Właściwości farmakodynamiczne leku escytalopram

Escytalopram, substancja czynna leku Pralex, należy do grupy farmakoterapeutycznej psychoanaleptyki, a dokładniej do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (kod ATC: N06AB10). Lek ten wykazuje specyficzne działanie na układ nerwowy poprzez regulację przekaźnictwa serotoninergicznego, co ma istotne znaczenie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i lękowych.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania escytalopramu opiera się na selektywnym hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT). Substancja charakteryzuje się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoninowym. Dodatkowo escytalopram wykazuje zdolność wiązania z allosterycznym miejscem tego samego transportera, choć z powinowactwem około 1000 razy mniejszym.²

Istotną cechą escytalopramu jest jego wysoka selektywność. Lek nie wykazuje powinowactwa lub wykazuje jedynie niewielkie powinowactwo do wielu innych receptorów, w tym:

• Receptorów serotoninergicznych (5-HT1A, 5-HT2)
• Receptorów dopaminergicznych (DA D1 i D2)
• Receptorów adrenergicznych (α1, α2 i β)
• Receptorów histaminowych (H1)
• Receptorów muskarynowych cholinergicznych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

Ta wybiórczość działania potwierdza, że hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm odpowiedzialny za farmakologiczne i kliniczne efekty escytalopramu.³

Wpływ na elektrofizjologię serca

W aspekcie działania farmakodynamicznego należy również uwzględnić wpływ escytalopramu na układ sercowo-naczyniowy. W badaniu elektrokardiograficznym (EKG) przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z kontrolą placebo u zdrowych ochotników, zaobserwowano zależne od dawki wydłużenie odstępu QTc. Przy dawce 10 mg na dobę zmiana od punktu początkowego wynosiła 4,5 msec (90% CI 2,2-6,4), natomiast przy dawce 30 mg na dobę zanotowano wydłużenie o 10,7 msec (90% CI 8,6-12,8).⁴

Skuteczność kliniczna

Duże epizody depresyjne

Skuteczność escytalopramu w terapii dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w randomizowanych badaniach klinicznych. W trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, escytalopram okazał się skutecznym lekiem przeciwdepresyjnym.⁵

Długoterminowa skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom depresji została oceniona w badaniu obejmującym 274 pacjentów, którzy pozytywnie zareagowali na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę podczas początkowej 8-tygodniowej fazy otwartej. Następnie pacjenci zostali losowo przydzieleni do kontynuacji leczenia escytalopramem w tej samej dawce lub do otrzymywania placebo przez okres do 36 tygodni. Wyniki wykazały, że u pacjentów kontynuujących terapię escytalopramem czas do nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁶

Fobia społeczna

Escytalopram wykazał również skuteczność w leczeniu fobii społecznej. Potwierdzono to w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach klinicznych. Dodatkowo, w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom fobii społecznej, escytalopram okazał się skuteczny u pacjentów, którzy wcześniej pozytywnie zareagowali na leczenie.⁷

Istotne informacje na temat dawkowania w fobii społecznej dostarczyło 24-tygodniowe badanie, w którym oceniano skuteczność różnych dawek escytalopramu. Wykazano w nim skuteczność leku w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę.⁸

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

W leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) skuteczność escytalopramu została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę uzyskali istotną statystycznie poprawę w skali Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁹

Po 24 tygodniach leczenia, zarówno pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę, wykazywali przewagę terapeutyczną w porównaniu do grupy przyjmującej placebo.¹⁰

Zdolność escytalopramu do zapobiegania nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego oceniono w badaniu składającym się z 16-tygodniowej fazy otwartej, po której nastąpiła 24-tygodniowa faza randomizowana, kontrolowana placebo z podwójnie ślepą próbą. U pacjentów, którzy wykazali pożądaną reakcję na escytalopram w fazie otwartej, kontynuacja leczenia escytalopramem w dawkach 10 mg lub 20 mg na dobę w fazie podwójnie ślepej skutecznie zapobiegała nawrotom choroby.¹¹