fibroblastów.
glikokortykosteroid, glikozuria, glukoneogeneza wątrobowa, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, insulinooporność, klobetazol propionian, kortykosteroid miejscowy, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostra niewydolność nadnerczy, otyłość centralna, rozstęp skórny, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, twarz księżycowata, zaburzenia elektrolitowe, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Letrox 125 mikrogramów
Przed rozpoczęciem terapii lewotyroksyną konieczne jest wykluczenie lub odpowiednie leczenie współistniejących schorzeń, takich jak choroba wieńcowa, dusznica bolesna, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność przysadki lub kory nadnerczy oraz autonomiczny guzek tarczycy. Szczególnie istotne jest wdrożenie substytucyjnej terapii hydrokortyzonem u pacjentów z niedoczynnością kory nadnerczy przed podaniem lewotyroksyny, aby zapobiec przełomowi nadnerczowemu. U chorych z chorobami serca, w tym po zawale mięśnia sercowego, należy unikać nawet łagodnej nadczynności tarczycy i prowadzić częstsze monitorowanie hormonów tarczycy. U wcześniaków z niską masą urodzeniową wskazane jest systematyczne monitorowanie parametrów hemodynamicznych ze względu na ryzyko zapaści krążeniowej. W przypadku podejrzenia autonomicznej czynności tarczycy zaleca się wykonanie testu z tyreoliberyną (TRH) lub scyntygrafii supresyjnej przed terapią.
amina sympatykomimetyczna, amiodaron, biotyna, choroba wieńcowa, dusznica bolesna, furosemid, guzek autonomiczny, inhibitor kinazy tyrozynowej, kora nadnerczy, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność przysadki, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, ostra niewydolność nadnerczy, padaczka, przełom nadnerczowy, salicylan, scyntygrafia supresyjna, sewelamer, test TRH, wcześniak, zaburzenia rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zapaść krążeniowa, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clobex
Propionian klobetazolu w postaci szamponu leczniczego, stosowany głównie w terapii łuszczycy owłosionej skóry głowy, wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym nadwrażliwości na kortykosteroidy oraz poważnych powikłań systemowych przy długotrwałym stosowaniu przekraczającym 4 tygodnie. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie w dużych dawkach, na dużych powierzchniach ciała, z opatrunkami okluzyjnymi lub u dzieci, co może prowadzić do ogólnoustrojowego wchłaniania kortykosteroidów, zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz odwracalnej niewydolności nadnerczy manifestującej się zespołem Cushinga. Zaleca się monitorowanie pacjentów, zwłaszcza tych z ciężką cukrzycą, oraz rozważenie zamiany na słabszy kortykosteroid po 4 tygodniach terapii.
ciężkie zakażenie, immunosupresja ogólnoustrojowa, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca owłosionej skóry głowy, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, mięsak Kaposiego, nadwrażliwość na lek, niewydolność nadnerczy, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostra niewydolność nadnerczy, propionian klobetazolu, tachyfilaksja, teleangiektazja, trądzik pospolity, trądzik różowaty, uogólniona łuszczyca krostkowa, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Ondemet 0,5 mg/ml
Przedawkowanie budezonidu w zawiesinie do nebulizacji Ondemet, mimo że nie wywołuje natychmiastowych poważnych objawów klinicznych nawet przy znacznych jednorazowych dawkach, wymaga uważnej obserwacji pacjenta. Ostre przedawkowanie nie jest związane z określoną dawką toksyczną i zazwyczaj nie wymaga specjalistycznego leczenia, jednak monitorowanie pod kątem działań niepożądanych jest wskazane. W przypadku przewlekłego stosowania dawek przekraczających zalecenia, ryzyko rozwoju hiperkortyzolizmu oraz zahamowania czynności kory nadnerczy znacząco wzrasta, co może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych i endokrynologicznych.
budezonid, działanie niepożądane ogólnoustrojowe, endogenna produkcja kortyzolu, glikokortykosteroid, hiperkortyzolizm, hipoglikemia, hipotonia, leczenie substytucyjne glikokortykosteroidami, nadciśnienie tętnicze, nadmiar kortyzolu, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osłabienie mięśniowe, ostra niewydolność nadnerczy, otyłość centralna, rozstępy skórne, twarz księżycowata, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zawiesina do nebulizacji, zmiany psychiczne