receptor cholinergiczny
Receptor cholinergiczny to białko błonowe występujące na powierzchni komórek, które wiąże acetylocholinę – neurotransmiter układu nerwowego. Receptory te pełnią kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów w synapsach cholinergicznych oraz złączach nerwowo-mięśniowych.
Wyróżnia się dwa główne typy receptorów cholinergicznych: nikotynowe (nAChR) i muskarynowe (mAChR). Receptory nikotynowe są kanałami jonowymi bramkowanymi ligandem, aktywowanymi przez nikotynę i acetylocholinę. Receptory muskarynowe należą do rodziny receptorów sprzężonych z białkami G i są aktywowane przez muskarynę oraz acetylocholinę.
Zaburzenia funkcjonowania receptorów cholinergicznych wiążą się z wieloma schorzeniami neurologicznymi, w tym chorobą Alzheimera, miastenią, chorobą Parkinsona oraz zespołem Lamberta-Eatona. Leki oddziałujące na receptory cholinergiczne znajdują zastosowanie w leczeniu tych schorzeń, a także w anestezjologii, okulistyce i leczeniu chorób układu oddechowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dutilox 30 mg
Duloksetyna, lek z grupy innych przeciwdepresyjnych (ATC: N06AX21), działa głównie poprzez hamowanie zwrotnego wychwytu serotoniny (5-HT) i noradrenaliny (NA), z dodatkowym, słabym wpływem na wychwyt dopaminy. W badaniach przedklinicznych wykazano jej działanie przeciwbólowe w modelach bólu neuropatycznego i zapalnego, prawdopodobnie poprzez wzmacnianie zstępujących szlaków hamowania bólu w OUN. W leczeniu dużych zaburzeń depresyjnych skuteczność potwierdzono w badaniach obejmujących 3158 pacjentów, gdzie dawka 60 mg/dobę wykazała istotną poprawę w 17-punktowej Skali Depresji Hamiltona (HAM-D), a dawki 60-120 mg/dobę potwierdzono w 5 z 7 badań kontrolowanych placebo. Duloksetyna istotnie zmniejszała ryzyko nawrotu depresji (17% vs 29% placebo w 6-miesięcznym okresie) oraz wydłużała okres bezobjawowy w badaniu 52-tygodniowym (14,4% vs 33,1% placebo, p<0,001). U pacjentów ≥65 lat wykazano podobną skuteczność i tolerancję przy dawce 60 mg/dobę, jednak stosowanie 120 mg wymaga ostrożności.
ból neuropatyczny, dopamina, duże zaburzenie depresyjne, działanie niepożądane, działanie przeciwbólowe, hamowanie zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny, lek przeciwdepresyjny, młodzieńczy pierwotny zespół fibromialgii, nawracające duże zaburzenie depresyjne, nawrót depresji, nawrót zaburzenia lękowego, neuropatia cukrzycowa, obwodowa neuropatia cukrzycowa, odpowiedź terapeutyczna, ośrodkowy układ nerwowy, receptor cholinergiczny, receptor histaminowy, remisja choroby, skala depresji Hamiltona, skala oceny lęku Hamiltona, skala sprawności życiowej Sheehan, wenlafaksyna, zaburzenie lękowe uogólnione, zachowanie samobójcze, Zrewidowana Skala Depresji Dziecięcej, zstępujący szlak hamowania bólu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Belaristo 10 mg
Bursztynian solifenacyny, dostępny w dawkach 5 mg i 10 mg, jest selektywnym antagonistą receptorów muskarynowych podtypu M3, kluczowych w skurczu mięśni gładkich wypieracza pęcherza moczowego. Jego mechanizm działania polega na kompetencyjnym blokowaniu receptorów cholinergicznych, co prowadzi do zmniejszenia nadreaktywności pęcherza. Badania in vitro i in vivo potwierdzają wysoką selektywność solifenacyny oraz niski profil działań niepożądanych wynikający z braku powinowactwa do innych receptorów i kanałów jonowych. Skuteczność terapeutyczna została udowodniona w licznych randomizowanych, kontrolowanych badaniach klinicznych, wykazujących istotną poprawę objawów pęcherza nadreaktywnego już po tygodniu stosowania, z pełną stabilizacją efektu po 12 tygodniach terapii.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Amisan 50 mg
Amisulpryd, należący do grupy neuroleptyków benzamidowych (kod ATC: N05AL05), charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec receptorów dopaminergicznych D2/D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5, serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminowych H1 oraz cholinergicznych. Mechanizm działania amisulprydu jest dawkozależny: w dawkach ≤ 300 mg/dobę blokuje presynaptyczne receptory D2/D3, co zwiększa uwalnianie dopaminy i jest skuteczne w leczeniu objawów negatywnych schizofrenii; w dawkach > 300 mg/dobę blokuje postsynaptyczne receptory dopaminergiczne, co odpowiada za działanie przeciwpsychotyczne w objawach pozytywnych. Lek wykazuje regionalną selektywność działania, silniej blokując receptory w układzie limbicznym niż w prążkowiu, co ogranicza ryzyko objawów pozapiramidowych i nie powoduje katalepsji ani nadwrażliwości receptorów D2 przy długotrwałej terapii.
benzamid, działanie antycholinergiczne, działanie cholinolityczne, katalepsja, lek neuroleptyczny, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptora dopaminergicznego, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne schizofrenii, objawy schizofrenii, obniżenie nastroju, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2 D3, receptor histaminowy H1, receptor serotoninowy, receptor sigma-1, receptor α-adrenergiczny, spowolnienie psychoruchowe, układ limbiczny, zaburzenie nastroju, zaostrzenie choroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Orizon 2 mg
Rysperydon, substancja czynna leku Orizon, jest antagonistą receptorów serotoninergicznych 5-HT2 i dopaminergicznych D2, z dodatkowym powinowactwem do receptorów alfa-1-adrenergicznych, a niskim do histaminergicznych H1 i alfa-2-adrenergicznych, bez działania na receptory cholinergiczne. Jego mechanizm działania pozwala na skuteczne leczenie schizofrenii, zmniejszając objawy pozytywne i negatywne oraz ograniczając ryzyko pozapiramidowych działań niepożądanych. W badaniach klinicznych (4-8 tygodni, dawki 1-16 mg/dobę) wykazano istotną poprawę w skalach BPRS i PANSS. W długoterminowym badaniu (1-2 lata) rysperydon (2-8 mg/dobę) wydłużył czas do nawrotu choroby w porównaniu z haloperydolem. Ponadto, rysperydon jest skuteczny w leczeniu ostrych epizodów manii w zaburzeniu dwubiegunowym typu I (dawki 1-6 mg/dobę, 3 tygodnie), potwierdzając redukcję objawów w skali YMRS, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z litem lub walproinianem, z wyjątkiem interakcji z karbamazepiną obniżającej stężenia leku.
aktywność motoryczna, antagonista monoaminergiczny, BPSD, choroba Alzheimera, demencja naczyniowa, działanie pozapiramidowe, epizod maniakalny, katalepsja, neuroleptyk klasyczny, objaw negatywny, objaw wytwórczy schizofrenii, otępienie umiarkowane, receptor alfa-1-adrenergiczny, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninergiczny 5-HT2, schizofrenia, skala BEHAVE-AD, skala BPRS, skala CMAI, skala MMSE, skala N-CBRF, skala PANSS, skala YMRS, stabilizator nastroju, upośledzenie psychiczne, zaburzenie afektywne, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie zachowania, zachowanie destrukcyjne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Citronil 20 mg
Cytalopram, substancja czynna leku Citronil, jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) z grupy psychoanaleptyków (kod ATC: N06AB04). Chemicznie jest dwupierścieniową pochodną izobenzofuranu, występującą jako mieszanina racemiczna, z aktywnym enancjomerem S. Mechanizm działania opiera się na silnym i wysoce selektywnym hamowaniu wychwytu 5-HT, bez rozwoju tolerancji podczas długotrwałej terapii. Cytalopram wykazuje minimalny wpływ na wychwyt noradrenaliny, dopaminy i GABA oraz brak lub minimalne powinowactwo do receptorów serotoninergicznych (5-HT1A, 5-HT2), dopaminergicznych (D1, D2), adrenergicznych (alfa1, alfa2, beta), histaminergicznych (H1) i muskarynowych, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa i dobrą tolerancję kliniczną.
badanie EKG, cytalopram bromowodorek, dopamina, enancjomer, kwas gamma-aminomasłowy, laktoza jednowodna, lek przeciwdepresyjny, mieszanina racemiczna, nietolerancja laktozy, noradrenalina, receptor adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor histaminergiczny, receptor serotoninergiczny, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, tolerancja kliniczna, układ serotoninergiczny, wychwyt zwrotny noradrenaliny, wychwyt zwrotny serotoniny, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Przedawkowanie – Aricept 10 mg
Przedawkowanie donepezylu chlorowodorku, substancji czynnej leku Aricept (dawki 5 mg i 10 mg), może prowadzić do przełomu cholinergicznego, stanu zagrażającego życiu, charakteryzującego się nadmierną stymulacją receptorów cholinergicznych. Mediana dawki śmiertelnej w modelach zwierzęcych wynosi około 45 mg/kg u myszy i 32 mg/kg u szczurów, co odpowiada odpowiednio 225- i 160-krotności maksymalnej zalecanej dawki dobowej u ludzi (10 mg). Klinicznie obserwuje się objawy takie jak silne nudności i wymioty, wzmożone ślinienie, nadmierne pocenie, bradykardię (<60 uderzeń/min), niedociśnienie tętnicze, depresję oddechową, drgawki, postępujące osłabienie mięśni prowadzące do niewydolności oddechowej, miozę, drżenie pęczkowe mięśni oraz zapaść krążeniowo-oddechową.
amina trzeciorzędowa, bradykardia, czwartorzędowy lek antycholinergiczny, depresja oddechowa, dializa otrzewnowa, dializoterapia, donepezyl chlorowodorek, drgawki, drżenie pęczkowe mięśni, fascykulacje, glikopirolan, hemodializa, hemofiltracja, inhibitor cholinesterazy, lek antycholinergiczny, lek cholinomimetyczny, mediana dawki śmiertelnej, mięsień zwieracz źrenicy, mioza, nerw błędny, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, osłabienie mięśni, parametr hemodynamiczny, płytka nerwowo-mięśniowa, przełom cholinergiczny, receptor cholinergiczny, receptor muskarynowy, siarczan atropiny, stan padaczkowy, układ cholinergiczny, zaburzenie hemodynamiczne, zwężenie źrenic - Leksykon substancji czynnych
Amisulpryd – Właściwości farmakodynamiczne
Amisulpryd, należący do podstawionych benzamidów, wykazuje wysoką selektywność wobec receptorów dopaminergicznych D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5, serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1 oraz cholinergicznych, co odróżnia go od innych leków przeciwpsychotycznych. Jego działanie farmakologiczne jest dawkozależne: w dużych dawkach blokuje postsynaptyczne receptory D2 w układzie limbicznym, co odpowiada za efekt przeciwpsychotyczny w leczeniu objawów pozytywnych schizofrenii, natomiast w małych dawkach blokuje presynaptyczne receptory D2 i D3, prowadząc do uwalniania dopaminy i poprawy objawów negatywnych. Amisulpryd nie wywołuje katalepsji ani nadwrażliwości receptorów D2 podczas długotrwałej terapii, co stanowi istotną przewagę nad klasycznymi neuroleptykami.
amisulpryd, atypowy neuroleptyk, katalepsja, lek przeciwpsychotyczny, leki przeciwpsychotyczne, nadwrażliwość receptorów, neuroleptyk benzamidowy, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozapiramidowe, objawy pozytywne schizofrenii, podstawiony benzamid, powinowactwo receptorowe, profil farmakodynamiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D1, receptor dopaminergiczny D2 D3, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninowy, receptor sigma, receptor α-adrenergiczny, układ limbiczny, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Symamis 200 mg
Amisulpryd, substancja czynna leku Symamis, jest przeciwpsychotykiem z grupy benzamid o unikatowym profilu farmakodynamicznym, charakteryzującym się wysoką selektywnością wobec receptorów dopaminergicznych D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5 oraz receptorów serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1, cholinergicznych i sigma. Mechanizm działania amisulprydu jest dawkozależny: w dużych dawkach blokuje postsynaptyczne receptory D2 w układzie limbicznym, co przekłada się na skuteczność w redukcji objawów pozytywnych schizofrenii przy niższym ryzyku działań niepożądanych pozapiramidowych, natomiast w małych dawkach blokuje presynaptyczne autoreceptory D2 i D3, zwiększając uwalnianie dopaminy i poprawiając objawy negatywne schizofrenii.
amisulpryd, benzamid, działanie niepożądane, hipoaktywność dopaminergiczna, katalepsja, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość receptorów dopaminergicznych, neuroleptyk atypowy, objaw negatywny schizofrenii, objaw pozytywny schizofrenii, ośrodkowy układ nerwowy, postsynaptyczny receptor D2, prążkowie, presynaptyczny receptor D2 i D3, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2 i D3, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninowy, receptor sigma, receptor α-adrenergiczny, selektywne powinowactwo, transmisja dopaminergiczna, układ limbiczny, układ pozapiramidowy, zaburzenie psychotyczne - Leksykon leków
Przedawkowanie – Mytelase 10 mg
Przedawkowanie ambenoniowego chlorku, substancji czynnej leku Mytelase, prowadzi do nadmiernej stymulacji układu cholinergicznego, manifestującej się objawami obejmującymi układ pokarmowy (biegunka, wymioty, nadmierne wydzielanie śliny), nerwowy (nasilony lęk, drżenia, zawroty głowy), mięśniowy (drżenia, porażenie mięśni szkieletowych), krążenia (bradykardia, zaburzenia przewodnictwa, wzrost ciśnienia tętniczego), wzroku (niewyraźne widzenie, zwężenie źrenic), moczowy (częstomocz) oraz skórę (pocenie się, bladość). Objawy te mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia, wymagając natychmiastowej interwencji medycznej.
acetylocholinoesteraza, ambenoniowy chlorek, bradykardia, ciśnienie tętnicze, drżenie mięśniowe, mioza, niewydolność oddechowa, porażenie mięśniowe, pralidoksym, przedawkowanie leku, reaktywator cholinoesterazy, receptor cholinergiczny, receptor muskarynowy, saturacja krwi, siarczan atropiny, ślinotok, tracheotomia, układ cholinergiczny, zaburzenie przewodnictwa serca, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Risperidone Grindeks 3 mg
Rysperydon, substancja czynna leku Risperidone Grindeks, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym o mechanizmie działania polegającym na antagonizmie receptorów serotoninergicznych 5-HT2 oraz dopaminergicznych D2, z dodatkowym powinowactwem do receptorów alfa1-adrenergicznych i histaminergicznych H1, bez wpływu na receptory cholinergiczne. W badaniach klinicznych potwierdzono jego skuteczność w leczeniu schizofrenii (dawki 2-16 mg/dobę), gdzie wykazał poprawę objawów pozytywnych i negatywnych ocenianych skalami PANSS i BPRS oraz wydłużenie okresu remisji w porównaniu z haloperydolem. W terapii epizodów maniakalnych w zaburzeniach dwubiegunowych typu I (1-6 mg/dobę) rysperydon znacząco redukował objawy manii według skali YMRS, z utrzymaniem efektu w fazie podtrzymującej. Ponadto, w leczeniu behawioralnych i psychologicznych objawów demencji (BPSD) u osób starszych (0,5-4 mg/dobę) wykazano istotną skuteczność w redukcji agresji i pobudzenia, niezależnie od stopnia zaawansowania otępienia i jego typu.
9-hydroksyrysperydon, aktywność motoryczna, antagonista monoaminergiczny, Behawioralne i Psychologiczne Objawy Demencji, choroba Alzheimera, działanie pozapiramidowe niepożądane, funkcja intelektualna, haloperydol, karbamazepina, katalepsja, Krótka Skala Oceny Psychiatrycznej, Krótka Skala Oceny Stanu Psychicznego, lek przeciwpsychotyczny, neuroleptyk klasyczny, objaw negatywny, objaw wytwórczy schizofrenii, otępienie mieszane, otępienie naczyniowe, otępienie umiarkowane, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor alfa1-adrenergiczny, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny D2, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninergiczny 5-HT2, rysperydon, schizofrenia, skala Nisongera, Skala Objawów Pozytywnych i Negatywnych, Skala Oceny Manii Younga, Skala Oceny Pobudzenia Cohen-Mansfielda, Skala Oceny Zaburzeń Zachowania w Chorobie Alzheimera, stabilizator nastroju, upośledzenie psychiczne, walproinian, zaburzenie afektywne, zaburzenie dwubiegunowe, zaburzenie zachowania, zaburzenie zdolności uczenia się - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Symamis 400 mg
Symamis, zawierający amisulpryd w dawkach 50 mg, 100 mg, 200 mg lub 400 mg, należy do grupy leków przeciwpsychotycznych z podgrupy benzamidów (kod ATC: N05AL05). Amisulpryd wykazuje wysoką selektywność receptorową, wiążąc się wybiórczo z receptorami dopaminergicznymi D2 i D3, bez powinowactwa do receptorów D1, D4, D5 oraz receptorów serotoninowych, α-adrenergicznych, histaminergicznych H1, cholinergicznych i sigma. Taki profil receptorowy przekłada się na korzystniejszy profil działań niepożądanych, ograniczając ryzyko sedacji, przyrostu masy ciała, hipotensji ortostatycznej oraz objawów antycholinergicznych, które są często obserwowane przy stosowaniu innych neuroleptyków.
amisulpryd, benzamid, hipotensja ortostatyczna, katalepsja, lek przeciwpsychotyczny, neuroleptyk atypowy, objaw antycholinergiczny, objaw negatywny schizofrenii, objaw pozapiramidowy, objaw pozytywny schizofrenii, prążkowie, receptor cholinergiczny, receptor dopaminergiczny, receptor dopaminergiczny D2 D3, receptor histaminergiczny H1, receptor serotoninowy, receptor sigma, receptor α-adrenergiczny, selektywność receptorowa, układ limbiczny