Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Deksametazon Accord

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa deksametazonu dostarczają istotnych danych na temat potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego glikokortykosteroidu. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd dostępnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania deksametazonu fosforanu w postaci roztworu do wstrzykiwań/do infuzji.¹

Toksyczność po podaniu jednorazowym

Badania toksyczności ostrej deksametazonu wykazały stosunkowo wysokie wartości LD₅₀ (dawka śmiertelna dla 50% badanej populacji) u gryzoni. Po jednorazowym podaniu doustnym LD₅₀ dla myszy wynosiła 16 g/kg masy ciała w okresie pierwszych 7 dni obserwacji. U szczurów wartość ta była wyższa niż 3 g/kg masy ciała. W przypadku podania podskórnego, wartości LD₅₀ były niższe i wynosiły ponad 700 mg/kg masy ciała u myszy oraz około 120 mg/kg masy ciała u szczurów w pierwszych 7 dniach badania. Co istotne, wartości LD₅₀ uległy obniżeniu w ciągu 21-dniowego okresu obserwacji, co badacze interpretują jako konsekwencję poważnych chorób infekcyjnych wynikających z immunosupresyjnego działania deksametazonu.²

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

Obecnie brakuje szczegółowych danych dotyczących toksyczności deksametazonu po podaniu wielokrotnym zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. W literaturze medycznej nie opisano charakterystycznych objawów zatrucia związanego ze stosowaniem glikokortykosteroidów. Należy jednak podkreślić, że długotrwałe stosowanie deksametazonu w dawkach przekraczających 1,5 mg na dobę wiąże się z ryzykiem wystąpienia istotnych klinicznie działań niepożądanych.³

Potencjalna genotoksyczność i rakotwórczość

Dostępne wyniki badań przedklinicznych nie wskazują na występowanie klinicznie istotnych właściwości genotoksycznych deksametazonu ani innych glikokortykosteroidów. Nie wykazano również potencjału rakotwórczego, który miałby znaczenie w praktyce klinicznej.⁴

Toksyczny wpływ na reprodukcję

Badania na różnych gatunkach zwierząt dostarczyły istotnych danych dotyczących potencjalnego teratogennego działania deksametazonu. Obserwowano występowanie rozszczepienia podniebienia u wielu gatunków zwierząt laboratoryjnych, w tym u:⁵

• Gryzoni – szczury, myszy, chomiki
• Królików
• Psów
• Naczelnych

Co interesujące, efekt teratogenny w postaci rozszczepu podniebienia nie występował u koni ani owiec, co wskazuje na międzygatunkowe różnice w podatności na działanie teratogenne deksametazonu.⁶

W niektórych przypadkach wady rozwojowe podniebienia współwystępowały z nieprawidłowościami w rozwoju:⁷

• Ośrodkowego układu nerwowego – zaburzenia rozwoju mózgu
• Układu sercowo-naczyniowego – wady strukturalne serca

U naczelnych ekspozycja na deksametazon powodowała szczególnie wyraźny wpływ na rozwój mózgu. Dodatkowo, we wszystkich badaniach na zwierzętach odnotowano opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego. Ważnym aspektem tych obserwacji jest fakt, że wszystkie wymienione efekty teratogenne były obserwowane po zastosowaniu wysokich dawek deksametazonu, znacznie przekraczających dawki stosowane w praktyce klinicznej.⁸

Podsumowując, dane przedkliniczne wskazują na potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem deksametazonu, szczególnie w kontekście rozwoju płodu. Wyniki tych badań uzasadniają zachowanie szczególnej ostrożności przy stosowaniu deksametazonu u kobiet w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, gdy zachodzi organogeneza najważniejszych narządów płodu.⁹