Przeciwwskazania stosowania leku Pralex (escytalopram)

W praktyce klinicznej znajomość przeciwwskazań do stosowania leków przeciwdepresyjnych jest kluczowym elementem bezpiecznej farmakoterapii. Pralex, zawierający escytalopram w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg lub 20 mg w postaci szczawianu, podlega ścisłym ograniczeniom w stosowaniu u określonych grup pacjentów. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowe informacje na temat sytuacji klinicznych, w których należy bezwzględnie odradzić pacjentowi stosowanie tego leku.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania leku Pralex jest nadwrażliwość pacjenta na escytalopram lub jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie. W takich przypadkach należy bezwzględnie wykluczyć możliwość zastosowania tego preparatu i rozważyć alternatywne metody leczenia. Reakcje nadwrażliwości mogą objawiać się różnorodnymi symptomami, od łagodnych objawów skórnych po poważne reakcje anafilaktyczne.²

Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO)

Szczególnie istotne przeciwwskazania dotyczą jednoczesnego stosowania escytalopramu z różnymi typami inhibitorów monoaminooksydazy:

• Nieselektywne, nieodwracalne inhibitory MAO – jednoczesne stosowanie escytalopramu z tymi lekami jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko rozwoju potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego, który charakteryzuje się takimi objawami jak pobudzenie psychoruchowe, drżenie mięśniowe oraz hipertermia.³
• Odwracalne inhibitory MAO-A (np. moklobemid) – stosowanie tych leków jednocześnie z escytalopramem również jest przeciwwskazane z powodu ryzyka wystąpienia nagłego zespołu serotoninowego.⁴
• Odwracalne, nieselektywne inhibitory MAO – do tej grupy należy m.in. linezolid (antybiotyk o działaniu hamującym MAO). Jednoczesne stosowanie z escytalopramem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego.⁵

Zaburzenia pracy serca – wydłużony odcinek QT

Escytalopram wykazuje wpływ na przewodnictwo elektryczne w mięśniu sercowym, co stanowi podstawę do określenia kolejnych przeciwwskazań:

• Wrodzony zespół długiego QT – pacjenci z genetycznie uwarunkowanym wydłużeniem odcinka QT w zapisie EKG nie powinni przyjmować escytalopramu ze względu na zwiększone ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca.⁶
• Nabyty zespół długiego QT – pacjenci, u których stwierdzono wydłużenie odcinka QT w zapisie EKG z jakiejkolwiek przyczyny, nie powinni stosować escytalopramu.⁷

Interakcje z lekami wydłużającymi odcinek QT

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku jednoczesnego stosowania escytalopramu z innymi lekami mogącymi wydłużać odcinek QT. Taka kombinacja jest bezwzględnie przeciwwskazana ze względu na ryzyko potencjalizacji tego działania niepożądanego i znaczne zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca, w tym częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes.⁸

Do leków wydłużających odcinek QT, których jednoczesne stosowanie z escytalopramem jest przeciwwskazane, należą m.in.:

• Leki przeciwarytmiczne klasy IA i III
• Leki przeciwpsychotyczne (np. pochodne fenotiazyny, pimozyd, haloperydol)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Niektóre antybiotyki (np. makrolidy, fluorochinolony)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe (np. astemizol, mizolastyna)
• Leki przeciwmalaryczne (zwłaszcza halofantryna)

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie leku Pralex?

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją również sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania escytalopramu ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych lub nieskuteczność terapii.

Czynniki ryzyka wydłużenia odcinka QT

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z następującymi czynnikami ryzyka wydłużenia odcinka QT:

• Zaburzenia elektrolitowe – zwłaszcza hipokaliemia i hipomagnezemnia
• Bradykardia – częstość rytmu serca poniżej 50 uderzeń na minutę
• Niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory
• Przebyty zawał mięśnia sercowego

U tych pacjentów zaleca się rozważenie alternatywnych metod leczenia lub szczególnie dokładne monitorowanie parametrów kardiologicznych w trakcie terapii escytalopramem.⁹

Pacjenci z ryzykiem zespołu serotoninowego

Należy odradzić stosowanie escytalopramu pacjentom przyjmującym inne leki serotoninergiczne, takie jak:

• Inne leki przeciwdepresyjne, zwłaszcza z grupy SSRI, SNRI
• Tramadol i inne opioidy o działaniu serotoninergicznym
• Tryptany stosowane w leczeniu migreny
• Preparaty dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Prekursory serotoniny (np. tryptofan)

Jednoczesne stosowanie tych substancji z escytalopramem zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, choć nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania, wymaga jednak szczególnej ostrożności i monitorowania stanu klinicznego pacjenta.¹⁰

Szczególne grupy pacjentów

Chociaż poniższe sytuacje nie stanowią bezwzględnych przeciwwskazań, lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania escytalopramu w następujących przypadkach:

1. Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min) – ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne i potencjalne ryzyko kumulacji leku
2. Pacjenci z ciężką niewydolnością wątroby – zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności i rozważenie zmniejszenia dawki
3. Pacjenci z napadami drgawkowymi w wywiadzie – leki z grupy SSRI mogą obniżać próg drgawkowy
4. Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujący leki przeciwzakrzepowe – ze względu na zwiększone ryzyko krwawień
5. Pacjenci z cukrzycą – leczenie escytalopramem może wpływać na kontrolę glikemii

W powyższych przypadkach decyzja o rozpoczęciu terapii escytalopramem powinna być podejmowana po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem możliwości zastosowania alternatywnych metod leczenia.