foskarnet

Foskarnet (fosfonomrówczany sodu) to lek przeciwwirusowy stosowany w leczeniu zakażeń wywołanych przez wirusy z rodziny Herpesviridae, szczególnie w przypadkach oporności na acyklowir. Działa poprzez bezpośrednie hamowanie wirusowej polimerazy DNA, bez konieczności wcześniejszej aktywacji enzymatycznej, co odróżnia go od innych leków przeciwwirusowych.

Główne wskazania do stosowania foskarnetu obejmują leczenie zakażeń wirusem cytomegalii (CMV), zwłaszcza zapalenia siatkówki u pacjentów z AIDS, oraz leczenie zakażeń wirusem opryszczki pospolitej (HSV) i wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV) opornych na acyklowir. Jest lekiem drugiego rzutu ze względu na potencjalnie poważne działania niepożądane.

Do najważniejszych działań niepożądanych foskarnetu należą: nefrotoksyczność (wymagająca monitorowania funkcji nerek), zaburzenia elektrolitowe (szczególnie hipokalcemia, hipokaliemia, hipofosfatemia i hipomagnezemia), a także miejscowe podrażnienia żył podczas podawania dożylnego. Lek wymaga odpowiedniego nawodnienia pacjenta i dostosowania dawki do funkcji nerek.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie przełyku – Leczenie

Leczenie zapalenia przełyku jest zróżnicowane i zależy od etiologii oraz nasilenia choroby. W refluksowym zapaleniu przełyku podstawą terapii jest 8-tygodniowa empiryczna terapia inhibitorami pompy protonowej (IPP), takimi jak lanzoprazol czy omeprazol, z możliwością długoterminowego stosowania u pacjentów z nadżerkami stopnia II lub wyższego. W 2023 roku FDA zatwierdziła vonoprazan, kompetencyjny bloker potasu kwasowego, do leczenia nadżerkowego zapalenia przełyku. W przypadkach opornych lub ciężkich rozważa się leczenie chirurgiczne, w tym fundoplikację Nissena lub procedurę LINX. Eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE) wymaga terapii przeciwzapalnej z zastosowaniem miejscowych kortykosteroidów (budezonid, flutikazon) oraz leków biologicznych, takich jak dupilumab, a także modyfikacji dietetycznych, w tym diety eliminacyjnej lub elementarnej, skutecznej w ponad 90% przypadków. W leczeniu infekcyjnego zapalenia przełyku stosuje się odpowiednią terapię przeciwgrzybiczą (flukonazol) lub przeciwwirusową (acyklowir, gancyklowir).
acyklowir, benralizumab, bloker receptora H2, budezonid, dieta elementarna, dieta eliminacyjna, dupilumab, dylatacja przełyku, dysfagia, eozynofilowe zapalenie przełyku, flukonazol, flutikazon, foskarnet, fundoplikacja Nissena, gancyklowir, inhibitor pompy protonowej, kandydoza przełyku, kortykosteroid, lek biologiczny, lek zobojętniający kwas żołądkowy, metoklopramid, nadżerkowe zapalenie przełyku, przełyk Barretta, refluksowe zapalenie przełyku, sukralfat, treść żołądkowa, vonoprazan, walgancyklowir, zakażenie CMV, zakażenie HSV
Leksykon leków
Interakcje leku – Cefazolin Noridem 1 g

Cefazolina, jako cefalosporyna, może wpływać na parametry krzepnięcia, zwłaszcza w połączeniu z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna) oraz heparyną w dużych dawkach, co wymaga ścisłego monitorowania INR i innych wskaźników krzepnięcia. Ponadto, cefazolina może zaburzać metabolizm witaminy K1, co jest istotne u pacjentów z jej niedoborem i może wymagać suplementacji. Interakcja z probenecydem prowadzi do zwiększenia stężenia cefazoliny we krwi i wydłużenia jej retencji, co może wymagać modyfikacji dawki. Warto również zwrócić uwagę na potencjalne zwiększenie nefrotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu cefazoliny z aminoglikozydami, diuretykami pętlowymi, lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus), metotreksatem w dużych dawkach, środkami kontrastowymi zawierającymi jod oraz niektórymi lekami przeciwwirusowymi (acyklowir, foskarnet). W takich przypadkach konieczne jest ścisłe monitorowanie funkcji nerek i ewentualna korekta dawkowania.
acyklowir, aminoglikozyd, antybiotyk, cefalosporyna, cefazolina, cyklosporyna, czynnik krzepnięcia, dieta z kontrolowaną zawartością sodu, diuretyk, diureza nerkowa, dolegliwość układu pokarmowego, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie niepożądane, efekt disulfiramopodobny, foskarnet, furosemid, heparyna, INR, kolistyna, lek przeciwzakrzepowy, metotreksat, monitorowanie funkcji nerek, niedobór witaminy K1, odpowiedź immunologiczna, parametr krzepnięcia, parametr nerkowy, pentamidyna, polimyksyna B, powikłanie krwotoczne, probenecyd, stężenie antybiotyku, stężenie elektrolitu, substancja nefrotoksyczna, takrolimus, toksyczność metotreksatu, upośledzona funkcja nerek, uszkodzenie nerki, warfaryna, witamina K1, wydalanie nerkowe, zaburzenie krzepnięcia krwi, zawartość sodu
Leksykon leków
Skład i postać leku – Midazolam Hameln 5 mg/ml

Midazolam Hameln jest dostępny w trzech stężeniach: 1 mg/ml, 2 mg/ml oraz 5 mg/ml, gdzie każdy mililitr roztworu zawiera odpowiednio 1 mg (1,11 mg chlorowodorku midazolamu), 2 mg (2,22 mg chlorowodorku midazolamu) lub 5 mg (5,56 mg chlorowodorku midazolamu) substancji czynnej. Preparat występuje w formie przezroczystego, bezbarwnego roztworu do wstrzykiwań/infuzji o pH 2,9-3,7 i osmolalności 275-305 mOsmol/kg. Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 1 ml, co czyni go praktycznie wolnym od sodu. Dostępne są różne objętości ampułek i fiolek, a roztwór należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, chroniąc przed światłem, z okresem ważności 3 lata. Po otwarciu roztwór jest jednorazowego użytku, a po rozcieńczeniu zachowuje stabilność chemiczną i fizyczną przez 72 godziny w temperaturze do 25°C, pod warunkiem zachowania aseptyki.
acyklowir, albumina, alteplaza, amoksycylina, ampicylina, bumetanid, ceftazydym, chlorek sodu, chlorowodorek midazolamu, deksametazon, dekstroza, diazepam, dimenhydramina, enoksymon, fluorouracyl, foskarnet, furosemid, hydrokortyzon, imipenem, klonidyna, metotreksat, midazolam, nafcylina, niezgodność farmaceutyczna, omeprazol, pentobarbital, pH zasadowe, ranitydyna, roztwór dekstrozy, roztwór do wstrzykiwań, roztwór midazolamu, roztwór Ringera, roztwór wodorowęglanu, teofilina, tiopental, trimetoprim-sulfametoksazol, urokinaza, wodorowęglan sodu, wytrącanie midazolamu
Leksykon leków
Interakcje leku – Gentamycin KRKA 40 mg/ml

Gentamycyna, jako aminoglikozyd, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco zwiększać ryzyko nefrotoksyczności, ototoksyczności oraz neurotoksyczności. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z silnymi lekami moczopędnymi (kwas etakrynowy, furosemid), które podnoszą stężenie gentamycyny w surowicy i tkankach, co zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek oraz narządu słuchu i równowagi. Również kojarzenie gentamycyny z lekami blokującymi przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe (sukcynylocholina, tubokuraryna) może prowadzić do nasilonej blokady nerwowo-mięśniowej i potencjalnego zahamowania czynności oddechowej, wymagając ścisłej obserwacji i ewentualnego podania wapnia oraz neostygminy. Wysokie ryzyko toksyczności występuje także przy łączeniu gentamycyny z innymi aminoglikozydami (amikacyna, tobramycyna, netromycyna, neomycyna, streptomycyna) oraz lekami o działaniu oto-, neuro- i nefrotoksycznym, takimi jak wankomycyna, cefalorydyna, amfoterycyna B, cyklosporyna, cisplatyna, metoksyfluran czy środki cieniujące stosowane w diagnostyce obrazowej.
amfoterycyna B, amikacyna, aminoglikozyd, anestetyk, antybiotyk beta-laktamowy, bisfosfonian, blokada nerwowo-mięśniowa, cefalorydyna, cisplatyna, cyklosporyna, dyspnea, działanie nefrotoksyczne, foskarnet, furosemid, gentamycyna, hipokalcemia, indometacyna, klindamycyna, kwas etakrynowy, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek nefrotoksyczny, lek neurotoksyczny, lek ototoksyczny, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, miastenia, nefrotoksyczność, neomycyna, neostygmina, netromycyna, ototoksyczność, piperacylina, pirydostygmina, polimyksyna B, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, środek cieniujący, streptomycyna, sukcynylocholina, tobramycyna, toksyna botulinowa, tubokuraryna, wankomycyna, wiomycyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Tenofovir Zentiva 245 mg

Tenofovir Zentiva, zawierający tenofowiru dizoproksyl, wykazuje niskie ryzyko interakcji farmakokinetycznych z udziałem CYP450, jednak niezalecane jest jednoczesne stosowanie z innymi produktami zawierającymi tenofowiru dizoproksyl lub alafenamid, a także z adefowirem dipiwoksylu i dydanozyną. Równoczesne podawanie tenofowiru i dydanozyny może zwiększyć ekspozycję na dydanozynę o 40-60%, co podnosi ryzyko działań niepożądanych, w tym zapalenia trzustki i kwasicy mleczanowej. Ze względu na głównie nerkową eliminację tenofowiru, należy unikać kojarzenia z lekami nefrotoksycznymi (aminoglikozydy, amfoterycyna B, foskarnet, gancyklowir, pentamidyna, wankomycyna, cydofowir, interleukina-2) oraz monitorować czynność nerek podczas stosowania z takrolimusem. Spożycie alkoholu podczas terapii może nasilać nefrotoksyczność i hepatotoksyczność, zwłaszcza u pacjentów z chorobami wątroby.
adefowir dipiwoksyl, alafenamid tenofowiru, amfoterycyna B, aminoglikozyd, atazanawir, białko nośnikowe hOAT 1, białko nośnikowe hOAT 3, białko nośnikowe MRP 4, cydofowir, czynne wydzielanie kanalikowe, czynność nerek, darunawir, dysfagia, efawirenz, emtrycytabina, entekawir, foskarnet, gancyklowir, hepatotoksyczność, indynawir, inhibitor proteazy, interleukina-2, kobicystat, kwasica mleczanowa, lamiwudyna, ledipaswir, lek nefrotoksyczny, limfocyt CD4+, lopinawir, metadon, nelfinawir, pentamidyna, rybawiryna, ryfampicyna, rytonawir, sakwinawir, sofosbuwir, takrolimus, tenofowir dizoproksyl, wankomycyna, welpataswir, wirusowe zapalenie wątroby typu C, woksylaprewir, wzmacniacz farmakokinetyczny, zapalenie trzustki
Leksykon chorób i schorzeń
Opryszczka narządów płciowych – Leczenie

Opryszczka narządów płciowych to przewlekłe zakażenie wirusem HSV-1 lub HSV-2, które nie jest możliwe do całkowitego wyleczenia, jednak skuteczna kontrola objawów jest możliwa dzięki doustnym lekom przeciwwirusowym: acyklowir, walacyklowir i famcyklowir. Leczenie powinno być wdrażane jak najwcześniej, najlepiej w ciągu 24-72 godzin od pojawienia się objawów, co skraca czas trwania epizodów i łagodzi ich przebieg. Terapia epizodyczna obejmuje krótkotrwałe stosowanie leków (np. famcyklowir 1 g jednorazowo z powtórzeniem po 12 h, walacyklowir 500 mg 2x/d przez 5 dni, acyklowir 800 mg 3x/d przez 2 dni), natomiast terapia supresyjna, zalecana przy >6 nawrotach rocznie lub ciężkich objawach, polega na codziennym podawaniu leków (acyklowir 400 mg 2x/d, walacyklowir 500 mg 1-2x/d, famcyklowir 250 mg 2x/d) i zmniejsza częstość nawrotów o 70-80%, a także redukuje ryzyko transmisji wirusa.
acyklowir, acyklowir dożylny, bezobjawowe wydalanie wirusa, cydofowir, edycja genów CRISPR, epizod choroby, famcyklowir, foskarnet, kinaza tymidynowa, lek przeciwwirusowy, lidokaina, nawrót choroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, profilaktyka przeciwwirusowa, terapia epizodyczna, terapia genowa, terapia supresyjna, walacyklowir, wirusowa polimeraza DNA, zakażenie wirusowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

foskarnet

Powiązane wpisy

Zapalenie przełyku – Leczenie

Interakcje leku – Cefazolin Noridem 1 g

Skład i postać leku – Midazolam Hameln 5 mg/ml

Interakcje leku – Gentamycin KRKA 40 mg/ml

Interakcje leku – Tenofovir Zentiva 245 mg

Opryszczka narządów płciowych – Leczenie