Waleriana
Substancja czynna jest ekstraktem z ziół, stosowanym tradycyjnie w stanach wzmożonego napięcia nerwowego oraz okresowych trudnościach w zasypianiu. Ponadto wskazana jest przy zaburzeniach trawienia, takich jak niestrawność, wzdęcia oraz brak łaknienia. Działa uspokajająco oraz wspomaga funkcje układu pokarmowego. Preparaty z tą substancją są dostępne w formie syropów i kropli doustnych.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Dawkowanie i sposób podawania
Preparaty zawierające Valerianae tinctura, takie jak syrop Antinervinum (20,0 g/100 g syropu) oraz Krople żołądkowe (25,0 g/100 g kropli), wykazują zróżnicowane dawkowanie zależne od postaci farmaceutycznej i grupy wiekowej. Dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat zaleca się Antinervinum w dawce 3 × 5 ml dziennie, z możliwością zwiększenia do 5-10 ml na godzinę przed snem w przypadku bezsenności. Krople żołądkowe podaje się w dawce 15 kropli rozpuszczonych w wodzie, 3-6 razy na dobę, 30 minut przed posiłkiem. U dzieci poniżej 12 lat stosowanie jest ograniczone – Antinervinum jest przeciwwskazany u dzieci <6 lat, a w wieku 6-12 lat wymaga konsultacji lekarskiej. Preparaty zawierają etanol (Antinervinum 28-34% V/V, do 1,3 g/5 ml; Krople żołądkowe 65-72% V/V), co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, neurologicznymi, alkoholizmem oraz u kobiet w ciąży i karmiących.
Podawanie preparatów jest doustne: syrop bezpośrednio, krople rozpuszczone w wodzie. Należy monitorować skuteczność terapii i ewentualne działania niepożądane, zwłaszcza senność, która może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. W przypadku Antinervinum istotna jest także zawartość sorbitolu (1,5 g/5 ml), co ma znaczenie u pacjentów z nietolerancją fruktozy. Długotrwałe stosowanie wymaga okresowej oceny funkcji wątroby ze względu na obecność alkoholu. Dawkowanie musi być indywidualnie dostosowane do wieku i wskazań terapeutycznych, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność farmakoterapii z wykorzystaniem waleriany.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Dawkowanie i sposób podawania
alkoholizm, Antinervinum, bezsenność, choroba neurologiczna, choroba wątroby, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, ekstrakt ziołowy, etanol, farmakoterapia, funkcja wątroby, krople żołądkowe, nalewka walerianowa, nalewka z korzenia kozłka, nietolerancja fruktozy, pacjent pediatryczny, padaczka, postać farmaceutyczna, preparat walerianowy, produkt leczniczy, schemat leczenia, senność, substancja aktywna, waleriana, weryfikacja diagnozy, wskazanie terapeutyczne -
Działania niepożądane
Waleriana (Valeriana officinalis), stosowana jako środek uspokajający, może wywoływać działania niepożądane, głównie ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej obserwowane objawy to nudności, kurczowe bóle brzucha, odbijanie oraz uczucie dyskomfortu w nadbrzuszu, które występują bardzo rzadko lub sporadycznie podczas stosowania preparatów takich jak Antinervinum i Krople żołądkowe zawierających Valerianae tinctura. U osób wrażliwych może pojawić się zgaga, prawdopodobnie związana z drażniącym działaniem wyciągu na błonę śluzową przełyku i żołądka. Dodatkowo, w preparatach złożonych, np. Krople żołądkowe zawierających także wyciąg z dziurawca (Hyperici intractum), może wystąpić nadwrażliwość na światło słoneczne, jednak jest to efekt przypisywany dziurawcowi, a nie walerianie.
W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zaleca się ocenę nasilenia objawów i ich wpływu na funkcjonowanie pacjenta. Przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych można rozważyć przyjmowanie preparatu po posiłku, a w przypadku utrzymujących się objawów – modyfikację dawkowania lub zmianę preparatu. Nasilone reakcje wymagają odstawienia leku i konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych (kontakt: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel. +48 22 49 21 301, faks +48 22 49 21 309, https://smz.ezdrowie.gov.pl), a w przypadku Kropli żołądkowych także bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za produkt.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Działania niepożądane
Antinervinum, charakterystyka produktu leczniczego, dolegliwości przewodu pokarmowego, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działania niepożądane produktów leczniczych, działanie uspokajające, korzeń waleriany, krople żołądkowe, kurczowe bóle brzucha, nadwrażliwość na światło, nietolerancja waleriany, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz brzucha, stosunek korzyści do ryzyka, waleriana, wyciąg z waleriany -
Przeciwwskazania stosowania
Waleriana (Valerianae tinctura) jest stosowana jako środek uspokajający, jednak jej użycie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy (w przypadku Kropli żołądkowych), u dzieci poniżej 12 roku życia oraz u osób źle tolerujących preparaty zawierające walerianę. Preparaty takie jak Antinervinum zawierają sorbitol (1,5 g/5 ml) i etanol (28-34% V/V, do 1,3 g/5 ml), natomiast Krople żołądkowe charakteryzują się wysoką zawartością etanolu (65-72% V/V), co stanowi dodatkowe przeciwwskazanie u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką czy schorzeniami neurologicznymi. Wskazane jest również unikanie stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa.
Stosowanie waleriany wymaga ostrożności u pacjentów przyjmujących leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym benzodiazepiny, leki przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe oraz leki metabolizowane przez cytochrom P450, ze względu na ryzyko nasilenia działania sedatywnego, zmiany progu drgawkowego oraz interakcji farmakokinetycznych. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem działań niepożądanych, zwłaszcza reakcji alergicznych takich jak wysypka, świąd, obrzęk czy duszność, które wymagają natychmiastowego zaprzestania terapii. Preparaty złożone, takie jak Antinervinum i Krople żołądkowe, zawierają dodatkowe składniki roślinne (np. wyciąg z głogu, szyszki chmielu, nalewki z mięty pieprzowej, dziurawca i gorzkie nalewki), co może zwiększać ryzyko specyficznych przeciwwskazań i interakcji farmakologicznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Przeciwwskazania stosowania
alkoholizm, Antinervinum, benzodiazepina, choroba neurologiczna, choroba wątroby, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa żołądka, cytochrom P450, duszność, działanie niepożądane, etanol, interakcja farmakokinetyczna, kozłek lekarski, krople żołądkowe, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek sedatywny, nadwrażliwość na substancje, nalewka gorzka, nalewka z dziurawca, nalewka z mięty pieprzowej, objawy nadwrażliwości, obrzęk, owrzodzenie, padaczka, sorbitol, świąd, szyszki chmielu, waleriana, wyciąg z głogu, wysypka, zaburzenie czynności wątroby -
Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatów zawierających korzeń kozłka lekarskiego (walerianę) jest klinicznie istotne, choć rzadko prowadzi do poważnych powikłań. Dane dotyczące produktów takich jak Antinervinum oraz Krople żołądkowe Aflofarm wskazują, że typowe dawki terapeutyczne są bezpieczne, a objawy przedawkowania pojawiają się głównie po ekstremalnie wysokich dawkach, np. 250 g korzenia waleriany. Objawy te, obejmujące zmęczenie, bóle skurczowe jamy brzusznej, uczucie ucisku w klatce piersiowej, zawroty głowy, drżenie rąk czy rozszerzenie źrenic, mają charakter łagodny do umiarkowanego i ustępują samoistnie w ciągu 24 godzin. Warto zwrócić uwagę, że rozluźnienie stolca i działanie przeczyszczające mogą być związane z zawartością sorbitolu, który w dawkach powyżej 10 g wykazuje efekt przeczyszczający.
W przypadku Kropli żołądkowych Aflofarm istotnym czynnikiem ryzyka jest wysoka zawartość etanolu (65-72% V/V), co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką lub uszkodzeniami mózgu. Leczenie przedawkowania waleriany jest przede wszystkim objawowe, a w razie nasilenia symptomów konieczne jest wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego. Podsumowując, mimo że przedawkowanie waleriany w dawkach terapeutycznych jest mało prawdopodobne, należy uwzględnić ryzyko wynikające z substancji pomocniczych, takich jak sorbitol i etanol, zwłaszcza w preparatach złożonych. Monitorowanie i odpowiednia interwencja kliniczna pozostają kluczowe w zarządzaniu przypadkami przedawkowania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Przedawkowanie
biegunka, ból skurczowy brzucha, choroba wątroby, dawka terapeutyczna, drżenie rąk, działanie przeczyszczające, etanol, korzeń kozłka lekarskiego, korzeń waleriany, leczenie objawowe, midriaza, nadwrażliwość na światło, nalewka z waleriany, objawy niepożądane, padaczka, przedawkowanie leku, rozluźnienie stolca, rozszerzenie źrenic, ucisk w klatce piersiowej, uszkodzenie mózgu, zawroty głowy -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Waleriana (Valeriana officinalis) wykazuje niski profil toksyczności zarówno w toksyczności ostrej, jak i przewlekłej, co potwierdzają dane przedkliniczne zawarte w monografiach ESCOP oraz charakterystykach produktów leczniczych, takich jak Antinervinum i Krople żołądkowe Aflofarm. Niemniej jednak, dla preparatu Krople żołądkowe Aflofarm brak jest szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. W zakresie mutagenności, karcynogenności oraz wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa, dane dotyczące waleriany są niewystarczające lub całkowicie nieobecne, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa tej substancji, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub u pacjentek w wieku rozrodczym. Warto podkreślić, że badania mutagenności i teratogenności przeprowadzone dla innych składników preparatu Antinervinum, takich jak wodno-alkoholowy wyciąg z kwiatostanu głogu (zawierający 18,75% oligomerycznych procyjanidyn), nie wykazały działania mutagennego ani teratogennego przy dawkach do 1,6 g/kg u szczurów i królików.
Podsumowując, chociaż waleriana charakteryzuje się korzystnym profilem toksykologicznym w zakresie toksyczności ostrej i przewlekłej, brak danych dotyczących mutagenności, karcynogenności oraz wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa wymaga ostrożności klinicznej. Lekarze powinni uwzględnić te ograniczenia podczas przepisywania preparatów zawierających walerianę, zwłaszcza w przypadku planowanego długotrwałego stosowania lub u pacjentów z podwyższonym ryzykiem. Dodatkowo, brak szczegółowych danych przedklinicznych dla Kropli żołądkowych Aflofarm podkreśla potrzebę dalszych badań w celu pełnej oceny bezpieczeństwa tych preparatów roślinnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
-
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Preparaty zawierające walerianę, takie jak Antinervinum i Krople żołądkowe, charakteryzują się znaczącą zawartością etanolu, co wymaga szczególnej ostrożności w ich stosowaniu. Antinervinum zawiera 28-34% etanolu objętościowo, co odpowiada do 1,3 g etanolu na dawkę 5 ml (ekwiwalent 34 ml piwa lub 14 ml wina), natomiast Krople żołądkowe mają wyższą zawartość etanolu 65-72% objętościowo, co przekłada się na 356 mg etanolu na 15 kropli (0,6 ml), czyli mniej niż 9 ml piwa lub 4 ml wina. Ze względu na obecność alkoholu, preparaty te są przeciwwskazane u osób z chorobą alkoholową, kobiet w ciąży i karmiących, pacjentów z chorobami wątroby oraz padaczką. Dodatkowo, Antinervinum zawiera sorbitol (1,5 g/5 ml), co wyklucza jego stosowanie u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy. W populacji pediatrycznej preparat Antinervinum jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 6 lat i niezalecany u dzieci do 12 lat, a decyzję o zastosowaniu u dzieci w wieku 6-12 lat powinien podjąć lekarz.
Przy przepisywaniu preparatów z walerianą konieczna jest indywidualna ocena stanu klinicznego pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem chorób wątroby, padaczki oraz uzależnienia od alkoholu, a także potencjalnych interakcji z lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. U kobiet w ciąży i karmiących piersią zaleca się rozważenie alternatywnych metod terapii. W przypadku dzieci w wieku 6-12 lat stosowanie preparatów z walerianą powinno być ograniczone do uzasadnionych przypadków, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka. Pacjentów należy poinformować o możliwych ograniczeniach dotyczących prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn po przyjęciu preparatów zawierających etanol. Ze względu na różnice w składzie i stężeniu etanolu, każdy preparat z walerianą powinien być oceniany indywidualnie na podstawie Charakterystyki Produktu Leczniczego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
-
Właściwości farmakodynamiczne
Waleriana (Valeriana officinalis) jest stosowana głównie jako środek uspokajający o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, łagodząc stany napięcia emocjonalnego, niepokoju oraz ułatwiając zasypianie. W preparatach leczniczych występuje najczęściej w formie nalewki (Valerianae tinctura) z etanolem 70% V/V jako ekstrahentem, w stężeniach DER 1:4-4,5. Przykładowo, w syropie Antinervinum nalewka stanowi 20,0 g/100 g, a w Kroplach żołądkowych Aflofarm 25,0 g/100 g. Waleriana wykazuje synergistyczne działanie z innymi roślinnymi składnikami, szczególnie z nalewką z chmielu (Lupuli strobili tinctura) i głogu (Crataegi tinctura), co potęguje efekt uspokajający i kojący na układ nerwowy.
Poza działaniem na OUN, waleriana w połączeniu z innymi składnikami roślinnymi wpływa również na układ pokarmowy, pobudzając łaknienie oraz wydzielanie soku żołądkowego i śliny. Mechanizm ten wiąże się z obecnością substancji goryczkowych i olejków eterycznych drażniących kubki smakowe, co przez ośrodkowy układ nerwowy stymuluje nerwy wydzielnicze błony śluzowej żołądka. W Kroplach żołądkowych Aflofarm nalewka z kozłka współdziała z nalewką miętową (Menthae piperitae tinctura cum aetheroleo), dziurawcem (Hyperici intractum) oraz nalewką gorzką (Amara tinctura), co zapewnia kompleksowe działanie rozkurczowe, wiatropędne i pobudzające trawienie. Waleriana rzadko występuje jako monoterapia, najczęściej jest składnikiem preparatów wieloskładnikowych o złożonym mechanizmie działania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Właściwości farmakodynamiczne
bezsenność, błona śluzowa żołądka, działanie rozkurczowe, działanie synergistyczne, działanie uspokajające, efekt terapeutyczny, intrakt z dziurawca, kozłek lekarski, kubki smakowe, łaknienie, nalewka, nalewka gorzka, nalewka miętowa, nalewka z głogu, nalewka z kozłka, napięcie emocjonalne, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, owocostan chmielu, postać farmaceutyczna, sok żołądkowy, substancje goryczkowe, układ pokarmowy, waleriana, wydzielanie śliny -
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Waleriana (Valerianae tinctura) jest stosowana jako substancja czynna w preparatach uspokajających, takich jak Antinervinum (20,0 g nalewki na 100 g produktu, nalewka 1:4-4,5, etanol 70% V/V) oraz Krople żołądkowe Aflofarm (25,0 g nalewki na 100 g produktu, DER 1:4,0-4,5, etanol 70% V/V). Brak jest jednak odpowiednich badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania waleriany w okresie ciąży i laktacji. Charakterystyki produktów leczniczych jednoznacznie wskazują na konieczność zachowania ostrożności i niezalecanie stosowania tych preparatów u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko przenikania substancji czynnych do mleka matki oraz brak danych potwierdzających bezpieczeństwo. Ponadto, nie ustalono wpływu waleriany na płodność, co dodatkowo ogranicza możliwość jej bezpiecznego stosowania w tych grupach pacjentek.
Zalecenia dla lekarzy obejmują informowanie pacjentek o braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania waleriany w ciąży i laktacji oraz o potencjalnym ryzyku związanym z jej stosowaniem. Wskazane jest rozważenie alternatywnych terapii o udokumentowanym profilu bezpieczeństwa dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Pomimo naturalnego pochodzenia waleriany, brak odpowiednich badań klinicznych uniemożliwia potwierdzenie jej bezpieczeństwa w tych okresach, co stanowi podstawę do niezalecania preparatów zawierających tę substancję czynna w tych szczególnych stanach fizjologicznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
badanie kliniczne, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, działanie uspokajające, ekstrahent etanolowy, karmienie piersią, kozłek lekarski, laktacja, metoda terapeutyczna, nalewka z waleriana, ostrożność terapeutyczna, preparat ziołowy, produkt leczniczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka matki, substancja czynna, waleriana, wpływ na płodność -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Preparaty zawierające wyciąg z waleriany, takie jak Antinervinum i Krople żołądkowe Aflofarm, wykazują działanie sedatywne wpływające na ośrodkowy układ nerwowy, co może istotnie obniżać sprawność psychomotoryczną pacjentów. Antinervinum zawiera 28-34% V/V etanolu (do 1,3 g/5 ml), a jednorazowa dawka 5 ml odpowiada około 34 ml piwa lub 14 ml wina pod względem zawartości alkoholu, co przekłada się na ograniczenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn przez okres do 2 godzin po przyjęciu leku. Krople żołądkowe Aflofarm charakteryzują się wyższą zawartością etanolu (65-72% V/V), jednak czas ograniczeń nie został jednoznacznie określony w dokumentacji. Dodatkowo, preparaty te mogą wykazywać synergistyczne działanie z innymi lekami depresyjnymi na OUN, co wymaga szczególnej ostrożności.
W praktyce klinicznej lekarz powinien szczegółowo informować pacjentów o ryzyku związanym z przyjmowaniem preparatów z walerianą, zwłaszcza w kontekście prowadzenia pojazdów mechanicznych, obsługi maszyn, pracy na wysokości czy pływania. Zaleca się indywidualizację zaleceń uwzględniającą wiek, wrażliwość na alkohol i walerianę, choroby współistniejące (np. wątroby) oraz stosowanie innych leków. Dokumentacja przekazania informacji o ograniczeniach psychomotorycznych powinna być integralną częścią historii choroby, szczególnie u pacjentów wykonujących zawody wymagające wysokiej sprawności psychoruchowej. Różnice w zawartości etanolu między preparatami podkreślają konieczność świadomego doboru leku i dostosowania zaleceń do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Antinervinum, choroby współistniejące, działanie sedatywne, działanie synergistyczne, działanie uspokajające, kozłek lekarski, krople żołądkowe, leki działające depresyjnie, nalewka z głogu, nalewka z szyszek chmielu, nalewka z waleriany, ośrodkowy układ nerwowy, sprawność psychomotoryczna, sprawność psychoruchowa, waleriana, wrażliwość indywidualna, zawartość etanolu, zdolność kierowania pojazdami -
Wskazania do stosowania
Waleriana (Valerianae tinctura) jest roślinnym środkiem o działaniu łagodząco-uspokajającym na ośrodkowy układ nerwowy, stosowanym głównie w stanach wzmożonego napięcia nerwowego oraz okresowych trudnościach w zasypianiu. Preparat Antinervinum, zawierający nalewkę z waleriana w stężeniu 20,0 g na 100 g produktu (nalewka 1:4-4,5, ekstrahent: etanol 70% V/V), jest wskazany u pacjentów z łagodnym stresem i niepokojem, którzy nie wymagają silniejszych leków anksjolitycznych. Waleriana znajduje także zastosowanie w zaburzeniach trawiennych, gdzie w połączeniu z innymi substancjami roślinnymi (nalewka z mięty pieprzowej, wyciąg z dziurawca, nalewka gorzka) wspomaga procesy trawienne i łagodzi niestrawność oraz brak łaknienia. Krople żołądkowe zawierają 25 g nalewki z waleriana na 100 g produktu (nalewka 1:4-5, ekstrahent: etanol 70°) i są stosowane w dolegliwościach czynnościowych przewodu pokarmowego.
Przy zalecaniu preparatów z walerianą należy uwzględnić ich postać oraz skład pomocniczy, zwłaszcza zawartość etanolu i sorbitolu. Antinervinum zawiera etanol w stężeniu 28-34% V/V (do 1,3 g/5 ml) oraz sorbitol 1,5 g/5 ml, co może być istotne u pacjentów z nietolerancją cukrów lub ograniczeniami dotyczącymi spożycia alkoholu. Krople żołądkowe charakteryzują się wysoką zawartością etanolu (65-72% V/V), co stanowi przeciwwskazanie u niektórych grup pacjentów. Preparaty te są odpowiednie dla pacjentów preferujących naturalne metody leczenia łagodnych zaburzeń nerwowych i trawiennych, jednak należy wykluczyć poważniejsze schorzenia wymagające specjalistycznej diagnostyki i terapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Waleriana – Wskazania do stosowania
bezsenność, brak łaknienia, dolegliwości przewodu pokarmowego, dolegliwości trawienne, działanie uspokajające, etanol, kozłek lekarski, leki anksjolityczne, nalewka gorzka, nalewka z mięty pieprzowej, nalewka z waleriana, napięcie nerwowe, niestrawność, nietolerancja cukrów, ośrodkowy układ nerwowy, sorbitol, środki nasenne, stres przewlekły, trudności z zasypianiem, waleriana, wyciąg z dziurawca, zaburzenia trawienne