Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna, objawiająca się biegunką z domieszką krwi i śluzu oraz bólem brzucha. Leczenie opiera się na stosowaniu leków przeciwzapalnych, immunosupresyjnych oraz specjalistycznej opiece pielęgniarskiej, mającej na celu kontrolę objawów i zapobieganie powikłaniom. Kluczowe jest monitorowanie stanu pacjenta, odpowiednia dieta oraz wsparcie emocjonalne, aby poprawić jakość życia i utrzymać remisję choroby. W przypadkach ciężkich zaostrzeń możliwe jest leczenie chirurgiczne wraz z kompleksową rehabilitacją.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna błony śluzowej okrężnicy, charakteryzująca się okresami zaostrzeń i remisji. Opieka pielęgniarska nad pacjentem z WZJG wymaga kompleksowej oceny, obejmującej monitorowanie częstotliwości i charakterystyki stolca (w tym obecności krwi, śluzu lub ropy), ocenę bólu brzucha, parametrów życiowych (temperatura, ciśnienie tętnicze, tętno), stanu nawodnienia i równowagi elektrolitowej, masy ciała, stanu odżywienia oraz skóry okolicy odbytu. Kluczowe diagnozy pielęgniarskie to biegunka związana ze stanem zapalnym, ostry ból brzucha, zaburzenia odżywiania, ryzyko uszkodzenia skóry, zmęczenie, lęk oraz deficyt wiedzy dotyczący choroby i samoopieki. Interwencje obejmują kontrolę biegunki, odpowiednie nawodnienie (monitorowanie bilansu płynów, podawanie płynów dożylnych i elektrolitów), leczenie bólu (preferowany paracetamol, unikanie NLPZ), pielęgnację skóry okolicy odbytu, wsparcie żywieniowe (dieta ubogobłonnikowa, wysokobiałkowa, suplementacja witamin i żelaza) oraz edukację pacjenta w zakresie farmakoterapii (aminosalicylany, kortykosteroidy, immunosupresanty, leki biologiczne) i zarządzania chorobą.
Opieka nad pacjentem z WZJG wymaga także wsparcia psychologicznego, monitorowania powikłań (toksyczne rozdęcie okrężnicy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, zakażenia oportunistyczne) oraz koordynacji interdyscyplinarnej. Pielęgniarka odgrywa kluczową rolę w edukacji pacjenta i rodziny, przygotowaniu do samodzielnego zarządzania chorobą po wypisie, a także w opiece przed- i pooperacyjnej u pacjentów wymagających leczenia chirurgicznego (około 30% przypadków). Szczególną uwagę należy zwrócić na profilaktykę zdrowotną, w tym ocenę statusu szczepień i edukację w zakresie zapobiegania zakażeniom, zwłaszcza u pacjentów leczonych immunosupresyjnie. Holistyczne, zindywidualizowane podejście pielęgniarskie sprzyja poprawie jakości życia, utrzymaniu remisji oraz adaptacji pacjentów do przewlekłej choroby.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
aminosalicylany, antybiotyki, biegunka, bilans płynów, choroba zakrzepowo-zatorowa, dieta ubogobłonnikowa, kolonoskopia, kortykosteroidy, krwisty stolec, leczenie farmakologiczne, leki biologiczne, leki immunosupresyjne, leki przeciwbólowe, leki przeciwzapalne, niedokrwistość, olej rybi, perystaltyka jelit, powikłania pooperacyjne, probiotyki, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przewlekła choroba zapalna jelit, remisja choroby, równowaga elektrolitowa, skurcze jelitowe, śluz w kale, stan odżywienia, stomia, techniki relaksacyjne, toksyczne rozdęcie okrężnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia wchłaniania, zapalenie jelit, zespół opieki zdrowotnej -
Diagnostyka i diagnoza
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się ciągłym zapaleniem i owrzodzeniami błony śluzowej okrężnicy, diagnozowana na podstawie kompleksowej oceny klinicznej, laboratoryjnej, endoskopowej i histopatologicznej. Kluczowe objawy to przewlekła biegunka (>4 tygodni), często z krwią i śluzem, bolesne parcie na stolec (tenesmus) oraz bóle brzucha. Badania laboratoryjne wykazują podwyższone markery stanu zapalnego (CRP, OB), niedokrwistość (niski poziom hemoglobiny), hipoproteinemię (obniżony poziom albuminy) oraz zaburzenia elektrolitowe. Diagnostyka endoskopowa, ze szczególnym uwzględnieniem kolonoskopii, umożliwia ocenę rozległości i aktywności choroby, typowo wykazując ciągłe zapalenie rozpoczynające się od odbytnicy, utratę rysunku naczyniowego, owrzodzenia i pseudopolipy. Biopsje z co najmniej pięciu miejsc potwierdzają rozpoznanie poprzez wykazanie aktywnego i przewlekłego zapalenia z charakterystycznym ciągłym naciekiem, odróżniając WZJG od choroby Leśniowskiego-Crohna. Badania kału, w tym kalprotektyna, pomagają wykluczyć infekcje i ocenić stan zapalny.
Diagnostyka różnicowa obejmuje chorobę Leśniowskiego-Crohna, infekcyjne zapalenia jelita, niedokrwienne zapalenie jelita, zespół jelita drażliwego oraz raka jelita grubego. Monitorowanie choroby opiera się na regularnych badaniach laboratoryjnych, ocenie kalprotektyny kałowej oraz okresowych badaniach endoskopowych, zwłaszcza u pacjentów z długotrwałym (>8-10 lat) WZJG, ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak chromoendoskopia, konfokalna laserowa endomikroskopia, endoskopia kapsułkowa oraz biomarkery krwi (np. autoprzeciwciała przeciwko integrynie αvβ6), a także narzędzia sztucznej inteligencji, mają potencjał poprawy precyzji diagnostyki i monitorowania choroby. Wczesne i prawidłowe rozpoznanie WZJG jest niezbędne do wdrożenia skutecznego leczenia i zapobiegania powikłaniom, co znacząco wpływa na jakość życia pacjentów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Diagnostyka i diagnoza
badanie endoskopowe, badanie histopatologiczne, badanie laboratoryjne, białko C-reaktywne, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, chromoendoskopia, Clostridioides difficile, dysplazja, endoskopia kapsułkowa, enterografia rezonansu magnetycznego, kalprotektyna kałowa, krew utajona w kale, manifestacje pozajelitowe, morfologia krwi, nadzór onkologiczny, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, odczyn Biernackiego, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, ropień krypty, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, sigmoidoskopia, ultrasonografia przezbrzuszna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół jelita drażliwego, złoty standard diagnostyczny -
Epidemiologia
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna obejmująca błonę śluzową okrężnicy i odbytnicy, o rosnącej globalnej zapadalności i chorobowości. Zapadalność waha się od 0,5 do 31,5/100 000 osób rocznie, z najwyższymi wskaźnikami w Europie Północnej i Ameryce Północnej (10-15/100 000). Chorobowość w Polsce wynosi 187,8/100 000, a w USA szacowana jest na 35-100/100 000, dotykając około 1% populacji. WZJG wykazuje dwumodalny rozkład wieku zachorowań (15-30 i 50-70 lat) oraz różnice geograficzne i etniczne, z wyższą częstością u osób rasy białej i Żydów aszkenazyjskich. Czynniki ryzyka obejmują niepalących lub byłych palaczy, brak wyrostka robaczkowego (zmniejsza ryzyko o 69%), zakażenia przewodu pokarmowego oraz czynniki środowiskowe związane z urbanizacją i higieną. Epidemiologia WZJG przebiega według czterech etapów: od niskiej zapadalności do stabilizacji chorobowości, z większością krajów rozwiniętych w fazie narastającej chorobowości.
Pacjenci z długotrwałym WZJG mają zwiększone ryzyko raka jelita grubego (CRC), które rośnie wykładniczo z czasem trwania choroby: 1% po 10 latach, 2% po 20 latach i 5% po 30 latach. Ryzyko jest wyższe przy rozległym zapaleniu okrężnicy (10-15-krotnie) oraz współistnieniu pierwotnego stwardniającego zapalenia dróg żółciowych (PSC), gdzie po 25 latach ryzyko CRC lub dysplazji sięga 50%. Nadzór kolonoskopowy, zalecany od 8-10 lat od wystąpienia objawów, umożliwia wczesne wykrycie dysplazji i raka, poprawiając przeżywalność (5-letni wskaźnik przeżycia 77% vs. 36% bez nadzoru). Zalecane są kolonoskopie co 1-5 lat w zależności od czynników ryzyka, z preferencją dla wysokorozdzielczej kolonoskopii i chromoendoskopii (SCENIC). Optymalna wizualizacja i przygotowanie jelita są kluczowe dla skuteczności nadzoru, a trwające badania oceniają dodatkowe metody poprawy wykrywalności dysplazji.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Epidemiologia
appendektomia, autofluorescencja, biopsja błony śluzowej, błona śluzowa okrężnicy, choroba Leśniowskiego-Crohna, chromoendoskopia, kolonoskopia nadzorcza, nadzór kolonoskopowy, nieswoista choroba zapalna jelit, obrazowanie w wąskim paśmie, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, polip zapalny, przewlekła choroba zapalna jelit, rak jelita grubego, remisja, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyrostek robaczkowy, zakażenie jelitowe, zakażenie przewodu pokarmowego, zapadalność i chorobowość, zapalenie odbytnicy, zapalenie okrężnicy -
Leczenie
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się nawracającymi zaostrzeniami i remisjami. Podstawą leczenia farmakologicznego są aminosalicylany (np. mesalazyna, sulfasalazyna) stosowane w indukcji i podtrzymaniu remisji, szczególnie w łagodnych i umiarkowanych postaciach choroby. Kortykosteroidy (prednizon, budezonid, hydrokortyzon) są zarezerwowane do indukcji remisji w umiarkowanych i ciężkich przypadkach, ze względu na działania niepożądane niezalecane do długotrwałego stosowania. Immunomodulatory (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat) oraz leki biologiczne (inhibitory TNF-alfa: infliksymab, adalimumab, golimumab; inhibitory integryn: wedolizumab; inhibitory interleukin: ustekinumab, risankizumab, guselkumab) są stosowane u pacjentów opornych na konwencjonalne terapie lub wymagających leczenia podtrzymującego. Nowoczesne doustne leki celowane, takie jak inhibitory kinazy janusowej (tofacitinib, upadacitinib, filgotynib) oraz modulatory receptora S1P (ozanimod, etrasimod), oferują alternatywę dla terapii biologicznej, z wygodą podania doustnego. W ciężkich zaostrzeniach stosuje się dożylne kortykosteroidy (np. hydrokortyzon 400 mg/dobę, metyloprednizolon 60 mg/dobę) oraz terapię ratunkową infliksymabem lub cyklosporyną. Leczenie chirurgiczne (proktokolektomia z ileostomią lub J-pouch) jest wskazane w przypadku oporności na leczenie, powikłań takich jak toksyczne rozdęcie okrężnicy, perforacja, masywne krwawienie, dysplazja lub rak jelita grubego.
Kompleksowe zarządzanie WZJG obejmuje również modyfikacje stylu życia, w tym dietę ubogoresztkową w okresie zaostrzenia, unikanie produktów nasilających objawy (np. mleko, gluten, FODMAP), odpowiednie nawodnienie oraz suplementację żelazem, witaminą D, wapniem, kwasem foliowym i witaminą B12 w zależności od potrzeb. Probiotyki (Lactobacillus, Bifidobacterium, VSL#3) oraz substancje roślinne, takie jak kurkumina, aloes i kwasy omega-3, mogą wspomagać leczenie, jednak nie zastępują terapii konwencjonalnej. Redukcja stresu poprzez aktywność fizyczną, techniki relaksacyjne i terapię psychologiczną jest istotna w kontroli objawów. Monitorowanie skuteczności leczenia obejmuje ocenę kliniczną, parametry zapalne (CRP, OB), kalprotektynę, badania endoskopowe i obrazowe, dążąc do osiągnięcia „głębokiej remisji” z gojeniem śluzówki. Nowe metody terapeutyczne, takie jak transplantacja mikrobioty jelitowej (FMT), przeciwciała przeciwko TL1A (tulisokibart) oraz terapia mezenchymalnymi komórkami macierzystymi, są w fazie badań klinicznych i mogą w przyszłości zwiększyć skuteczność leczenia. Indywidualizacja terapii, uwzględniająca nasilenie choroby, lokalizację zmian, wcześniejszą odpowiedź na leczenie oraz preferencje pacjenta, jest kluczowa dla optymalnego zarządzania WZJG.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Leczenie
adalimumab, aminosalicylany, azatiopryna, budezonid, cyklosporyna, dysplazja, gojenie śluzówki, golimumab, guselkumab, hydrokortyzon, ileostomia, infliksymab, inhibitory kinazy Janusowej, inhibitory TNF-alfa, kalprotektyna, kortykosteroidy, laktoferyna, leki biologiczne, leki immunomodulujące, megacolon toxicum, merkaptopuryna, mesalazyna, metotreksat, mikrobiota jelitowa, perforacja jelita, prednizon, proktokolektomia, remisja, remisja kliniczna, risankizumab, stan zapalny, sulfasalazyna, takrolimus, tofacytynib, toksyczne rozdęcie okrężnicy, upadacytynib, ustekinumab, wedolizumab, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie odbytnicy, zbiornik jelitowy -
Objawy
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna charakteryzująca się nawracającym zapaleniem i owrzodzeniami błony śluzowej jelita grubego, manifestująca się biegunką z domieszką krwi, bólem brzucha, krwawieniem z odbytnicy oraz uczuciem parcia na stolec. Nasilenie objawów klasyfikuje się na łagodne (<4 epizodów krwawienia/dzień), umiarkowane (>4 epizody/dzień), ciężkie (>6 epizodów/dzień) oraz piorunujące (>10 krwawych stolców/dzień z towarzyszącą gorączką, utratą masy ciała i tkliwością brzucha). Przebieg choroby jest zmienny, z okresami zaostrzeń i remisji, a około 30% pacjentów doświadcza progresji choroby, co może wymagać kolektomii. Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu to młody wiek przy diagnozie, rozległe zapalenie okrężnicy, wcześniejsze hospitalizacje, stosowanie sterydów systemowych, niski poziom albuminy oraz podwyższone markery zapalne (CRP, OB).
WZJG może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak toksyczne rozdęcie okrężnicy, perforacja jelita, ciężkie krwawienia oraz zwiększone ryzyko raka jelita grubego, które rośnie wraz z czasem trwania choroby (po 20 latach ryzyko wynosi 7-10%, a po 35 latach nawet do 30%). Objawy pozajelitowe dotyczą stawów (artropatie obwodowe i osiowe), oczu (zapalenie błony naczyniowej), skóry (rumień guzowaty, piodermia zgorzelinowa) oraz wątroby (pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych). Diagnostyka obejmuje badania krwi (albumina, CRP, OB), badania stolca oraz kolonoskopię. Kluczowe jest monitorowanie i szybka reakcja na zaostrzenia, aby zapobiec powikłaniom, a leczenie ma na celu indukcję i utrzymanie remisji, z możliwością zastosowania terapii farmakologicznej lub chirurgicznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Objawy
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, kolektomia, kolonoskopia, krwawa biegunka, krwawienie z odbytu, krwawienie z przewodu pokarmowego, markery zapalne, niedokrwistość, objawy pozajelitowe, pancolitis, perforacja okrężnicy, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, piodermia zgorzelinowa, progresja choroby, remisja biochemiczna, remisja choroby, remisja endoskopowa, remisja histologiczna, remisja kliniczna, rumień guzowaty, tenesmus, toksyczne rozdęcie okrężnicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaostrzenie choroby, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie odbytnicy, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalenie twardówki, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) cechuje się przewlekłym zapaleniem okrężnicy, z przebiegiem od łagodnego do ciężkiego, obejmującego progresję zmian zapalnych, częste nawroty, ostre ciężkie zapalenie jelita grubego (ASUC) oraz konieczność kolektomii. Kluczowe czynniki predykcyjne ciężkiego przebiegu to rozległy zasięg zapalenia przy rozpoznaniu, wysoki poziom objawów ogólnoustrojowych, młody wiek, obniżony poziom albumin (wzrost o 1 g/dl zmniejsza ryzyko kolektomii, OR 0,39; 95% CI 0,26-0,59), podwyższone CRP (OR 2,63; 95% CI 1,53-4,52), OB (OR 2,92; 95% CI 1,39-6,14), obniżona hemoglobina (OR 2,08; 95% CI 1,07-4,07), sarkopenia (OR 1,90; 95% CI 1,04-3,45) oraz wcześniejsze stosowanie steroidów (OR 1,75; 95% CI 1,23-2,50) lub azatiopryny (OR 2,25; 95% CI 1,28-3,96). Progresja choroby i nawroty są powiązane z wyższym wynikiem w skali Mayo, stosowaniem kortykosteroidów, młodszym wiekiem, płcią żeńską, początkowym OB ≥30 mm, niepalenie tytoniu oraz wczesnym nawrotem. Endoskopowy wskaźnik UCCIS ≥9,8 skutecznie przewiduje nawroty kliniczne. ASUC dotyczy około 25% pacjentów, z 1% śmiertelnością, wzrastającą do 3% po operacji; pacjenci z ≥8 stolcami/dzień lub CRP ≥45 mg/l po 3 dniach leczenia mają wysokie ryzyko kolektomii.
Kolektomia, wykonywana u 10-15% pacjentów, jest istotnym punktem końcowym ciężkości WZJG, jednak nie prowadzi do wyleczenia i wiąże się z powikłaniami u około jednej trzeciej chorych. Mimo postępów w leczeniu, wskaźniki kolektomii nie uległy znaczącej poprawie w ciągu 10 lat. Ryzyko raka jelita grubego nie jest istotnie podwyższone w populacji WZJG, z wyjątkiem pacjentów z pierwotnym stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych, rozległym zapaleniem, długim czasem trwania choroby (>8 lat) i starszym wiekiem (>60 lat). Remisja histologiczna jest silnym predyktorem długoterminowej remisji klinicznej i mniejszej liczby hospitalizacji, co podkreśla potrzebę uwzględnienia celów histologicznych w terapii. Endoskopowy wskaźnik UCEIS jest predyktorem kolektomii (OR 2,41; 95% CI 1,72-3,39), a MES=0 koreluje z korzystnym przebiegiem. Paradygmat „treat-to-target” (T2T) zyskuje na znaczeniu w WZJG, umożliwiając indywidualizację leczenia i zmniejszenie ryzyka kolektomii, zwłaszcza u pacjentów z aktywnością histologiczną (NI ≥2) i łagodną aktywnością endoskopową (MES=1), którzy wymagają ścisłego monitorowania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
azatiopryna, choroba Leśniowskiego-Crohna, gojenie błony śluzowej, kalprotektyna kałowa, kolektomia, kortykosteroidy, kruchość błony śluzowej, leczenie farmakologiczne, OB, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, poziom albumin, poziom CRP, poziom hemoglobiny, rak jelita grubego, remisja histologiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkopenia, skala Mayo, steroidy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie okrężnicy, zapalne choroby jelit -
Zapobieganie i profilaktyka
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna o nie do końca poznanej etiologii, charakteryzująca się nawracającymi zaostrzeniami i remisjami. Profilaktyka WZJG obejmuje trzy poziomy: pierwotny (modyfikacja diety i stylu życia, np. dieta śródziemnomorska bogata w błonnik i kwasy omega-3, unikanie czerwonego mięsa i żywności przetworzonej, regularna aktywność fizyczna, unikanie palenia, odpowiedni sen, redukcja stresu), wtórny (wczesne wykrywanie choroby, szczególnie u osób z rodzinnym obciążeniem, oraz regularne kolonoskopie nadzorujące po 8-10 latach trwania choroby) oraz trzeciorzędowy (leczenie podtrzymujące remisję, głównie preparatami 5-ASA, które zmniejszają ryzyko zaostrzeń z 50-70% do około 30% rocznie i redukują ryzyko raka jelita grubego o 75%). Suplementacja wapnia, witaminy D, kwasów omega-3 oraz probiotyków może wspierać terapię, a profilaktyka przeciwzakrzepowa jest wskazana u hospitalizowanych pacjentów z WZJG ze względu na 1,5-3,5-krotnie wyższe ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej.
Kluczowe znaczenie ma indywidualizacja strategii profilaktycznych, uwzględniająca identyfikację czynników wyzwalających zaostrzenia, monitorowanie aktywności choroby oraz ścisła współpraca pacjenta z zespołem medycznym. Zaleca się prowadzenie dziennika objawów i czynników ryzyka, regularne wizyty kontrolne oraz edukację pacjentów, zwłaszcza młodych, u których obserwuje się niskie przestrzeganie zaleceń terapeutycznych. Profilaktyka onkologiczna obejmuje regularne badania endoskopowe i kontrolę stanu zapalnego, a także ochronę przed nowotworami skóry i szyjki macicy u pacjentów leczonych immunosupresyjnie. Przyszłe badania powinny skupić się na identyfikacji biomarkerów predykcyjnych, nowych terapiach prewencyjnych oraz roli mikrobioty jelitowej i czynników środowiskowych w patogenezie WZJG, co może przyczynić się do dalszej optymalizacji profilaktyki i leczenia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Zapobieganie i profilaktyka
badanie densytometryczne, biomarker predykcyjny, bisfosfonian, chemoprewencja, choroba zakrzepowo-zatorowa, dieta śródziemnomorska, działanie niepożądane, etiologia, fondaparynuks, glikokortykosteroid, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, inhibitor kinazy janusowej, karmienie piersią, kurkumina, kwas 5-aminosalicylowy, lek immunomodulujący, mikrobiota jelitowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, półpasiec, probiotyk, profilaktyka przeciwzakrzepowa, profilaktyka wtórna, remisja, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie immunologiczne, zmiana przednowotworowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa