powikłania sercowo-naczyniowe
Powikłania sercowo-naczyniowe obejmują szerokie spektrum zaburzeń dotyczących układu krążenia, które mogą wystąpić jako następstwo chorób podstawowych, interwencji medycznych lub działań niepożądanych farmakoterapii. Najczęstsze z nich to zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, niewydolność serca, arytmie oraz zakrzepica żylna i tętnicza.
Szczególnie istotne są powikłania sercowo-naczyniowe występujące w przebiegu cukrzycy, które stanowią główną przyczynę chorobowości i śmiertelności w tej grupie pacjentów. Obejmują one miażdżycę naczyń wieńcowych, chorobę naczyń obwodowych oraz mikroangiopatię. U pacjentów z cukrzycą ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych jest 2-4 razy wyższe niż u osób bez cukrzycy.
W kontekście zabiegów chirurgicznych powikłania sercowo-naczyniowe stanowią istotne zagrożenie, szczególnie u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami układu krążenia. Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego przed operacją oraz odpowiednie postępowanie okołooperacyjne, w tym stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej, są kluczowe dla redukcji śmiertelności i chorobowości.
Nowoczesne podejście do zapobiegania powikłaniom sercowo-naczyniowym opiera się na kompleksowej ocenie ryzyka pacjenta z wykorzystaniem skal prognostycznych (np. SCORE, Framingham), modyfikacji czynników ryzyka oraz indywidualizacji terapii farmakologicznej. Coraz większą rolę odgrywają również nowe biomarkery i techniki obrazowe pozwalające na wczesną identyfikację pacjentów zagrożonych rozwojem powikłań.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Lapress 10 mg
Przedawkowanie lerkanidypiny, substancji czynnej leku Lapress, prowadzi do istotnych zaburzeń hemodynamicznych, głównie nadmiernego rozszerzenia naczyń obwodowych skutkującego znacznym niedociśnieniem tętniczym oraz odruchową tachykardią. W dawkach przekraczających 400 mg obserwuje się utratę selektywności działania leku, co manifestuje się bradykardią oraz ujemnym efektem inotropowym, mogącym prowadzić do niewydolności serca. Typowe objawy kliniczne to niedociśnienie tętnicze, zawroty głowy, ból głowy oraz kołatanie serca, a w ciężkich przypadkach także objawy niewydolności serca. Monitorowanie parametrów życiowych, zwłaszcza ciśnienia tętniczego, czynności serca i układu oddechowego, jest kluczowe w ocenie stanu pacjenta.
antagonista wapnia z grupy dihydropirydyny, ból głowy, bradykardia, dializoterapia, hipoperfuzja mózgowa, klinicznie istotne niedociśnienie, kołatanie serca, lerkanidypina, łożysko naczyniowe, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, powikłania sercowo-naczyniowe, przedłużone działanie farmakologiczne, rozszerzenie naczyń obwodowych, tachykardia kompensacyjna, tachykardia odruchowa, ujemny efekt inotropowy, wiązanie z białkami osocza, zatrucie, zawroty głowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ximve 20 mg
Lek Ximve zawierający symwastatynę dostępny jest w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, z zakresem dawkowania od 5 do 80 mg podawanych doustnie raz dziennie wieczorem. Dawkę należy dostosować indywidualnie, uwzględniając schorzenie i cel terapeutyczny, z korektami co minimum 4 tygodnie. Maksymalna dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki okazały się nieskuteczne. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych zaleca się dawkę 20-40 mg/dobę. U dzieci i młodzieży (10-17 lat) z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka początkowa wynosi 10 mg/dobę, z zakresem do 40 mg/dobę, przy czym doświadczenie w stosowaniu u dzieci przed okresem dojrzewania jest ograniczone.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, cholesterol LDL, diltiazem, elbaswir, farmakoterapia, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, lomitapid, miopatia, monoterapia, powikłania sercowo-naczyniowe, preparaty wiążące kwasy żółciowe, profilaktyka zdarzeń sercowo-naczyniowych, skala Tannera, symwastatyna, terapia skojarzona, werapamil, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Telmisartan EGIS 80 mg
Telmisartan jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na telmisartan lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (217,35 mg w tabletce 40 mg i 434,70 mg w tabletce 80 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją laktozy. Leku nie należy stosować w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego i nerek płodu. Ponadto, telmisartan jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami odpływu żółci oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, gdyż metabolizm leku jest wątrobowy, a niewydolność tego narządu może prowadzić do kumulacji substancji i nasilenia działań niepożądanych.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, cholestaza, cukrzyca, GFR, hiperkaliemia, hipotonia, laktoza jednowodna, nadwrażliwość, niedrożność dróg żółciowych, niewydolność wątroby, powikłania sercowo-naczyniowe, telmisartan, terapia hipotensyjna, trymestr ciąży, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie odpływu żółci - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Levothyroxine Accord 137 mcg
Levothyroxine Accord, zawierający lewotyroksynę sodową, jest dostępny w dawkach od 12,5 do 200 μg, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta. Lek stosuje się w leczeniu łagodnego wola obojętnego, zapobieganiu nawrotom po resekcji wola, terapii substytucyjnej niedoczynności tarczycy oraz terapii supresyjnej nowotworów tarczycy. Dawki 25-100 μg są wskazane także w terapii skojarzonej nadczynności tarczycy metodą „block and replace”, natomiast dawki 100, 150 i 200 μg wykorzystuje się w teście supresyjnym. Najniższa dawka 12,5 μg jest dedykowana dzieciom, osobom starszym, pacjentom z chorobą niedokrwienną serca oraz z ciężką niedoczynnością tarczycy, gdzie konieczne jest stopniowe wprowadzanie leczenia z monitorowaniem hormonów co 2 tygodnie.
astma, atopia, choroba niedokrwienna serca, hormony tarczycy, leki przeciwtarczycowe, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, niedoczynność tarczycy, nowotwór tarczycy, powikłania sercowo-naczyniowe, reakcja alergiczna, terapia block and replace, terapia substytucyjna, terapia supresyjna, test supresyjny, TSH, wole obojętne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvagen 40
Symwastatyna, podobnie jak inne statyny, wiąże się z ryzykiem wystąpienia miopatii, która może manifestować się bólami mięśni, osłabieniem oraz znacznym wzrostem aktywności kinazy kreatynowej (CK) powyżej 10-krotności górnej granicy normy (GGN). W ciężkich przypadkach może dojść do rabdomiolizy z ostrą niewydolnością nerek. Ryzyko to jest zależne od dawki: 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. Dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, u których niższe dawki okazały się nieskuteczne. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów pochodzenia azjatyckiego oraz u nosicieli allelu C genu SLCO1B1 c.521T>C, u których ryzyko miopatii jest istotnie zwiększone. Monitorowanie aktywności CK jest wskazane zwłaszcza przy dawkach 80 mg oraz u pacjentów z czynnikami predysponującymi, a leczenie należy przerwać przy wzroście CK powyżej 5-krotności GGN lub przy uciążliwych objawach mięśniowych.
aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, ciężka hipercholesterolemia, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, heterozygotyczny nosiciel, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas symwastatyny, leczenie przeciwcukrzycowe, miastenia de novo, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Formetic 1000 mg
Metformina chlorowodorek, substancja czynna leku Formetic, jest doustnym lekiem przeciwcukrzycowym z grupy biguanidów (kod ATC: A10B A02), wykazującym hipoglikemizujące działanie bez ryzyka hipoglikemii. Mechanizmy działania obejmują hamowanie glukoneogenezy i glikogenolizy w wątrobie, zwiększenie insulinowrażliwości mięśni oraz opóźnienie wchłaniania glukozy w jelitach. Na poziomie molekularnym metformina aktywuje syntazę glikogenu i zwiększa transport glukozy przez wszystkie typy transporterów GLUT. W badaniu UKPDS wykazano, że u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą stosowanie metforminy istotnie redukuje ryzyko powikłań cukrzycowych (29,8 vs 43,3 zdarzeń/1000 pacjentolat), śmiertelność związaną z cukrzycą (7,5 vs 12,7 zdarzeń/1000 pacjentolat), śmiertelność ogólną (13,5 vs 20,6 zdarzeń/1000 pacjentolat) oraz ryzyko zawału mięśnia sercowego (11 vs 18 zdarzeń/1000 pacjentolat) w porównaniu do samej diety lub terapii pochodnymi sulfonylomocznika/insuliną.
badanie UKPDS, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, cukrzyca typu 2, doustny lek przeciwcukrzycowy, glukoneogeneza i glikogenoliza, hipoglikemia, hirsutyzm, insulinooporność, lek hipoglikemizujący, metformina chlorowodorek, owulacja, PCOS, pochodne sulfonylomocznika, powikłania sercowo-naczyniowe, profil lipidowy, stan przedcukrzycowy, syntaza glikogenu, terapia skojarzona, transporter glukozy, trójglicerydy, wchłanianie glukozy, wrażliwość na insulinę, wydzielanie insuliny, zawał mięśnia sercowego, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Przedawkowanie – Decilosal 100 mg
Przedawkowanie cylostazolu w dawce 100 mg, zawartego w produkcie leczniczym Decilosal, może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych, takich jak silne bóle głowy, biegunka, tachykardia (>100 uderzeń/min) oraz różnorodne zaburzenia rytmu serca, które mogą stanowić zagrożenie życia. Objawy te zależą od dawki oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. W przypadku ostrego przedawkowania kluczowe jest wdrożenie leczenia podtrzymującego oraz monitorowanie funkcji układu sercowo-naczyniowego, ze szczególnym uwzględnieniem EKG, ciśnienia tętniczego i stanu świadomości pacjenta.
akcja serca, arytmia serca, biegunka, ból głowy, ciśnienie tętnicze, cylostazol, dekontaminacja przewodu pokarmowego, działanie wazodylatacyjne, leczenie podtrzymujące, oddział intensywnej opieki medycznej, ostre przedawkowanie, parametry życiowe, płukanie żołądka, powikłania sercowo-naczyniowe, przewód pokarmowy, środek przeciwarytmiczny, stan świadomości, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ketoprofen-SF 100 mg
Ketoprofen-SF w dawce 100 mg w postaci kapsułek twardych jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) stosowanym w objawowym leczeniu bólu i zapalenia w schorzeniach reumatycznych oraz zwyrodnieniowych układu kostno-stawowego. Lek wykazuje szybkie działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, co jest szczególnie istotne w ostrym zapaleniu stawów, reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS), zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa (choroba Bechterewa) oraz zaostrzeniach choroby zwyrodnieniowej stawów i kręgosłupa. Ketoprofen-SF redukuje ból, obrzęk, sztywność poranną oraz poprawia ruchomość i funkcjonowanie pacjentów. Leczenie należy rozpocząć możliwie jak najwcześniej, aby zapobiec progresji procesu zapalnego i destrukcji tkanki stawowej.
choroba Bechterewa, choroba zwyrodnieniowa stawów, działanie przeciwzapalne, ketoprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, obrzęk stawu, ostre zapalenie stawów, powikłania sercowo-naczyniowe, powikłania żołądkowo-jelitowe, przewlekłe zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatoidalny stan zapalny kręgosłupa, skuteczna dawka, sztywność poranna, wskazanie reumatologiczne, zapalenie kości i stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ximve
Symwastatyna (Ximve) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy, zwłaszcza przy dawkach 40 mg i 80 mg, gdzie częstość miopatii wynosi odpowiednio 0,08% i 0,61%, a u pacjentów po zawale mięśnia sercowego przy dawce 80 mg nawet 1,0%. Ryzyko to jest wyższe u pacjentów azjatyckiego pochodzenia (0,24%) oraz u nosicieli allelu c.521T>C genu SLCO1B1, szczególnie homozygot (genotyp CC) z ryzykiem miopatii do 15% w ciągu roku. Zaleca się oznaczanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) przed i w trakcie leczenia, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek ≥65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny). W przypadku CK >5-krotnej górnej granicy normy lub nasilonych objawów mięśniowych, leczenie należy przerwać. Monitorowanie aminotransferaz jest wskazane, a ich trzykrotne przekroczenie normy wymaga odstawienia leku. Symwastatyna zawiera laktozę (od 74,5 mg w dawce 10 mg do 289 mg w dawce 40 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, białka transportujące aniony organiczne, białko warunkujące oporność w raku piersi, ciężka hipercholesterolemia, cyklosporyna, danazol, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, miastenia, mioglobinuria, miopatia, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, ostra niewydolność nerek, powikłania sercowo-naczyniowe, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, symwastatyna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Żyły rozsiane – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Żyły rozsiane (varicose veins) stanowią przewlekłe schorzenie o zazwyczaj łagodnym rokowaniu, jednak badania kohortowe wykazały istotne powiązania między ich ciężkością a zwiększonym ryzykiem śmiertelności (HR 1,37; 95% CI 1,19-1,57; p<0,0001), zwłaszcza w stopniu 3 (HR 1,83; 95% CI 1,48-2,27; p<0,0001), niezależnie od chorób współistniejących. Szczególnie niekorzystne rokowanie obserwuje się u pacjentów z cukrzycą (HR 1,50; 95% CI 1,05-2,15; p=0,0254). Ponadto, żyły rozsiane znacząco zwiększają ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE) (HR 2,05; 95% CI 1,89-2,23; p<0,0001), zwłaszcza u osób poniżej 65 roku życia (HR 2,17) oraz mężczyzn (HR 2,32). Stopień 3 zaawansowania wiąże się z dramatycznym wzrostem ryzyka zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej (HR 38,4; 95% CI 16,4-90,1; p<0,0001), co podkreśla konieczność wczesnej diagnostyki i interwencji.
choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, cukrzyca, hiperlipidemia, migotanie przedsionków, nadciśnienie, neowaskularyzacja, niewydolność serca, niewydolność żylna, połączenie odpiszczelowo-podkolanowe, połączenie odpiszczelowo-udowe, powikłania sercowo-naczyniowe, przewlekła choroba żylna, przewlekła niewydolność nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, refluks żylny, terapia uciskowa, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zdarzenie sercowo-naczyniowe, żyły rozsiane - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Doloxib 90 mg
Etorykoksyb, substancja czynna leku Doloxib dostępna w dawkach 30 mg, 60 mg, 90 mg oraz 120 mg, jest inhibitorem COX-2, który hamuje syntezę prostaglandyn, co ma istotne konsekwencje dla zdrowia reprodukcyjnego kobiet w wieku rozrodczym. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania etorykoksybu w ciąży, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały jego szkodliwy wpływ na procesy reprodukcyjne. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie leku w ostatnim trymestrze ciąży, gdyż może powodować niedowład macicy oraz przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, co prowadzi do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych u płodu. W związku z tym etorykoksyb jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet ciężarnych, a w przypadku zajścia w ciążę podczas terapii konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i rozważenie alternatywnych metod terapeutycznych.
antykoncepcja, ekspozycja płodu, etorykoksyb, farmakokinetyka leku, hamowanie syntezy prostaglandyn, implantacja zarodka, inhibitor COX-2, inhibitory COX-2, karmienie piersią, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, nadciśnienie płucne, niedowład macicy, owulacja, potencjał teratogenny, powikłania sercowo-naczyniowe, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, przewód tętniczy, synteza prostaglandyn, tabletka powlekana - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ximve 40 mg
Lek Ximve zawierający symwastatynę jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, przeznaczonych do stosowania doustnego, raz na dobę wieczorem. Zakres dawkowania wynosi od 5 mg do 80 mg na dobę, z modyfikacją dawki co minimum 4 tygodnie. Najwyższa dawka 80 mg jest zarezerwowana dla pacjentów z ciężką hipercholesterolemią i wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, którzy nie osiągnęli celów terapeutycznych przy niższych dawkach. W hipercholesterolemii pierwotnej dawka początkowa to zwykle 10-20 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 20-40 mg/dobę przy konieczności redukcji LDL-C powyżej 45%. U pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną zaleca się dawkę początkową 40 mg/dobę, stosowaną jako terapia uzupełniająca. W profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych dawka wynosi 20-40 mg/dobę. U dzieci i młodzieży (10-17 lat) z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną dawka początkowa to 10 mg/dobę, z zakresem do 40 mg/dobę, przy czym doświadczenia u dzieci przed okresem dojrzewania są ograniczone.
afereza LDL, amiodaron, amlodypina, choroba wieńcowa, dieta niskocholesterolowa, diltiazem, elbaswir, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia pierwotna, hiperlipidemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, lomitapid, powikłania sercowo-naczyniowe, poziom LDL-C, preparaty wiążące kwasy żółciowe, skala Tannera, symwastatyna, werapamil, zaburzenia czynności nerek, zdarzenia sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Apo-Doxan 1 1 mg
Doksazosyna, będąca selektywnym antagonistą postsynaptycznych alfa1-adrenoreceptorów, wykazuje skuteczne działanie hipotensyjne poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych i zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego, co przekłada się na obniżenie ciśnienia tętniczego utrzymujące się przez 24 godziny po podaniu pojedynczej dawki. Maksymalny efekt terapeutyczny obserwuje się po 2-6 godzinach, a leczenie charakteryzuje się brakiem tolerancji farmakologicznej oraz minimalnym ryzykiem tachykardii i wzrostu aktywności reninowej osocza. Dodatkowo, doksazosyna korzystnie wpływa na profil lipidowy, obniżając stężenia triglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz LDL, jednocześnie zwiększając stosunek HDL do cholesterolu całkowitego o 4-13%, co sprzyja redukcji ryzyka miażdżycy i choroby wieńcowej. Lek wykazuje także działanie kardioprotekcyjne poprzez hamowanie przerostu lewej komory, agregacji płytek oraz zwiększenie aktywności tkankowego aktywatora plazminogenu, a także poprawia wrażliwość na insulinę, co jest istotne u pacjentów z cukrzycą i insulinoopornością.
agregacja płytek krwi, aktywność reninowa osocza, badanie ALLHAT, beta-adrenolityk, blokowanie alfa1-adrenoreceptorów, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, choroba wieńcowa, dysfunkcja lewokomorowa, frakcja LDL, gospodarka lipidowa, gospodarka węglowodanowa, incydent zakrzepowo-zatorowy, insulinooporność, kwas moczowy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek moczopędny, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, opór naczyniowy obwodowy, potencjał fibrynolityczny, powikłania sercowo-naczyniowe, przerost lewej komory serca, reakcja ortostatyczna, skaza moczanowa, skurcz oskrzeli, stres oksydacyjny, tachykardia, tkankowy aktywator plazminogenu, triglicerydy, właściwości antyoksydacyjne, wrażliwość na insulinę