Interakcje leku
Omeprazol Mylan 40 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Omeprazol, jako inhibitor pompy protonowej, może wchodzić w różnorodne interakcje z innymi substancjami leczniczymi, wpływając na ich farmakokinetykę oraz skuteczność terapeutyczną. Interakcje te wynikają głównie z wpływu omeprazolu na pH żołądka oraz na aktywność enzymów cytochromu P450, szczególnie izoenzymu CYP2C19.¹

Wpływ omeprazolu na farmakokinetykę innych substancji czynnych

Mechanizm interakcji omeprazolu z innymi lekami opiera się na dwóch głównych efektach: wpływie na pH-zależne wchłanianie leków oraz hamowaniu metabolizmu leków poprzez układ enzymatyczny cytochromu P450, głównie CYP2C19.²

Leki wchłaniane w zależności od pH

Omeprazol, zmniejszając wydzielanie kwasu żołądkowego, wpływa na pH w żołądku, co może prowadzić do zmiany wchłaniania leków, których biodostępność jest zależna od pH. W zależności od właściwości fizykochemicznych danego leku, omeprazol może albo zmniejszać, albo zwiększać ich wchłanianie.³

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Szczególnie istotne są interakcje omeprazolu z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV:

• Nelfinawir – jednoczesne podawanie omeprazolu (40 mg raz na dobę) obniża działanie nelfinawiru o około 40% oraz zmniejsza o 75%-90% ekspozycję jego aktywnego metabolitu M8. Interakcja ta jest prawdopodobnie związana z hamowaniem CYP2C19.⁴
• Atazanawir – jednoczesne stosowanie omeprazolu (40 mg raz na dobę) z atazanawirem (300 mg) i ritonawirem (100 mg) u zdrowych ochotników powoduje osłabienie działania atazanawiru o 75%. Zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje w pełni wpływu omeprazolu. Nawet mniejsza dawka omeprazolu (20 mg raz na dobę) stosowana z atazanawirem (400 mg) i ritonawirem (100 mg) powoduje obniżenie ekspozycji atazanawiru o około 30%. Z tego powodu jednoczesne stosowanie omeprazolu z atazanawirem nie jest zalecane.⁵
• Sakwinawir – jednoczesne podawanie omeprazolu i sakwinawiru z ritonawirem zwiększa stężenie sakwinawiru w osoczu o około 70%. Ta interakcja jest zwykle dobrze tolerowana przez pacjentów z zakażeniem HIV.⁶

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi

Klopidogrel – omeprazol istotnie wpływa na biodostępność i działanie klopidogrelu:

• Ekspozycja na aktywne metabolity klopidogrelu obniża się o 46% (dzień 1) i o 42% (dzień 5) przy jednoczesnym stosowaniu z omeprazolem (80 mg)
• Średnie hamowanie agregacji płytek (IPA) jest zmniejszone o 47% (po 24 godzinach) oraz o 30% (w dniu 5) przy jednoczesnym podawaniu obu leków
• Podawanie klopidogrelu i omeprazolu o różnych porach dnia nie zapobiega ich interakcji
• Interakcja wynika prawdopodobnie z hamującego oddziaływania omeprazolu na aktywność izoenzymu CYP2C19
• Ze względu na brak jednoznacznych wniosków dotyczących wpływu tej interakcji na występowanie poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, zaleca się unikanie jednoczesnego podawania omeprazolu i klopidogrelu⁷

Warfaryna i inni antagoniści witaminy K – omeprazol jako inhibitor CYP2C19 może zmniejszać metabolizm R-warfaryny i innych antagonistów witaminy K, powodując zwiększenie ich stężenia w organizmie i nasilenie działania przeciwzakrzepowego.⁸

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Omeprazol znacząco zmniejsza wchłanianie następujących leków przeciwgrzybiczych, co może prowadzić do zmniejszenia ich skuteczności klinicznej:

• Posakonazol
• Ketokonazol
• Itrakonazol

Należy unikać jednoczesnego stosowania posakonazolu z omeprazolem.⁹

Interakcje z lekami przeciwnowotworowymi

Erlotinib – wchłanianie erlotinibu jest istotnie zmniejszone przy jednoczesnym stosowaniu z omeprazolem, co może obniżać jego skuteczność. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁰

Metotreksat – istnieją doniesienia, że jednoczesne stosowanie metotreksatu i inhibitorów pompy protonowej zwiększa stężenie metotreksatu u niektórych pacjentów. Podczas stosowania dużych dawek metotreksatu należy rozważyć czasowe odstawienie omeprazolu.¹¹

Substancje czynne metabolizowane przez cytochrom CYP2C19

Omeprazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C19, głównego enzymu odpowiedzialnego za jego metabolizm. W związku z tym metabolizm innych substancji, które są również metabolizowane przez CYP2C19, może być zmniejszony, a ekspozycja organizmu na te substancje zwiększona.¹²

Do takich substancji należą między innymi:

• Cylostazol – omeprazol w dawce 40 mg zwiększa Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26% oraz jednego z jego czynnych metabolitów odpowiednio o 29% i 69%.¹³
• Fenytoina – zalecane jest kontrolowanie stężenia fenytoiny w osoczu podczas pierwszych dwóch tygodni po rozpoczęciu leczenia omeprazolem. W przypadku dostosowywania dawki fenytoiny, kontrola i dalsze dostosowanie dawki powinny zostać przeprowadzone na zakończenie leczenia omeprazolem.¹⁴
• Diazepam – może dojść do zwiększenia stężenia diazepamu w osoczu i nasilenia działania sedatywnego.¹⁵

Interakcje z digoksyną

U osób zdrowych jednoczesne stosowanie omeprazolu (20 mg na dobę) i digoksyny powoduje zwiększenie biodostępności digoksyny o około 10%. Objawy toksyczności digoksyny obserwowano rzadko, jednak należy zachować ostrożność podczas stosowania omeprazolu w dużych dawkach u osób w podeszłym wieku. W takich przypadkach zaleca się kontrolowanie terapeutycznego działania digoksyny.¹⁶

Interakcje z takrolimusem

Opisywano zwiększenie stężenia takrolimusu w surowicy podczas jego równoczesnego stosowania z omeprazolem. W związku z tym zaleca się dokładną kontrolę stężeń takrolimusu, a także czynności nerek (klirensu kreatyniny). Dawkowanie takrolimusu powinno być dostosowywane zależnie od potrzeb.¹⁷

Oddziaływanie innych substancji czynnych na farmakokinetykę omeprazolu

Ponieważ omeprazol jest metabolizowany przez enzymy CYP2C19 i CYP3A4, substancje wpływające na aktywność tych enzymów mogą zmieniać stężenie omeprazolu w osoczu.¹⁸

Inhibitory cytochromu CYP2C19 i (lub) CYP3A4

Substancje o znanym hamującym wpływie na CYP2C19 lub CYP3A4 (takie jak klarytromycyna i worykonazol) mogą prowadzić do zwiększenia stężenia omeprazolu w osoczu poprzez zmniejszenie tempa jego metabolizmu. Jednoczesne leczenie worykonazolem powoduje ponad dwukrotne zwiększenie ekspozycji na omeprazol.¹⁹

Wysokie dawki omeprazolu są zwykle dobrze tolerowane, dlatego zasadniczo dostosowanie dawki omeprazolu nie jest konieczne. Jednakże, dostosowanie dawki należy rozważyć u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadkach, gdy wskazane jest stosowanie długotrwałego leczenia.²⁰

Induktory CYP2C19 i (lub) CYP3A4

Substancje o znanym wpływie indukującym aktywność CYP2C19 lub CYP3A4 lub obu tych układów enzymatycznych (takie jak ryfampicyna i ziele dziurawca) mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w osoczu poprzez zwiększenie tempa jego metabolizmu.²¹

Interakcje omeprazolu z alkoholem

Chociaż brak bezpośrednich danych dotyczących interakcji omeprazolu z alkoholem w dostarczonych źródłach, warto podkreślić kilka istotnych aspektów:

• Alkohol sam w sobie może drażnić błonę śluzową żołądka i nasilać wydzielanie kwasu żołądkowego, co może przeciwdziałać terapeutycznym efektom omeprazolu
• Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii omeprazolem może maskować objawy chorób przewodu pokarmowego i utrudniać ocenę skuteczności leczenia
• U pacjentów z chorobami wątroby alkohol może zaburzać metabolizm omeprazolu, który jest metabolizowany głównie w wątrobie przez enzymy CYP2C19 i CYP3A4
• Alkohol, jako depresant ośrodkowego układu nerwowego, może nasilać działania niepożądane ze strony OUN, które mogą wystąpić podczas terapii omeprazolem, szczególnie u osób starszych

Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii omeprazolem, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, refluksem żołądkowo-przełykowym oraz innymi schorzeniami górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Tabela interakcji omeprazolu z innymi lekami