polipeptydy transportujące aniony organiczne

Polipeptydy transportujące aniony organiczne (OATP, Organic Anion Transporting Polypeptides) to rodzina białek transportowych należących do nadrodziny nośników rozpuszczalnych substancji (SLC, Solute Carrier). Odgrywają kluczową rolę w transporcie wielu endogennych substancji (m.in. kwasów żółciowych, hormonów steroidowych, bilirubiny) oraz ksenobiotyków (w tym leków) przez błony komórkowe.

Transportery OATP są szczególnie istotne w procesach wchłaniania, dystrybucji i eliminacji leków. Znajdują się głównie w hepatocytach, enterocytach jelita cienkiego, komórkach kanalików nerkowych oraz w barierze krew-mózg. Ich ekspresja w narządach zaangażowanych w losy leków w organizmie sprawia, że odgrywają znaczącą rolę w farmakokinetyce wielu substancji leczniczych.

Polimorfizmy genów kodujących OATP mogą prowadzić do zmienności w odpowiedzi na leki między pacjentami. Ponadto interakcje lek-lek na poziomie tych transporterów mogą skutkować istotnymi klinicznie zmianami stężeń leków we krwi. Najlepiej poznane transportery z tej rodziny to OATP1B1, OATP1B3 i OATP2B1, które są celami badań nad interakcjami lekowymi i zmiennością osobniczą w farmakokinetyce.

Zaburzenia funkcji transporterów OATP wiązane są z różnymi stanami patologicznymi, w tym z hiperbilirubinemią czy niektórymi typami żółtaczki. Jednocześnie polipeptydy te stanowią potencjalny cel dla nowych strategii terapeutycznych, szczególnie w zakresie selektywnego dostarczania leków do określonych tkanek.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atorvastatin Genoptim 10 mg

Atorwastatyna, dostępna w dawkach 10-80 mg w formie tabletek powlekanych, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z osiągnięciem Cmax w 1-2 godziny oraz wysoką biodostępnością tabletek (95-99%), choć całkowita biodostępność wynosi około 12% z powodu efektu pierwszego przejścia. Lek wykazuje rozległą dystrybucję (objętość dystrybucji ~381 l) i bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (≥98%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do aktywnych metabolitów, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania substancji macierzystej wynosi około 14 godzin, natomiast działania farmakodynamicznego – 20-30 godzin, co umożliwia skuteczne obniżanie poziomu LDL-C i cholesterolu całkowitego. U pacjentów w podeszłym wieku oraz u dzieci (6-17 lat) farmakokinetyka jest zbliżona do dorosłych po uwzględnieniu masy ciała, a różnice płciowe w Cmax i AUC nie mają istotnego wpływu klinicznego na skuteczność terapii.
białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biodostępność atorwastatyny, cholesterol LDL-C, cytochrom P-450 3A4, działanie hipolipemizujące, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja na lek, farmakokinetyka atorwastatyny, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klasyfikacja Child-Pugh, klirens żółciowy, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, parametr farmakokinetyczny, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, polimorfizm genetyczny, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, recyrkulacja wątrobowo-jelitowa, reduktaza HMG-CoA, rozpad mięśni prążkowanych, transporter wątrobowy, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Mykofenolan mofetylu – Właściwości farmakokinetyczne

Mykofenolan mofetylu (MMF) jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiemu i całkowitemu przekształceniu do aktywnego metabolitu, kwasu mykofenolowego (MPA). Biodostępność MMF wynosi około 94% względem podania dożylnego, a MPA wiąże się z albuminami osocza w 97%. Wchłanianie MMF nie jest istotnie zmieniane przez pokarm, choć Cmax MPA zmniejsza się o około 40%. Wczesny okres po przeszczepieniu (<40 dni) charakteryzuje się obniżonym AUC MPA o 30% i Cmax o 40% w porównaniu do późniejszego okresu (3-6 miesięcy). Metabolizm MPA zachodzi głównie przez UGT1A9 do nieaktywnego MPAG, który jest wydalany głównie przez nerki (87% dawki), natomiast MPA stanowi mniej niż 1% wydalanej dawki. Krążenie jelitowo-wątrobowe powoduje wtórny wzrost stężenia MPA po 6-12 godzinach od podania, a jego zaburzenie (np. przez cholestyraminę) obniża AUC MPA o około 40%.
acyloglukuronid, alkoholowa marskość wątroby, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biegunka, biodostępność, biotransformacja, cholestyramina, ciężka przewlekła niewydolność nerek, dezogestrel, doustny środek antykoncepcyjny, dystrybucja, działanie immunosupresyjne, etynyloestradiol, fenolowy glukuronid MPA, gestoden, glukuronylotransferaza, hamowanie owulacji, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas mykofenolowy, leukopenia, lewonorgestrel, metabolizm kwasu mykofenolowego, mykofenolan mofetylu, okres półtrwania, opóźniona czynność nerki przeszczepionej, ostre odrzucanie przeszczepu, pierwotna marskość żółciowa, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przesączanie kłębuszkowe, sekwestranty kwasów żółciowych, transportery anionów organicznych
Leksykon substancji czynnych
Pitawastatyna – Interakcje

Pitawastatyna jest substratem polipeptydów transportujących aniony organiczne (OATP), co ma kluczowe znaczenie dla jej hepatocytarnego wychwytu i farmakokinetyki. Interakcje farmakokinetyczne o największym znaczeniu klinicznym obserwuje się z cyklosporyną (4,6-krotny wzrost AUC pitawastatyny), erytromycyną (2,8-krotny wzrost AUC) oraz fibratami (gemfibrozyl 1,4-krotny, fenofibrat 1,2-krotny wzrost AUC), co wymaga odpowiednich modyfikacji terapii lub czasowego odstawienia pitawastatyny. Równoczesne stosowanie kwasu fusydowego znacząco zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, dlatego pitawastatynę należy odstawić na czas terapii tym lekiem. Inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol czy sok grejpfrutowy, nie wykazują istotnego wpływu na stężenia pitawastatyny, co wynika z jej minimalnego metabolizmu przez cytochrom P450. Podobnie, ezetymib, digoksyna oraz warfaryna nie wykazują klinicznie istotnych interakcji, choć zaleca się monitorowanie INR/PT przy jednoczesnym stosowaniu warfaryny.
antybiotyk makrolidowy, cyklosporyna, czas protrombinowy, działanie niepożądane, fenofibrat, gemfibrozyl, glekaprewir i pibrentaswir, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor odwrotnej transkryptazy, inhibitor proteazy, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym CYP3A4, kwas fusydowy, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, miopatia, niacyna, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, transporter wątrobowy

polipeptydy transportujące aniony organiczne

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Atorvastatin Genoptim 10 mg

Mykofenolan mofetylu – Właściwości farmakokinetyczne

Pitawastatyna – Interakcje