Właściwości farmakodynamiczne
Omeprazol Mylan 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne omeprazolu

Omeprazol Mylan należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej (kod ATC: A02BC01), które charakteryzują się wysoce specyficznym mechanizmem działania ukierunkowanym na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego w żołądku. ¹

Mechanizm działania

Omeprazol jest racemiczną mieszaniną dwóch enancjomerów, która działa poprzez wybiórczo specyficzny mechanizm hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Jako swoisty inhibitor pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka, omeprazol zapewnia kontrolę objawów poprzez odwracalne hamowanie wydzielania kwasu przy dawkowaniu raz na dobę. ²

Molekularny mechanizm działania omeprazolu polega na jego gromadzeniu i przekształcaniu w postać aktywną w kwaśnym środowisku kanalików wewnątrzkomórkowych komórek okładzinowych. W tym miejscu substancja hamuje ATP-azę K+/H+ (pompę protonową), która odpowiada za końcowy etap procesu powstawania kwasu żołądkowego. To działanie charakteryzuje się zależnością od dawki i zapewnia skuteczne hamowanie zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu solnego, niezależnie od rodzaju bodźca pobudzającego. ³

Działania farmakodynamiczne

Wszystkie obserwowane efekty farmakodynamiczne omeprazolu wynikają bezpośrednio z jego wpływu na wydzielanie kwasu solnego w żołądku. ⁴

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Podanie dożylne omeprazolu prowadzi do zależnego od dawki zahamowania wydzielania kwasu solnego. Aby uzyskać natychmiastowe zmniejszenie kwaśności wewnątrzżołądkowej, porównywalne do efektu powtarzanego podawania doustnego w dawce 20 mg, zalecana pierwsza dawka dożylna wynosi 40 mg. Podanie takiej dawki skutkuje natychmiastowym zmniejszeniem kwaśności śródżołądkowej, ze średnim zmniejszeniem w okresie 24 godzin wynoszącym 90%, zarówno po wstrzyknięciu dożylnym, jak i po wlewie dożylnym. ⁵

Warto podkreślić, że stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego jest związany z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z faktycznym, chwilowym stężeniem leku w osoczu. Podczas terapii omeprazolem nie obserwuje się zjawiska tachyfilaksji, co oznacza, że skuteczność leku nie zmniejsza się przy długotrwałym stosowaniu. ⁶

Oddziaływanie na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest ściśle powiązane z patogenezą choroby wrzodowej, obejmującej zarówno wrzody dwunastnicy, jak i żołądka. Bakteria ta stanowi kluczowy czynnik w rozwoju zapalenia błony śluzowej żołądka. H. pylori wraz z kwasem solnym żołądkowym stanowią główne czynniki etiologiczne prowadzące do rozwoju owrzodzeń trawiennych. Ponadto, H. pylori odgrywa istotną rolę w patogenezie zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, które zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu żołądka. ⁷

Eradykacja zakażenia Helicobacter pylori przy zastosowaniu skojarzonej terapii omeprazolem i odpowiednimi lekami przeciwbakteryjnymi prowadzi do wysokiego odsetka wygojenia zmian zapalnych błony śluzowej żołądka oraz długotrwałej remisji owrzodzeń trawiennych. ⁸

Efekty związane z hamowaniem wydzielania kwasu solnego

Zmiany morfologiczne w żołądku

W trakcie długotrwałej terapii omeprazolem obserwuje się zwiększoną częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczną konsekwencję znacznego zahamowania wydzielania kwasu solnego. Charakteryzują się one łagodnym przebiegiem i najprawdopodobniej ustępują samoistnie po zakończeniu leczenia. ⁹

Wpływ na florę bakteryjną przewodu pokarmowego

Obniżenie kwaśności soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny, w tym również w wyniku stosowania inhibitorów pompy protonowej, prowadzi do zwiększenia liczby bakterii normalnie występujących w przewodzie pokarmowym. Terapia lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu może nieznacznie zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego wywoływanych przez takie bakterie jak Salmonella czy Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych, prawdopodobnie również przez Clostridium difficile. ¹⁰

Wpływ na poziom gastryny i chromograniny A

Podczas leczenia preparatami hamującymi wydzielanie kwasu solnego dochodzi do zwiększenia stężenia gastryny w surowicy, co stanowi fizjologiczną odpowiedź na zmniejszoną produkcję kwasu. Równocześnie, z powodu zmniejszonej kwaśności żołądkowej, zwiększa się stężenie chromograniny A (CgA). Podwyższone stężenie CgA może zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. ¹¹

Zgodnie z dostępnymi danymi naukowymi, zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym oznaczeniem stężenia CgA. Takie postępowanie umożliwia powrót stężenia CgA, które mogło zostać fałszywie podwyższone w wyniku terapii inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego. ¹²

Wpływ na komórki ECL

U niektórych pacjentów poddawanych długotrwałemu leczeniu omeprazolem, zarówno u dzieci, jak i dorosłych, obserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffinopodobnych), co może mieć związek z podwyższonym stężeniem gastryny w surowicy. Zjawisko to nie jest jednak uznawane za istotne klinicznie. ¹³