Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Filgrastym (rekombinowany metionylowany ludzki czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów) to substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Neupogen, która może wywoływać szereg działań niepożądanych wymagających szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Należy przestrzegać określonych zasad bezpieczeństwa podczas prowadzenia terapii tym lekiem, zarówno w odniesieniu do wszystkich wskazań, jak i w przypadku współistnienia określonych chorób.¹

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dla wszystkich wskazań

Nadwrażliwość

U pacjentów leczonych produktem Neupogen obserwowano przypadki nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, które mogą wystąpić zarówno podczas pierwszego kontaktu z lekiem, jak i w trakcie kolejnych podań. Jeśli u pacjenta wystąpi klinicznie istotna reakcja nadwrażliwości, należy bezwzględnie i trwale przerwać podawanie produktu. Przeciwwskazane jest podawanie produktu Neupogen pacjentom z udokumentowaną w wywiadzie nadwrażliwością na filgrastym lub pegfilgrastym.²

Objawy niepożądane ze strony układu oddechowego

Podczas terapii G-CSF raportowano występowanie działań niepożądanych dotyczących układu oddechowego, ze szczególnym uwzględnieniem śródmiąższowej choroby płuc. Pacjenci z wywiadem obejmującym niedawno stwierdzone nacieki w płucach lub przebyte zapalenie płuc charakteryzują się zwiększonym ryzykiem wystąpienia powikłań płucnych. Objawy takie jak kaszel, gorączka, duszność oraz radiologicznie potwierdzane nacieki w płucach, którym towarzyszy pogorszenie funkcji oddechowej, mogą być wczesnymi objawami ostrego zespołu niewydolności oddechowej (ARDS). W przypadku wystąpienia takich objawów należy natychmiast przerwać podawanie produktu Neupogen i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.³

Kłębuszkowe zapalenie nerek

U pacjentów otrzymujących filgrastym i pegfilgrastym odnotowano przypadki kłębuszkowego zapalenia nerek. Zazwyczaj stan ten ulegał poprawie po zmniejszeniu dawki lub całkowitym odstawieniu filgrastymu i pegfilgrastymu. Ze względu na możliwość wystąpienia tego powikłania zaleca się systematyczną kontrolę parametrów moczu u pacjentów leczonych produktem Neupogen.⁴

Zespół przesiąkania włośniczek

Po zastosowaniu czynnika wzrostu kolonii granulocytów raportowano przypadki zespołu przesiąkania włośniczek, który może stanowić zagrożenie życia w przypadku opóźnionego rozpoznania i wdrożenia leczenia. Charakterystyczne objawy tego zespołu obejmują: niedociśnienie tętnicze, hipoalbuminemię, obrzęki oraz zagęszczenie krwi. Pacjenci, u których rozwiną się takie objawy, wymagają ścisłego monitorowania i kompleksowej terapii objawowej, niekiedy obejmującej intensywną opiekę medyczną.⁵

Powiększenie i pęknięcie śledziony

Zarówno u pacjentów, jak i u zdrowych dawców leczonych produktem Neupogen, odnotowano przypadki powiększenia śledziony, które zazwyczaj przebiegały bezobjawowo. Opisywano również przypadki pęknięcia śledziony, niektóre zakończone zgonem. W związku z tym konieczne jest regularne monitorowanie wielkości tego narządu (np. poprzez badanie fizykalne lub badanie ultrasonograficzne). Należy uwzględnić możliwość pęknięcia śledziony jako przyczynę dolegliwości bólowych w lewym górnym kwadrancie brzucha lub bólu w okolicy barku, szczególnie u pacjentów i dawców leczonych produktem Neupogen. U pacjentów z ciężką przewlekłą neutropenią redukcja dawki produktu Neupogen prowadziła do spowolnienia lub zatrzymania powiększania się śledziony, a u około 3% pacjentów konieczne było wykonanie splenektomii.⁶

Wzrost komórek nowotworowych

Czynnik pobudzający wzrost kolonii granulocytów może stymulować proliferację komórek szpikowych w warunkach in vitro. Podobne działanie wykazano również w stosunku do niektórych komórek pozaszpikowych. Należy mieć to na uwadze podczas terapii produktem Neupogen, szczególnie u pacjentów z chorobami nowotworowymi.⁷

Zespół mielodysplastyczny i przewlekła białaczka szpikowa

Bezpieczeństwo i skuteczność produktu Neupogen nie zostały jednoznacznie potwierdzone u pacjentów z zespołem mielodysplastycznym lub przewlekłą białaczką szpikową. Stosowanie leku w tych wskazaniach nie jest rekomendowane. Szczególną uwagę należy zwrócić na dokładne różnicowanie między transformacją blastyczną w przebiegu przewlekłej białaczki szpikowej a ostrą białaczką szpikową.⁸

Ostra białaczka szpikowa

Ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności stosowania produktu Neupogen u pacjentów z wtórną ostrą białaczką szpikową (AML), podawanie leku w tej grupie wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Nie ustalono jednoznacznie bezpieczeństwa i skuteczności stosowania produktu Neupogen u pacjentów w wieku poniżej 55 lat z noworozpoznaną AML i korzystnym profilem cytogenetycznym [t(8; 21), t(15; 17) i inv(16)].⁹

Małopłytkowość

U pacjentów otrzymujących Neupogen odnotowano przypadki małopłytkowości. Zaleca się systematyczne monitorowanie liczby płytek krwi, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia. W przypadku wystąpienia znaczącej trombocytopenii, definiowanej jako liczba płytek krwi poniżej 100 × 10⁹/l, u pacjentów z ciężką przewlekłą neutropenią, należy rozważyć czasowe przerwanie leczenia lub redukcję dawki produktu Neupogen.¹⁰

Leukocytoza

U mniej niż 5% pacjentów z nowotworem otrzymujących Neupogen w dawkach przekraczających 3 mikrogramy (0,3 mln j.m.)/kg mc. na dobę obserwowano leukocytozę z liczbą białych krwinek wynoszącą 100 × 10⁹/l lub większą. Mimo braku bezpośrednich doniesień o działaniach niepożądanych związanych z takim stopniem leukocytozy, ze względu na potencjalne zagrożenia wynikające z ciężkiej leukocytozy, podczas terapii produktem Neupogen konieczne jest regularne monitorowanie liczby leukocytów. Jeśli po osiągnięciu nadiru liczba białych krwinek przekroczy 50 × 10⁹/l, należy natychmiast zakończyć podawanie produktu. W przypadku stosowania leku w celu mobilizacji komórek progenitorowych krwi obwodowej (PBPC), podawanie należy przerwać lub zredukować dawkę, gdy liczba leukocytów wzrośnie powyżej 70 × 10⁹/l.^{Immunogenność}

Podobnie jak w przypadku wszystkich białek stosowanych terapeutycznie, istnieje ryzyko wystąpienia immunogenności produktu Neupogen. Wskaźnik powstawania przeciwciał przeciwko filgrastymowi jest zazwyczaj niski. Choć obserwuje się występowanie przeciwciał wiążących, zjawisko to jest typowe dla leków biologicznych i nie wiąże się z neutralizacją aktywności leku.¹²

Zapalenie aorty

Po podaniu czynnika stymulującego tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF) raportowano przypadki zapalenia aorty zarówno u zdrowych ochotników, jak i pacjentów z nowotworami złośliwymi. Objawy tego stanu obejmują: gorączkę, ból brzucha, złe samopoczucie, ból pleców oraz podwyższone wartości markerów zapalnych (np. białka C-reaktywnego i liczby leukocytów). W większości przypadków zapalenie aorty diagnozowano przy pomocy tomografii komputerowej, a objawy ustępowały po odstawieniu G-CSF.¹³

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności związane z chorobami współistniejącymi

Specjalne ostrzeżenia w przypadku nosicielstwa genu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej i w niedokrwistości sierpowatokrwinkowej

U pacjentów, którzy stosowali Neupogen i byli nosicielami genu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej lub u pacjentów z pełnoobjawową niedokrwistością sierpowatokrwinkową, opisywano przypadki przełomu choroby, które w niektórych przypadkach kończyły się zgonem. Lekarze powinni zachować szczególną ostrożność podczas przepisywania produktu Neupogen pacjentom z nosicielstwem genu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej lub z pełnoobjawową niedokrwistością sierpowatokrwinkową.¹⁴