Działania niepożądane leku Crusia

Lek Crusia, zawierający substancję czynną enoksaparynę sodową, jest heparyną drobnocząsteczkową stosowaną w profilaktyce i leczeniu chorób zakrzepowo-zatorowych. Jak każdy produkt leczniczy, również Crusia może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta one wystąpią. Należy dokładnie poznać profil bezpieczeństwa leku przed jego zastosowaniem u pacjenta.¹

Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej

Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej został ustalony na podstawie badań klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów, w tym:²

• 1776 pacjentów otrzymujących profilaktykę zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) po zabiegach ortopedycznych lub brzusznych
• 1169 pacjentów otrzymujących profilaktykę ZŻG unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń
• 559 pacjentów leczonych z powodu ZŻG powikłanej lub niepowikłanej zatorowością płucną
• 1578 pacjentów z niestabilną dławicą piersiową i zawałem serca bez załamka Q
• 10 176 pacjentów leczonych z powodu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST

Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny sodowej w przedłużonym leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) u pacjentów z czynną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa w standardowym leczeniu ZŻG i ZP.³

Najczęstsze działania niepożądane

W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania krwotoczne, które w niektórych przypadkach mogą mieć poważny charakter.⁴

Duże krwotoki obserwowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów pooperacyjnych. Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne, jeśli krwotok spowodował istotne zdarzenie kliniczne lub towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥ 2 g/dl, lub konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych.⁵

Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne. Czynnikami ryzyka wystąpienia krwotoku są: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę.⁶

W trakcie stosowania enoksaparyny zgłaszano również przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej.⁷

Szczególne ryzyko powikłań

Na szczególną uwagę zasługują przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą, które mogą być powikłane zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny. Istnieje również ryzyko wystąpienia krwiaka okołordzeniowego (lub krwiaka w kanale kręgowym), który może prowadzić do różnego stopnia deficytów neurologicznych, w tym długotrwałego lub trwałego porażenia.⁸

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania i układów narządowych.⁹

Omówienie wybranych działań niepożądanych

Powikłania krwotoczne

Krwawienia są najczęściej występującym działaniem niepożądanym podczas leczenia enoksaparyną. Mogą one mieć różne nasilenie – od niewielkich wybroczyn do poważnych, zagrażających życiu krwotoków. Szczególnie niebezpieczne są krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe, które zawsze klasyfikowane są jako ciężkie działania niepożądane.¹⁰

U pacjentów po zabiegach chirurgicznych poważne powikłania krwotoczne obserwowano u nie więcej niż 4,2% osób. Za poważne uznawano krwotoki, które:¹¹

• spowodowały istotne zdarzenie kliniczne
• towarzyszył im spadek poziomu hemoglobiny o ≥ 2 g/dl
• wymagały przetoczenia 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych

Czynniki ryzyka krwawień

Podczas leczenia enoksaparyną ryzyko krwawienia zwiększają następujące czynniki:¹²

• obecność zmian organicznych powodujących krwawienie
• wykonywanie procedur inwazyjnych
• jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę

Zaburzenia hematologiczne

Wśród zaburzeń hematologicznych związanych ze stosowaniem enoksaparyny częste są:¹³

• Niedokrwistość związana z krwawieniem – wynikająca z utraty krwi podczas krwawień
• Małopłytkowość – zmniejszenie liczby płytek krwi
• Trombocytoza – zwiększenie liczby płytek krwi

Szczególnie istotnym, choć rzadkim, powikłaniem jest małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, która może prowadzić do poważnych konsekwencji w postaci zawału narządu lub niedokrwienia kończyny.¹⁴

Zaburzenia wątroby

Podczas leczenia enoksaparyną bardzo często obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz >3 razy powyżej górnej granicy normy). Rzadziej występują: ^{3 razy powyżej górnej granicy normy) Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby* Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*”>15}

• Uszkodzenie komórek wątroby – niezbyt często
• Cholestatyczne uszkodzenie wątroby – rzadko

Reakcje skórne

Enoksaparyna może powodować różne reakcje skórne, od częstych, jak pokrzywka, świąd i rumień, po rzadsze, takie jak:¹⁶

• Pęcherzowe zapalenie skóry – niezbyt często
• Łysienie – rzadko
• Zapalenie naczyń skóry – rzadko
• Martwica skóry (zwykle w miejscu wstrzyknięcia) – rzadko; zjawisko to zazwyczaj poprzedzone jest wystąpieniem plamicy lub plam rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością
• Guzki w miejscu wstrzyknięcia – rzadko; są to guzki zapalne, które nie stanowią otorbionych zbiorników enoksaparyny i zwykle ustępują po kilku dniach bez konieczności odstawienia leku
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) – częstość nieznana

Inne istotne działania niepożądane

Do rzadkich, ale potencjalnie bardzo poważnych działań niepożądanych należy krwiak okołordzeniowy (lub krwiak w kanale kręgowym), który może prowadzić do deficytów neurologicznych różnego stopnia, w tym długotrwałego lub trwałego porażenia.¹⁷

Długotrwałe stosowanie enoksaparyny (powyżej 3 miesięcy) może wiązać się z ryzykiem rozwoju osteoporozy.¹⁸

Reakcje w miejscu podania

W miejscu wstrzyknięcia enoksaparyny często obserwuje się:¹⁹

• krwiak
• ból
• obrzęk
• krwotok
• reakcje nadwrażliwości
• stan zapalny
• guzek

Niezbyt często występują miejscowe podrażnienie i martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia.

Zaburzenia elektrolitowe

Rzadkim powikłaniem terapii enoksaparyną może być hiperkaliemia (podwyższone stężenie potasu we krwi), co wymaga monitorowania parametrów biochemicznych, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka zaburzeń elektrolitowych.²⁰