Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania daptomycyny

Stosowanie daptomycyny wymaga szczególnej uwagi lekarza ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych oraz specyficzne wskazania terapeutyczne. Poniżej przedstawiono kluczowe ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas terapii daptomycyną.¹

Ograniczenia stosowania daptomycyny w zakażeniach

Należy pamiętać, że w przypadku zidentyfikowania ogniska zakażenia innego niż powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) lub prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) po rozpoczęciu leczenia daptomycyną, konieczne jest rozważenie wprowadzenia alternatywnego leczenia przeciwbakteryjnego o udowodnionej skuteczności w leczeniu danego typu zakażenia.²

Daptomycyna nie jest wskazana w leczeniu zapalenia płuc, ponieważ w badaniach klinicznych nie wykazano jej skuteczności w tym wskazaniu.³

Dane kliniczne dotyczące stosowania daptomycyny w leczeniu prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia (RIE) wywołanego przez Staphylococcus aureus są ograniczone – pochodzą jedynie od 19 dorosłych pacjentów. Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności daptomycyny u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z RIE wywołanym przez S. aureus.⁴

Nie wykazano skuteczności daptomycyny u pacjentów z zakażeniami sztucznej zastawki lub u pacjentów z lewostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez S. aureus.⁵

Brak również wystarczających dowodów umożliwiających wyciągnięcie wniosków na temat możliwej skuteczności klinicznej daptomycyny w zakażeniach wywołanych przez enterokoki, w tym Enterococcus faecalis i Enterococcus faecium. Nie określono optymalnej dawki daptomycyny w leczeniu zakażeń enterokokowych z bakteriemią lub bez bakteriemii. Zgłaszano przypadki niepowodzenia w leczeniu daptomycyną enterokokowych zakażeń w powiązaniu z bakteriemią, a niektóre z nich były związane z doborem drobnoustrojów o zmniejszonej wrażliwości lub prawdziwej oporności na daptomycynę.⁶

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania daptomycyny zgłaszano występowanie anafilaksji i innych reakcji nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na daptomycynę należy natychmiast przerwać jej stosowanie i wdrożyć odpowiednie leczenie.⁷

Zaburzenia mięśniowe i monitorowanie CPK

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki zwiększenia aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK; izoenzym mięśniowy MM) w osoczu, w powiązaniu z bólami i/lub osłabieniem mięśni. Raportowano także przypadki zapalenia mięśni, mioglobinemii i rabdomiolizy.⁸

W badaniach klinicznych znaczne zwiększenie aktywności CPK w osoczu (ponad 5 razy przekraczające górną granicę normy) bez objawów mięśniowych, występowało częściej u pacjentów leczonych daptomycyną (1,9%) niż u pacjentów otrzymujących leki porównawcze (0,5%).⁹

Ze względu na ryzyko rozwoju zaburzeń mięśniowych, należy przestrzegać następujących zasad monitorowania:

• Aktywność CPK w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem leczenia i w regularnych odstępach (przynajmniej raz w tygodniu) u wszystkich pacjentów w trakcie leczenia daptomycyną.¹⁰
• Aktywność CPK należy oznaczać częściej (np. co 2-3 dni podczas co najmniej pierwszych dwóch tygodni leczenia) u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii, takich jak:
  • pacjenci z zaburzeniami czynności nerek jakiegokolwiek stopnia (klirens kreatyniny < 80 ml/min)
  • pacjenci, u których stosuje się hemodializę lub ciągłą ambulatoryjną dializę otrzewnową
  • pacjenci leczeni innymi produktami leczniczymi, które mogą powodować wystąpienie miopatii (np. inhibitorami reduktazy HMG-CoA, fibratami i cyklosporyną)¹¹
• U pacjentów, u których aktywność CPK przed rozpoczęciem leczenia ponad 5 razy przekracza wartość górnej granicy normy, nie można wykluczyć ryzyka dalszego zwiększenia aktywności CPK w trakcie leczenia. Należy to uwzględnić przed rozpoczęciem terapii daptomycyną i wdrożyć częstsze monitorowanie.¹²
• Nie należy podawać daptomycyny pacjentom leczonym innymi produktami leczniczymi mogącymi spowodować wystąpienie miopatii, chyba że spodziewana korzyść z terapii przewyższa potencjalne ryzyko.¹³
• Podczas leczenia należy regularnie badać pacjentów pod kątem objawów przedmiotowych lub podmiotowych, mogących świadczyć o wystąpieniu miopatii.¹⁴
• U każdego pacjenta, u którego wystąpiły niewyjaśnione bóle mięśni, tkliwość, osłabienie lub skurcze, należy oznaczać aktywność CPK w osoczu co drugi dzień.¹⁵
• Należy przerwać podawanie daptomycyny w razie wystąpienia niewyjaśnionych objawów mięśniowych, jeżeli aktywność CPK ponad 5 razy przekroczy wartość górnej granicy normy.¹⁶

Neuropatia obwodowa

Pacjenci, u których wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe mogące wskazywać na obwodową neuropatię w trakcie leczenia daptomycyną, wymagają dokładnego badania. W takich przypadkach należy rozważyć możliwość przerwania leczenia daptomycyną.¹⁷

Eozynofilowe zapalenie płuc

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki wystąpienia eozynofilowego zapalenia płuc. W większości odnotowanych przypadków u pacjentów wystąpiła gorączka, duszności z hipoksyjną niewydolnością oddechową i rozproszone nacieki w płucach lub rozwijające się zapalenie płuc.¹⁸

W większości przypadków eozynofilowe zapalenie płuc wystąpiło po ponad 2 tygodniach stosowania daptomycyny i ustąpiło po zaprzestaniu stosowania leku oraz wdrożeniu leczenia steroidami. Zanotowano przypadki nawrotu eozynofilowego zapalenia płuc po ponownym zastosowaniu daptomycyny.¹⁹

Pacjentów, u których podczas stosowania daptomycyny wystąpiły przedmiotowe i podmiotowe objawy eozynofilowego zapalenia płuc, należy poddać szybkiej ocenie medycznej, w tym, jeśli to wskazane, badaniu opłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych w celu wyeliminowania innych przyczyn tej choroby (np. zakażenia bakteryjnego, zakażenia grzybiczego, pasożytów, innych produktów leczniczych). Należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i, jeśli to właściwe, wprowadzić leczenie steroidami o działaniu ogólnym.²⁰

Ciężkie skórne reakcje niepożądane

Po zastosowaniu daptomycyny zgłaszano ciężkie skórne reakcje niepożądane (SCAR), w tym:

• reakcje na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)
• wysypkę pęcherzykowo-pęcherzową z zajęciem błony śluzowej lub bez (zespół Stevensa-Johnsona (SJS) lub toksyczną martwicę naskórka (TEN))

Powyższe reakcje mogą zagrażać życiu lub być śmiertelne. W momencie przepisywania leku należy poinformować pacjentów o przedmiotowych i podmiotowych objawach ciężkich reakcji skórnych i uważnie ich monitorować. Jeśli pojawią się oznaki i objawy wskazujące na takie reakcje, należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i rozważyć alternatywne leczenie. Jeśli u pacjenta wystąpiły ciężkie skórne reakcje niepożądane po zastosowaniu daptomycyny, nie wolno wznawiać leczenia tym lekiem.²¹

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Po wprowadzeniu daptomycyny do obrotu zgłaszano przypadki cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek (TIN). Pacjenci, u których podczas przyjmowania daptomycyny wystąpiła gorączka, wysypka, eozynofilia i/lub nowa lub pogarszająca się niewydolność nerek, powinni zostać poddani ocenie lekarskiej. W przypadku podejrzenia TIN należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i zastosować odpowiednią terapię i/lub środki zaradcze.²²

Zaburzenia czynności nerek

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki wystąpienia zaburzeń czynności nerek. Ciężkie zaburzenia czynności nerek mogą predysponować do zwiększenia stężenia daptomycyny, co może zwiększyć ryzyko wystąpienia miopatii.²³

Dostosowanie przerw między dawkami daptomycyny jest konieczne u dorosłych pacjentów, u których klirens kreatyniny wynosi < 30 ml/min. Bezpieczeństwo i skuteczność zalecanych zmodyfikowanych odstępów czasu pomiędzy podaniem dawek leku nie były oceniane w kontrolowanych badaniach klinicznych, a zalecenia oparte są głównie na danych z modeli farmakokinetycznych. U tych pacjentów daptomycynę należy stosować tylko wówczas, gdy oczekiwane korzyści kliniczne przewyższają potencjalne ryzyko.²⁴

Zaleca się ostrożność w podawaniu daptomycyny pacjentom, u których przed rozpoczęciem leczenia występują już pewnego stopnia zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 80 ml/min). Należy regularnie kontrolować czynność nerek u tych pacjentów.²⁵

Zaleca się również regularne kontrolowanie czynności nerek w przypadku jednoczesnego stosowania potencjalnie nefrotoksycznych produktów leczniczych, niezależnie od wyjściowego stanu czynności nerek pacjenta.²⁶

Nie określono schematu dawkowania daptomycyny u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek.²⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży w wieku poniżej jednego roku życia nie należy stosować daptomycyny, ze względu na ryzyko możliwego wpływu na układ mięśniowy, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i/lub układ nerwowy (zarówno obwodowy jak i ośrodkowy), obserwowanego u noworodków psów.²⁸

Stosowanie u pacjentów otyłych

U osób otyłych ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 40 kg/m², ale z klirensem kreatyniny > 70 ml/min, wartość AUC0-∞ daptomycyny była znacząco zwiększona (średnio o 42%) w porównaniu z nieotyłymi osobami z grupy kontrolnej. Brak jest wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności daptomycyny u osób bardzo otyłych, zaleca się zatem ostrożność podczas jej stosowania u tych pacjentów. Nie ma jednak danych świadczących o konieczności zmniejszenia dawki.^{Inne ważne ostrzeżenia}

Ryzyko nadmiernego namnażania drobnoustrojów opornych

Stosowanie leków przeciwbakteryjnych może sprzyjać nadmiernemu rozwojowi drobnoustrojów opornych. W razie wystąpienia nadkażenia podczas przyjmowania daptomycyny, należy zastosować odpowiednie leczenie.³⁰

Biegunka związana z Clostridioides difficile

Podczas stosowania daptomycyny zgłaszano występowanie biegunki związanej z Clostridioides difficile (CDAD). Jeśli podejrzewa się lub potwierdzono występowanie CDAD, może być konieczne przerwanie stosowania daptomycyny i zastosowanie odpowiedniego leczenia zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.³¹

Interakcje z odczynnikami wykorzystywanymi podczas testów laboratoryjnych

Zaobserwowano pozorne wydłużenie czasu protrombinowego (PT) oraz zwiększoną wartość współczynnika znormalizowanego międzynarodowego (INR) w przypadku, kiedy w testach stosowano pewne odczynniki zawierające rekombinowaną tromboplastynę.³²

Zakażenia głębokie wymagające interwencji chirurgicznej

U pacjentów, u których występują zakażenia głębokie, konieczna jest bezzwłoczna interwencja chirurgiczna (np. oczyszczenie rany, usunięcie elementów prostetycznych, operacja wymiany zastawki).³³