szybki metabolizer
Szybki metabolizer to termin stosowany w farmakogenetyce do określenia osób, które posiadają warianty genów kodujących enzymy metabolizujące leki, powodujące zwiększoną aktywność tych enzymów. W rezultacie, osoby takie przetwarzają niektóre substancje lecznicze szybciej niż przeciętna populacja.
Najczęściej termin ten odnosi się do polimorfizmów w genach kodujących enzymy cytochromu P450, szczególnie CYP2D6, CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4. U szybkich metabolizerów stężenie leku w osoczu spada szybciej, co może prowadzić do suboptymalnego efektu terapeutycznego przy standardowych dawkach. W praktyce klinicznej takie osoby mogą wymagać zwiększenia dawki leku lub skrócenia odstępów między dawkami.
Identyfikacja statusu metabolicznego pacjenta ma istotne znaczenie w medycynie personalizowanej. Testy farmakogenetyczne pozwalają określić genotyp pacjenta i dostosować farmakoterapię tak, aby zminimalizować ryzyko nieskuteczności leczenia lub działań niepożądanych. Szczególnie ważne jest to w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym oraz w terapii chorób psychicznych, onkologicznych czy kardiologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sulfogwajakol – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sulfogwajakol, stosowany jako substancja wykrztuśna w preparatach takich jak Apipulmol (2 g sulfogwajakolu i 90 mg amonu chlorku/100 g syropu), Apitussic (52 mg/5 ml syropu), Herbapect (87 mg/5 ml syropu) oraz Thiocodin (300 mg/10 ml syropu lub tabletce, zawierający dodatkowo 15 mg kodeiny), wykazuje ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania w ciąży i laktacji. Apipulmol i Herbapect nie są zalecane w tych okresach z powodu braku odpowiednich badań klinicznych. Apitussic może być stosowany wyłącznie po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza. Thiocodin jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią ze względu na obecność kodeiny, która może przenikać do mleka matki i wywoływać u niemowląt ciężkie działania niepożądane, w tym toksyczność opioidową, szczególnie u pacjentek z szybkim metabolizmem CYP2D6.
apatia, Apipulmol, apitussic, bezdech, chlorek amonu, działanie toksyczne, enzym CYP2D6, Herbapect, kodeina, lek wykrztuśny, metabolizm kodeiny, mleko matki, morfina, niemowlę, pierwiosnek lekarski, problemy z karmieniem, śpiączka, sulfogwajakol, szybki metabolizer, Thiocodin, toksyczność opioidów, zawał mózgu, ziele tymianku - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aripilek 10 mg
Arypiprazol, substancja czynna leku Aripilek, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną na poziomie 87% oraz czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) wynoszącym 3-5 godzin. Lek wykazuje znaczną dystrybucję pozanaczyniową z pozorną objętością dystrybucji 4,9 l/kg oraz bardzo wysokim (>99%) wiązaniem z białkami osocza, głównie albuminami. Metabolizm arypiprazolu odbywa się intensywnie w wątrobie, głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP2D6, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu dehydroarypiprazolu, który stanowi około 40% AUC leku w stanie stacjonarnym. Okres półtrwania arypiprazolu jest zależny od fenotypu metabolizmu CYP2D6 i wynosi około 75 godzin u szybkich metabolizerów oraz 146 godzin u wolnych metabolizerów. Całkowity klirens leku wynosi 0,7 ml/min/kg i jest głównie klirensem wątrobowym.
arypiprazol, AUC, biodostępność bezwzględna, całkowity klirens, Cmax, dehydroarypiprazol, dehydrogenacja, dostępność biologiczna, dystrybucja pozanaczyniowa, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, farmakokinetyka pediatryczna, hydroksylacja, klirens wątrobowy, maksymalne stężenie w osoczu, N-dealkilacja, obniżona aktywność CYP2D6, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, pozorna objętość dystrybucji, szybki metabolizer, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metocard ZK 47,5 mg
Metocard ZK to preparat zawierający metoprololu bursztynian w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w dawkach 23,75 mg, 47,5 mg oraz 95 mg, odpowiadających 25 mg, 50 mg i 100 mg metoprololu winianu. Tabletki zawierają peletki z kontrolowanym uwalnianiem, które zapewniają ciągłe uwalnianie leku przez około 20 godzin, umożliwiając dawkowanie raz na dobę. Metoprolol charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, jednak biodostępność wynosi około 50% z powodu efektu pierwszego przejścia przez wątrobę. Biodostępność tabletek o przedłużonym uwalnianiu jest o 20-30% niższa niż tradycyjnych, lecz AUC pozostaje niezmienione, co wskazuje na brak klinicznie istotnej różnicy. Wiązanie z białkami osocza jest niskie (5-10%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP2D6, z istotnym wpływem polimorfizmu genetycznego, co skutkuje zmiennością farmakokinetyczną, zwłaszcza u wolnych metabolizerów (7-8% populacji). Okres półtrwania wynosi średnio 3,5 godziny (zakres 1-9 godzin), a całkowity klirens około 1 l/min.
AUC, biodostępność, biotransformacja wątrobowa, całkowity klirens, CYP2D6, cytochrom P450 2D6, dawkowanie raz na dobę, działanie beta-adrenolityczne, efekt pierwszego przejścia, filtracja kłębkowa, klirens pozorny, marskość wątroby, metabolit, metoprololu bursztynian, okres półtrwania, otoczka polimerowa, peletki o kontrolowanym uwalnianiu, pole pod krzywą stężenia leku, polimorfizm genetyczny, szybki metabolizer, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wolny metabolizer, wydalanie leku, zespolenie wrotno-żylne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aripiprazole Medical Valley 15 mg
Arypiprazol wykazuje wysoką biodostępność po podaniu doustnym (87%) oraz Tmax wynoszące 3-5 godzin, z minimalnym efektem pierwszego przejścia. Substancja ulega szerokiej dystrybucji (pozorna objętość dystrybucji 4,9 l/kg mc.) i silnemu wiązaniu z białkami osocza (>99%, głównie albuminy). Metabolizm arypiprazolu zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem enzymów CYP3A4 i CYP2D6, obejmując dehydrogenację, hydroksylację i N-dealkilację. Aktywny metabolit dehydroarypiprazol stanowi około 40% AUC, co ma znaczenie kliniczne dla efektu farmakodynamicznego. Okres półtrwania w fazie eliminacji jest zmienny i zależy od fenotypu metabolizmu CYP2D6: około 75 godzin u szybkich metabolizerów i 146 godzin u wolnych metabolizerów. Całkowity klirens wynosi 0,7 ml/min/kg mc., głównie wątrobowy. Wydalanie radioaktywnego arypiprazolu odbywa się w 27% z moczem i 60% z kałem, przy czym mniej niż 1% leku jest wydalane niezmienione z moczem, a około 18% z kałem, co potwierdza intensywny metabolizm i wydalanie z żółcią.
albumina, arypiprazol, biodostępność bezwzględna, biodostępność biologiczna, czas osiągnięcia maksymalnego stężenia, dehydroarypiprazol, dehydrogenacja, dostosowanie dawki, dysfagia, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP3A4, hydroksylacja, klirens całkowity, klirens wątrobowy, krążenie ogólnoustrojowe, marskość wątroby, masa ciała, metabolizm przedukładowy, N-dealkilacja, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pojedyncza dawka, pole pod krzywą stężenia, profil farmakokinetyczny, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, szybki metabolizer, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aripsan 10 mg
Arypiprazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną na poziomie 87%, z Tmax wynoszącym 3-5 godzin, co umożliwia skuteczne podawanie leku niezależnie od posiłków, w tym bogatotłuszczowych. Lek wykazuje szeroką dystrybucję pozanaczyniową (objętość dystrybucji 4,9 l/kg) oraz bardzo wysokie (>99%) wiązanie z białkami osocza, zarówno arypiprazolu, jak i jego aktywnego metabolitu – dehydroarypiprazolu, który stanowi około 40% AUC leku i istotnie przyczynia się do działania farmakologicznego. Metabolizm arypiprazolu zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymów CYP3A4 i CYP2D6, co implikuje potencjalne interakcje lekowe z inhibitorami lub induktorami tych enzymów. Okres półtrwania leku jest długi i różni się w zależności od fenotypu metabolizmu CYP2D6: około 75 godzin u szybkich metabolizerów oraz 146 godzin u wolnych metabolizerów, co pozwala na dawkowanie raz na dobę.
arypiprazol, biodostępność, dehydroarypiprazol, dehydrogenacja, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, enzymy CYP3A4 i CYP2D6, hydroksylacja, interakcja lekowa, izoenzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh, klirens wątrobowy, marskość wątroby, N-dealkilacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężenia, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie maksymalne w osoczu, szybki metabolizer, wiązanie z białkami surowicy, wolny metabolizer - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ranozek 750 mg
Ranolazyna, dostępna w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (375 mg, 500 mg, 750 mg), charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym z czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Cmax) około 4,5 godziny i stanem stacjonarnym osiąganym po 3 dniach stosowania dwukrotnie na dobę. Po podaniu dawki 500 mg 2×/dobę u zdrowych ochotników, Cmax wynosiła około 1770 ng/ml (SD 1040), a AUC0-12 około 13 700 ng×godz./ml (SD 8290). Biodostępność bezwzględna wynosi 35-50%, z dużym zróżnicowaniem międzyosobniczym, a ekspozycja na lek nie jest liniowa względem dawki. Ranolazyna wiąże się w 62% z białkami osocza, głównie kwaśną alfa-1 glikoproteiną, a jej objętość dystrybucji (Vss) wynosi 180 l. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4 i CYP2D6, z istotnym wpływem polimorfizmu CYP2D6 na farmakokinetykę, co skutkuje wyższą ekspozycją u wolnych metabolizerów. Eliminacja odbywa się głównie w postaci metabolitów, z mniej niż 5% dawki wydalanej w formie niezmienionej, a okres półtrwania wynosi około 7 godzin (po podaniu doustnym, stan stacjonarny).
biodostępność bezwzględna, CYP2D6, CYP3A4, dystrybucja, farmakokinetyka ranolazyny, klasyfikacja NYHA, klirens, klirens kreatyniny, kwaśna alfa-1-glikoproteina, N-dealkilacja, O-demetylacja, objętość dystrybucji, odstęp QT, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, proces ADME, profil farmakokinetyczny, stan stacjonarny, szybki metabolizer, wolny metabolizer, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastoinowa niewydolność krążenia - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aripiprazole Aurovitas 15 mg
Arypiprazol, substancja czynna preparatu Aripiprazole Aurovitas, cechuje się wysoką biodostępnością po podaniu doustnym (87%) oraz osiąga maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 3-5 godzin. Lek wykazuje szeroką dystrybucję pozanaczyniową (pozorna objętość dystrybucji 4,9 l/kg mc.) oraz silne (>99%) wiązanie z białkami osocza, głównie albuminami. Metabolizm arypiprazolu zachodzi intensywnie w wątrobie, głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP2D6, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu dehydroarypiprazolu, który stanowi około 40% AUC arypiprazolu w stanie stacjonarnym. Okres półtrwania leku jest zależny od fenotypu metabolizmu CYP2D6 i wynosi około 75 godzin u szybkich metabolizerów oraz 146 godzin u wolnych metabolizerów. Całkowity klirens wynosi 0,7 ml/min/kg mc., a eliminacja odbywa się głównie drogą metaboliczną z wydalaniem 27% radioaktywności z moczem i 60% z kałem, przy czym mniej niż 1% leku jest wydalane w formie niezmienionej z moczem, a około 18% z kałem.
arypiprazol, AUC, biodostępność, CYP2D6, CYP3A4, dehydroarypiprazol, dehydrogenacja, faza eliminacji, hydroksylacja, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, klirens wątrobowy, marskość wątroby, metabolizm przedukładowy, metabolizm wątrobowy, N-dealkilacja, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, schizofrenia, stężenie w osoczu, szlak metaboliczny, szybki metabolizer, Tmax, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aripiprazole Medical Valley 5 mg
Arypiprazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością po podaniu doustnym (87%) oraz Tmax wynoszącym 3-5 godzin, z minimalnym metabolizmem przedukładowym. Lek wykazuje znaczną dystrybucję pozanaczyniową (objętość dystrybucji 4,9 l/kg) oraz silne (>99%) wiązanie z białkami osocza, głównie albuminami. Metabolizm arypiprazolu odbywa się głównie w wątrobie za pośrednictwem enzymów CYP3A4 i CYP2D6, obejmując dehydrogenację, hydroksylację i N-dealkilację. Aktywny metabolit, dehydroarypiprazol, stanowi około 40% AUC leku w stanie stacjonarnym, co podkreśla jego istotny udział w efekcie terapeutycznym. Okres półtrwania arypiprazolu jest zmienny i zależy od fenotypu metabolizmu CYP2D6: około 75 godzin u szybkich metabolizerów oraz 146 godzin u wolnych metabolizerów. Całkowity klirens wynosi 0,7 ml/min/kg, głównie wątrobowy, a eliminacja odbywa się w 27% z moczem (mniej niż 1% w postaci niezmienionej) i 60% z kałem (około 18% niezmienionego leku). Spożycie posiłków wysokotłuszczowych nie wpływa na farmakokinetykę arypiprazolu, co ułatwia stosowanie leku.
arypiprazol, biodostępność biologiczna, biotransformacja, dehydroarypiprazol, dehydrogenacja, dystrybucja pozanaczyniowa, enzym CYP2D6, enzym CYP3A4, hydroksylacja, klirens wątrobowy, marskość wątroby, metabolizm przedukładowy, N-dealkilacja, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, szybki metabolizer, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Esomeprazole Zentiva 40 mg
Ezomeprazol charakteryzuje się niewielką objętością dystrybucji (~0,22 L/kg m.c.) i wysokim stopniem wiązania z białkami osocza (97%). Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie za pośrednictwem izoenzymów CYP2C19 i CYP3A4, przy czym metabolity nie wykazują aktywności farmakologicznej. Klirens osoczowy u osób szybko metabolizujących wynosi około 17 L/godz. po pojedynczej dawce i zmniejsza się do 9 L/godz. przy podawaniu wielokrotnym, a okres półtrwania wynosi około 1,3 godziny. Eliminacja zachodzi głównie przez nerki w postaci metabolitów (80% dawki), z mniej niż 1% niezmienionego leku w moczu. Podanie dożylne 40 mg ezomeprazolu powoduje maksymalne stężenie w osoczu około 13,6 μmol/L, znacznie wyższe niż po podaniu doustnym (4,6 μmol/L), z liniowym wzrostem ekspozycji przy infuzji ciągłej. Farmakokinetyka wykazuje nieliniowość przy podawaniu wielokrotnym, prawdopodobnie z powodu autoinhibicji CYP2C19.
biodostępność, choroba refluksowa przełyku, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, dystrybucja leku, ekspozycja na lek, eliminacja leku, farmakokinetyka ezomeprazolu, hamowanie wydzielania kwasu żołądkowego, hydroksymetabolit, indeks terapeutyczny, infuzja dożylna, klirens osoczowy, krwawiące owrzodzenie, metabolizm ezomeprazolu, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, podanie parenteralne, stężenie osoczowe, sulfon ezomeprazolu, szybki metabolizer, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Explemed 30 mg
Arypiprazol, substancja czynna produktu Explemed, charakteryzuje się wysoką biodostępnością po podaniu doustnym (87%) oraz osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu w czasie 3-5 godzin (Tmax). Wchłanianie leku nie jest istotnie modyfikowane przez spożycie posiłków o wysokiej zawartości tłuszczu. Lek wykazuje dużą pozorną objętość dystrybucji (4,9 l/kg) oraz silne (>99%) wiązanie z białkami osocza, głównie albuminami, co ma znaczenie dla dystrybucji i potencjalnych interakcji lekowych. Arypiprazol podlega intensywnemu metabolizmowi w wątrobie, głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP2D6, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu dehydroarypiprazolu, który stanowi około 40% AUC leku w stanie stacjonarnym i istotnie przyczynia się do efektu farmakologicznego.
albumina, arypiprazol, AUC, biodostępność, biotransformacja, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dehydroarypiprazol, dehydrogenacja, dostępność biologiczna, dystrybucja pozanaczyniowa, farmakokinetyka arypiprazolu, hydroksylacja, induktory i inhibitory, interakcja lekowa, klirens arypiprazolu, klirens wątrobowy, maksymalne stężenie, metabolizm przedukładowy, N-dealkilacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, powinowactwo do białek osocza, stężenie terapeutyczne, szybki metabolizer, wiązanie z białkami surowicy, wolny metabolizer - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sertraline Medreg 50 mg
Sertralina wykazuje przewidywalną farmakokinetykę po podaniu doustnym w dawkach terapeutycznych 50-200 mg/dobę, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po 4,5-8,4 godzinach. Lek charakteryzuje się wysokim (ok. 98%) wiązaniem z białkami osocza oraz metabolizmem wątrobowym głównie przez izoenzymy CYP3A4, CYP2C19 i CYP2B6. Okres półtrwania sertraliny wynosi średnio 26 godzin (zakres 22-36 h), co umożliwia dawkowanie raz na dobę, natomiast jej główny metabolit N-desmetylosertralina ma dłuższy okres półtrwania 62-104 godzin. Eliminacja leku odbywa się głównie przez metabolizm, z minimalnym wydalaniem niezmienionej substancji (<0,2%) z moczem. Farmakokinetyka sertraliny jest proporcjonalna do dawki, a obecność pokarmu nie wpływa istotnie na biodostępność leku.
AUC, biodostępność sertraliny, biotransformacja, Cmax, CYP2B6, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, desmetylosertralina, dysfagia, farmakogenomika, farmakokinetyka proporcjonalna, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, metabolizm wątrobowy, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, P-glikoproteina, polimorfizm genetyczny, sertralina, stężenie stacjonarne, szybki metabolizer, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne