zespół ponownego odżywienia

Zespół ponownego odżywienia (refeeding syndrome) to zespół zaburzeń metabolicznych, który może wystąpić u pacjentów z niedożywieniem podczas zbyt szybkiego wprowadzania żywienia. Charakteryzuje się gwałtownymi zmianami stężeń elektrolitów, szczególnie hipofosfatemią, hipokaliemią i hipomagnezemią, co może prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, włącznie z niewydolnością wielonarządową i śmiercią.

Patofizjologia zespołu związana jest z przejściem z katabolizmu do anabolizmu. Nagłe wprowadzenie substratów energetycznych, zwłaszcza węglowodanów, powoduje wzrost wydzielania insuliny, która stymuluje transport fosforanów, potasu i magnezu do komórek, wywołując ich niedobór w surowicy. Jednocześnie dochodzi do retencji sodu i wody, co może prowadzić do przeciążenia objętościowego i niewydolności serca.

Grupę ryzyka stanowią pacjenci z przewlekłym niedożywieniem, anoreksją, przewlekłym alkoholizmem, długotrwałym głodzeniem, przedłużonym głodzeniem okołooperacyjnym, a także osoby po długotrwałym stosowaniu leków moczopędnych. Profilaktyka polega na powolnym wprowadzaniu żywienia, monitorowaniu parametrów biochemicznych oraz suplementacji elektrolitów przed rozpoczęciem intensywnego odżywiania.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Viantan

Viantan to pozajelitowy preparat wielowitaminowy zawierający kompleks witamin rozpuszczalnych w wodzie i tłuszczach, przeznaczony do zaspokojenia dobowego zapotrzebowania na witaminy. Stosowanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza na witaminy B1, B2, B12, kwas foliowy oraz lecytynę sojową, a także krzyżowe reakcje alergiczne na białko sojowe i orzeszki ziemne. Należy monitorować stężenia witamin A, D i E, zwracając uwagę na ryzyko hiperwitaminozy, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek, niedoborem białka, dzieci i młodzieży oraz osób przewlekle leczonych. Preparat zawiera do 2 mmol (46 mg) sodu na fiolkę, co jest istotne u pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie.
cholestaza, choroba zapalna jelit, cyjanokobalamina, czynniki krzepnięcia krwi, hemoglobina, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza A, inhibitor pompy protonowej, kamica żółciowa, kwas foliowy, kwasy żółciowe, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, niedokrwistość megaloblastyczna, reakcja nadwrażliwości ogólnoustrojowa, retykulocyty, stłuszczenie wątroby, tiamina, witamina D, witamina E, witamina K, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krzepnięcia krwi, zapalenie woreczka żółciowego, zespół krótkiego jelita, zespół ponownego odżywienia, zwłóknienie wątroby
Leksykon leków
Działania niepożądane – Finomel Peri –

Finomel Peri to trójkomorowa emulsja do infuzji stosowana w żywieniu pozajelitowym, zawierająca glukozę, aminokwasy z elektrolitami oraz emulsję tłuszczową. W trakcie terapii należy zwracać szczególną uwagę na potencjalne działania niepożądane, takie jak zespół przeciążenia tłuszczami (fat overload syndrome) oraz zespół ponownego odżywienia (refeeding syndrome). Zespół przeciążenia tłuszczami wynika z ograniczonej zdolności metabolizowania lipidów i może pojawić się zarówno przy przedawkowaniu, jak i prawidłowej infuzji, prowadząc do zaburzeń metabolicznych. Zespół ponownego odżywienia charakteryzuje się przesunięciem elektrolitów (K⁺, fosfor, Mg²⁺) do komórek, niedoborem tiaminy oraz zatrzymaniem płynów, co może skutkować obrzękiem płuc i zastoinową niewydolnością serca, a zmiany te pojawiają się zwykle w ciągu 24-48 godzin od rozpoczęcia terapii. Dodatkowo obserwuje się ryzyko hiperglikemii, reakcji alergicznych, zakrzepowego zapalenia żył, zatorowości płucnej oraz choroby wątroby związanej z żywieniem pozajelitowym (PNALD), manifestującej się podwyższoną aktywnością enzymów wątrobowych.
badanie biochemiczne, choroba wątroby związana z odżywianiem pozajelitowym, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, gospodarka lipidowa, hiperglikemia, infuzja, klirens osoczowy, nadwrażliwość, niewydolność oddechowa, obrzęk płuc, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przesunięcie elektrolitów, reakcja alergiczna, trójkomorowy worek, wynaczynienie, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie metaboliczne, zakrzepowe zapalenie żył, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
L-leucyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

L-leucyna, jako istotny aminokwas rozgałęziony (BCAA), jest składnikiem wielu preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminomel 10E (6,24 g/1000 ml), Aminomel 12,5E (7,80 g/1000 ml), Aminosteril N-Hepa 8% (13,09 g/1000 ml), Vamin 18 Electrolyte-Free (7,9 g/1000 ml) oraz Vaminolact (7,0 g/1000 ml). Podawanie tych roztworów wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaktycznych, oraz podrażnienia żył obwodowych przy infuzji hipertonicznych roztworów. Należy monitorować miejsce infuzji, zwłaszcza przy przekraczaniu zalecanych szybkości podawania. U pacjentów z niewydolnością wątroby lub wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów istnieje ryzyko hiperamonemii, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów wątrobowych i ewentualnego przerwania podawania. Dodatkowo, stosowanie L-leucyny wiąże się z ryzykiem powikłań wątrobowych (cholestaza, stłuszczenie, marskość) oraz powikłań nerkowych, w tym retencji elektrolitów i azotemii, szczególnie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. Konieczne jest monitorowanie równowagi wodno-elektrolitowej, kwasowo-zasadowej oraz funkcji nerek i wątroby.
aminokwas rozgałęziony, azotemia, cholestaza, hiperamonemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipertoniczny roztwór aminokwasów, hiperwolemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, kamica nerkowa, kamica pęcherzyka żółciowego, kwasica metaboliczna, L-leucyna, marskość wątroby, miastenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, osady w naczyniach płucnych, osmolarność surowicy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retencja sodu, równowaga kwasowo-zasadowa, sepsa, stłuszczenie wątroby, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zakrzepowe zapalenie żył, zasadowica hipochloremiczno-hipokaliemiczna, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
L-ornityna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Preparaty do żywienia pozajelitowego zawierające L-ornitynę (Aminomel 10E i Aminomel 12,5E) dostarczają odpowiednio 2,42 g/l i 3,02 g/l ornityny i wymagają szczególnej ostrożności w stosowaniu. Przeciwwskazania obejmują zasadowicę hipochloremiczno-hipokaliemiczną (z zachowaniem ostrożności), hiperkaliemię, hipokalcemie i hipomagnezemię (preparat nie jest wskazany do leczenia tych stanów). Istnieje ryzyko reakcji anafilaktycznych, powstawania osadów fosforanu wapnia w naczyniach płucnych (nawet bez obecności fosforanów w roztworze), a także zakażeń i sepsy związanych z podawaniem dożylnym. Zaleca się monitorowanie obecności osadów, objawów niewydolności oddechowej, parametrów laboratoryjnych (leukocytoza, stężenie glukozy) oraz stosowanie technik aseptycznych podczas przygotowania i podawania infuzji. Infuzja hipertonicznych roztworów (osmolarność 1145 mOsm/l dla Aminomel 10E i 1430 mOsm/l dla Aminomel 12,5E) może powodować podrażnienie żył obwodowych.
azotemia, chlorowodorek L-ornityny, cholestaza, hiperamonemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, kamica pęcherzyka żółciowego, kamień nerkowy, marskość wątroby, miastenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, osad fosforanu wapnia, osad w naczyniach płucnych, osmolarność surowicy, podrażnienie żyły, powikłanie infekcyjne, powikłanie septyczne, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, retencja sodu, stłuszczenie wątroby, wykrzepianie, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zasadowica hipochloremiczno-hipokaliemiczna, zespół ponownego odżywienia, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lipoflex peri

Emulsja do infuzji Lipoflex peri wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa ze względu na wysoką zawartość sodu (1150 mg na 1250 ml, co stanowi 58% dziennej dawki zalecanej przez WHO) oraz ryzyko powikłań metabolicznych. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wyrównanie zaburzeń gospodarki płynowej, elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Monitorowanie stężenia triglicerydów w surowicy jest kluczowe: infuzję należy zmniejszyć przy poziomie >4,6 mmol/l (400 mg/dl) i przerwać powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) ze względu na ryzyko ostrego zapalenia trzustki. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, upośledzoną czynnością wątroby, niedoczynnością tarczycy, posocznicą oraz zespołem metabolicznym. Ponadto, ze względu na obecność węglowodanów, konieczne jest monitorowanie glikemii i odpowiednia korekta infuzji lub podanie insuliny przy stężeniu glukozy >14 mmol/l (250 mg/dl).
bilirubina, cukrzyca, dehydrogenaza mleczanowa, gospodarka płynowa, hiperglikemia, hiperlipidemia mieszana, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, krzepnięcie krwi, morfologia krwi, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, ostre zapalenie trzustki, posocznica, przeładowanie układu krążenia, reakcja anafilaktyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, saturacja tlenu, triglicerydy w surowicy, upośledzona czynność wątroby, zaburzenia metabolizmu tłuszczów, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zespół metaboliczny, zespół ponownego odżywienia
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Triglicerydy, jako kluczowy składnik emulsji tłuszczowych w żywieniu pozajelitowym, wymagają ścisłego monitorowania stężenia w surowicy, które nie powinno przekraczać wartości zależnych od preparatu: 4,6 mmol/l (400 mg/dl) dla większości emulsji, 3 mmol/l dla SMOFlipid i Nutriflex Lipid plus oraz 4 mmol/l dla SmofKabiven. Przekroczenie tych wartości wymaga zmniejszenia szybkości infuzji, a stężenia powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) wskazują na konieczność przerwania podawania z uwagi na ryzyko ostrego zapalenia trzustki. Zespół przeciążenia tłuszczami, objawiający się m.in. gorączką, niedokrwistością, zaburzeniami krzepliwości i hepatomegalią, jest potencjalnym powikłaniem, które zwykle ustępuje po zaprzestaniu infuzji. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, zaburzeniami czynności wątroby, niedoczynnością tarczycy, posocznicą oraz zespołem metabolicznym, gdzie konieczne jest częstsze monitorowanie parametrów metabolicznych i dostosowanie dawkowania.
cholestaza, enzym wątrobowy, hepatomegalia, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipermagnezemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, kwasica mleczanowa, metabolizm tłuszczów, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność płuc, obrzęk płuc, ośrodkowy układ nerwowy, ostre zapalenie trzustki, posocznica, pseudoaglutynacja, reakcja anafilaktyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, stłuszczenie wątroby, trigliceryd, zaburzenie krzepliwości krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator naczyń płucnych, zespół metaboliczny, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
L-prolina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Roztwory do żywienia pozajelitowego zawierające L-prolinę, takie jak Aminomel 10E (7,50 g/l, osmolarność 1145 mOsm/l, pH 6,0-6,3) czy Aminomel 12,5E (9,38 g/l, 1430 mOsm/l, pH 6,0-6,3), wymagają szczególnej ostrożności klinicznej. Podawanie tych preparatów wiąże się z ryzykiem reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaktycznych, oraz powikłań metabolicznych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, niewydolnością wątroby i nerek. Konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów takich jak funkcja wątroby, gospodarka wodno-elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa oraz stężenie amoniaku i glukozy we krwi. U pacjentów z niewydolnością wątroby istnieje ryzyko hiperamonemii i powikłań wątrobowych (cholestaza, stłuszczenie, marskość), a u osób z niewydolnością nerek – azotemii i zaburzeń elektrolitowych. Infuzja hipertonicznych roztworów może prowadzić do przeciążenia płynami i powikłań sercowo-płucnych, dlatego wymagana jest kontrola statusu płynów, zwłaszcza u chorych z obrzękiem płuc lub niewydolnością serca.
azotemia, cholestaza, fosforan wapnia, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperamonemia, hiperazotemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperwolemia, immunosupresja, kamica pęcherzyka żółciowego, klirens kreatyniny, kwasica metaboliczna, L-prolina, leukocytoza, marskość wątroby, nadmierne nawodnienie, niedobór tiaminy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, osady w naczyniach płucnych, pierwiastki śladowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, sepsa, stłuszczenie wątroby, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zakrzepowe zapalenie żyły, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gnak

Roztwór do infuzji GNAK, zawierający glukozę (50 g/l), sód (40 mmol/l), potas (20 mmol/l), magnez (1,5 mmol/l), chlorki (40 mmol/l) oraz jony octanowe (23 mmol/l), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u pacjentów z niewydolnością serca, nerek, płuc oraz u osób z zaburzeniami elektrolitowymi i równowagą kwasowo-zasadową. Monitorowanie bilansu płynów, stężenia elektrolitów (Na+, K+, Mg2+) oraz pH jest niezbędne, aby zapobiec powikłaniom takim jak hiponatremia, hiperkaliemia, hiperwolemia czy alkaloza metaboliczna. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiponatremii u dzieci, pacjentów z nieosmotyczną stymulacją wazopresyny oraz osób przyjmujących leki wpływające na gospodarkę sodową. Podawanie roztworu u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek wymaga ścisłej kontroli ze względu na możliwość zatrzymania sodu, potasu i magnezu.
aldosteronizm, alkaloza metaboliczna, blok nerwowo-mięśniowy, ciężkie oparzenia, cukrzyca, dysplazja oskrzelowo-płucna, encefalopatia hiponatremiczna, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hiperwolemia, hipokalcemia, hiponatremia, inhibitor konwertazy angiotensyny, krwotok dokomorowy, kwasica metaboliczna, martwicze zapalenie jelit, miastenia, nadciśnienie, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk mózgu, obrzęk obwodowy, przewodnienie, reakcja anafilaktoidalna, retinopatia wcześniacza, równowaga kwasowo-zasadowa, stan hiperosmolarny, stan przedrzucawkowy, udar niedokrwienny, zaburzenie tolerancji glukozy, zapalenie żył, zespół ponownego odżywienia
Leksykon substancji czynnych
Treonina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Treonina, jako niezbędny aminokwas stosowany w żywieniu pozajelitowym, wymaga ścisłego nadzoru klinicznego ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości (np. gorączka, duszność, tachykardia) oraz poważnych powikłań, takich jak zatory naczyń płucnych spowodowane osadami fosforanu wapnia, szczególnie przy nadmiernym dodatku wapnia i fosforanów. Zaleca się regularne monitorowanie stężenia elektrolitów, glukozy, bilansu płynów, równowagi kwasowo-zasadowej, funkcji nerek (mocznik, kreatynina), wątroby (fosfataza alkaliczna, AspAT, AlAT), morfologii krwi oraz parametrów krzepnięcia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby, serca, zaburzeniami płuc, kwasicą metaboliczną oraz u noworodków i dzieci poniżej 2 lat. Osmolarność mieszanin aminokwasowych, w tym treoniny, powinna być dostosowana do drogi podania – do żył obwodowych toleruje się do około 800 mOsm/l, z uwzględnieniem indywidualnej tolerancji pacjenta.
aminokwas, dreszcze, elektrolity w surowicy, fosforan wapnia, hemodializa, hemofiltracja, hiperamonemia, hiperazotemia, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, krzepnięcie krwi, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, leukocytoza, morfologia krwi, niedobór tiaminy, niedożywienie, niewydolność oddechowa, obrzęk płuc, osad w naczyniach płucnych, pokrzywka, powikłanie septyczne, pseudoaglutynacja, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór hipertoniczny, rumień, tachykardia, treonina, triglicerydy we krwi, wynaczynienie, zakrzepowe zapalenie żył, zator naczyń płucnych, zespół ponownego odżywienia, żywienie dożylne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Octan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Podawanie preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających octany, takich jak Lipoflex peri i Lipoflex special, wymaga ścisłego monitorowania parametrów metabolicznych i klinicznych pacjenta. Przed rozpoczęciem infuzji należy wyrównać zaburzenia równowagi płynowej, elektrolitowej oraz kwasowo-zasadowej, aby uniknąć powikłań metabolicznych. Szczególną uwagę zwraca się na kontrolę stężenia triglicerydów w surowicy – zaleca się zmniejszenie szybkości infuzji przy poziomie >4,6 mmol/l (400 mg/dl) i natychmiastowe przerwanie podawania przy przekroczeniu 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) ze względu na ryzyko ostrego zapalenia trzustki. Również stężenie glukozy we krwi powinno być monitorowane, a infuzję należy przerwać lub zmniejszyć jej szybkość, gdy poziom przekracza 14 mmol/l (250 mg/dl). W przypadku wystąpienia objawów reakcji anafilaktycznej (gorączka, dreszcze, wysypka, duszności) infuzję należy natychmiast przerwać i wdrożyć leczenie przeciwwstrząsowe.
bilirubina, cukrzyca, czynność nerek, czynność wątroby, dehydrogenaza mleczanowa, elektrolity w surowicy, glukoza we krwi, hiperglikemia, hiperlipidemia mieszana, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, krzepnięcie krwi, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nasycenie tlenem, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niezgodność farmaceutyczna, obrzęk płuc, osmolarność emulsji, ostre zapalenie trzustki, parametry kliniczne, posocznica, postępowanie przeciwwstrząsowe, powikłanie metaboliczne, przeładowanie płynami, przewlekła choroba nerek, przewodnienie, pseudoaglutynacja, reakcja anafilaktyczna, równowaga elektrolitowa, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga płynowa, suplementacja elektrolitów, triglicerydy w surowicy, upośledzona czynność wątroby, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zakażenie odcewnikowe, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zespół metaboliczny, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Tryptofan – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Tryptofan, jako aminokwas egzogenny, jest kluczowy w żywieniu pozajelitowym, jednak jego podawanie wymaga ścisłej kontroli ze względu na ryzyko hiperamonemii, szczególnie u pacjentów z niewydolnością wątroby oraz wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów. Monitorowanie stężenia amoniaku, azotu mocznikowego, elektrolitów, glukozy, triglicerydów, enzymów wątrobowych, osmolalności surowicy oraz równowagi kwasowo-zasadowej jest niezbędne, zwłaszcza u dzieci poniżej 2 lat i pacjentów z niewydolnością nerek, gdzie konieczne jest dostosowanie dawki i uwzględnienie leczenia nerkozastępczego. Szybkie podawanie aminokwasów może wywołać nudności, wymioty, dreszcze oraz reakcje nadwrażliwości, w tym objawy alergiczne i hemodynamiczne, co wymaga natychmiastowego przerwania infuzji i nadzoru klinicznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powstawania osadów fosforanu wapnia w naczyniach płucnych oraz interakcje z innymi lekami, np. ceftriaksonem, który nie powinien być podawany jednocześnie z roztworami zawierającymi wapń.
aminokwas egzogenny, anoreksja, azot mocznikowy, ceftriakson, czynnik krzepnięcia, dehydrogenaza mleczanowa, duszność, działanie neurotoksyczne, encefalopatia, enzym wątrobowy, gorączka, hemodializa, hemofiltracja, hiperamonemia, hiperazotemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, immunosupresja, ketonuria, kwas chinolinowy, kwas kynureninowy, kwasica metaboliczna, kwasica mleczanowa, leczenie nerkozastępcze, leukocytoza, metabolit azotowy, mieszanina aminokwasowa, mocznica, morfologia krwi, nadciśnienie, natlenowanie, neuroprzekaźnik, niedobór tiaminy, niedociśnienie, niedożywienie, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, nudności, osad fosforanu wapnia, osmolalność surowicy, parametr czynności wątroby, płytki krwi, pokrzywka, próba wątrobowa, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wodno-elektrolitowa, rumień, sepsa, sinica obwodowa, stężenie amoniaku, stężenie bilirubiny, stężenie elektrolitów, stężenie glukozy, stężenie hemoglobiny, tachykardia, test krzepnięcia, triglicerydy, tryptofan, upośledzenie czynności nerek, wlew dożylny, wrodzona nieprawidłowość metabolizmu aminokwasów, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie neurologiczne, zator naczyń płucnych, zatrzymanie płynów w organizmie, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe