Interakcje
Waleriana

Waleriana (Valeriana officinalis), stosowana w formie nalewki (Valerianae tinctura) w preparatach takich jak Antinervinum (zawierający Valerianae tinctura 1:4 – 4,5) oraz Krople żołądkowe Aflofarm, nie wykazuje udokumentowanych, istotnych interakcji farmakologicznych z innymi lekami. Niemniej jednak, ze względu na jej działanie uspokajające, istnieje potencjalne ryzyko nasilenia efektów sedatywnych przy jednoczesnym stosowaniu z lekami działającymi ośrodkowo, takimi jak benzodiazepiny, leki nasenne (zolpidem, zaleplon, zopiklon), leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI), przeciwpsychotyczne, przeciwdrgawkowe, opioidowe leki przeciwbólowe oraz miorelaksanty. Preparaty z walerianą zawierają także znaczne ilości etanolu (Antinervinum 28-34% V/V, do 1,3 g/5 ml; Krople żołądkowe Aflofarm 65-72% V/V), co dodatkowo zwiększa ryzyko nasilenia działania sedatywnego, zaburzeń psychomotorycznych i pogorszenia funkcji poznawczych, zwłaszcza przy jednoczesnym spożyciu alkoholu. Zaleca się unikanie łączenia tych preparatów z alkoholem oraz ostrożność przy kojarzeniu z innymi lekami o działaniu uspokajającym.

Interakcje substancji „waleriana” z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Waleriana (Valeriana officinalis), występująca w preparatach leczniczych w postaci nalewki (Valerianae tinctura), wchodzi w skład licznych produktów leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym. Dotychczasowe badania kliniczne i obserwacje nie wskazują na istotne, udokumentowane interakcje walerianę z innymi lekami, jednak należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z innymi substancjami o działaniu uspokajającym.12

W przypadku produktów zawierających walerianę, takich jak Antinervinum (syrop zawierający między innymi Valerianae tinctura 1:4 – 4,5), nie zaleca się równoczesnego stosowania z innymi lekami wywierającymi działanie sedatywne ze względu na potencjalne ryzyko nasilenia efektu uspokajającego.3

Interakcje z lekami o działaniu ośrodkowym

Chociaż w oficjalnych dokumentach ChPL dla preparatów zawierających walerianę wskazuje się, że interakcje nie są znane lub nie zostały dotychczas stwierdzone, należy pamiętać, że z uwagi na właściwości farmakodynamiczne waleriana może teoretycznie wchodzić w interakcje z substancjami o działaniu ośrodkowym.45

Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie walerianę z następującymi grupami leków:

  • Leki przeciwlękowe i nasenne – potencjalne nasilenie działania sedatywnego
  • Leki przeciwdepresyjne – możliwe wzmocnienie efektu sedatywnego
  • Leki przeciwpsychotyczne – teoretyczne ryzyko synergistycznego działania uspokajającego
  • Leki przeciwdrgawkowe – potencjalne nasilenie działania uspokajającego

6

Interakcje z alkoholem

Warto zauważyć, że preparaty z walerianą często same zawierają znaczne ilości etanolu jako ekstrahenta, co należy uwzględnić przy ocenie ryzyka interakcji. Na przykład Antinervinum zawiera etanol w stężeniu 28-34% V/V (do 1,3 g/5 ml), a Krople żołądkowe Aflofarm zawierają 65-72% (V/V) etanolu.78

Równoczesne spożywanie alkoholu i preparatów zawierających walerianę może potencjalnie prowadzić do nasilenia działania sedatywnego, zaburzeń psychomotorycznych oraz pogorszenia zdolności poznawczych. Ze względu na brak badań bezpośrednio analizujących te interakcje, zaleca się ostrożność i unikanie jednoczesnego stosowania alkoholu z preparatami zawierającymi walerianę.

Tabela interakcji walerianę z innymi substancjami

Grupa leków/substancji Potencjalna interakcja Poziom istotności Zalecenia kliniczne
Leki przeciwlękowe (benzodiazepiny, pochodne barbituranu) Możliwe nasilenie działania sedatywnego Teoretycznie umiarkowany Nie zaleca się równoczesnego stosowania
Leki nasenne (zolpidem, zaleplon, zopiklon) Potencjalne nasilenie działania nasennego Teoretycznie umiarkowany Unikać jednoczesnego stosowania
Leki przeciwdepresyjne (w szczególności SSRI, SNRI) Możliwe wzmocnienie działania sedatywnego Teoretycznie niski Zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu
Leki przeciwhistaminowe starej generacji Nasilenie działania sedatywnego Teoretycznie umiarkowany Unikać jednoczesnego stosowania
Opioidowe leki przeciwbólowe Możliwe nasilenie działania sedatywnego i depresyjnego na OUN Teoretycznie umiarkowany do wysokiego Nie zaleca się równoczesnego stosowania
Alkohol etylowy Nasilenie działania sedatywnego i depresyjnego na OUN Teoretycznie wysoki Przeciwwskazane równoczesne stosowanie
Leki przeciwpsychotyczne Potencjalne nasilenie działania sedatywnego Teoretycznie niski do umiarkowanego Zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu
Leki przeciwdrgawkowe Możliwe nasilenie działania uspokajającego Teoretycznie niski Zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu
Miorelaksanty działające ośrodkowo Potencjalne nasilenie działania miorelaksacyjnego Teoretycznie niski Zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu
Inne preparaty ziołowe o działaniu sedatywnym (melisa, chmiel, męczennica) Możliwe synergistyczne działanie uspokajające Teoretycznie niski do umiarkowanego Monitorować nasilenie działania sedatywnego

Uwagi kliniczne dotyczące interakcji

Pomimo braku jednoznacznych dowodów klinicznych na występowanie istotnych interakcji walerianę z innymi lekami, zaleca się zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu z substancjami o działaniu ośrodkowym. W dokumentacji produktów leczniczych zawierających walerianę, takich jak Antinervinum czy Krople żołądkowe Aflofarm, wyraźnie wskazuje się na brak stwierdzonych interakcji, jednak zaleca się ostrożność przy równoczesnym stosowaniu z innymi lekami o działaniu uspokajającym.910

Należy podkreślić, że zawartość etanolu w preparatach z walerianą stanowi dodatkowy czynnik ryzyka przy ocenie potencjalnych interakcji z lekami metabolizowanymi w wątrobie oraz z substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy. W przypadku Kropli żołądkowych zawartość etanolu jest szczególnie wysoka (65-75% V/V), co powinno być uwzględnione przy ich stosowaniu.11

Z uwagi na ograniczoną liczbę badań klinicznych dotyczących interakcji walerianę z innymi lekami, przedstawiony wykaz potencjalnych interakcji opiera się głównie na teoretycznych rozważaniach farmakodynamicznych i farmakokinetycznych. Zaleca się indywidualną ocenę ryzyka u każdego pacjenta, uwzględniającą jego stan kliniczny, stosowaną farmakoterapię oraz możliwe korzyści i ryzyko związane z zastosowaniem preparatów zawierających walerianę.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl