Właściwości farmakodynamiczne ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (hCG)

Ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG) jest glikoproteiną należącą do grupy farmakoterapeutycznej gonadotropin (kod ATC: G03GA01). Struktura molekularna tego hormonu obejmuje dwie podjednostki: alfa – wspólną z hormonem luteinizującym (LH) i hormonem folikulotropowym (FSH), oraz specyficzną podjednostkę beta, charakterystyczną wyłącznie dla hCG. Preparat Chorapur zawiera wysoko oczyszczoną ludzką gonadotropinę kosmówkową uzyskiwaną przez oczyszczenie ekstraktu z moczu kobiet ciężarnych.¹

Mimo wysokiego stopnia oczyszczenia, preparat nie stanowi substancji jednorodnej – zawiera frakcje różniące się zawartością kwasu sialowego i aktywnością biologiczną. Aktywność hCG wyrażana jest w międzynarodowych jednostkach aktywności biologicznej (IU).²

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania gonadotropiny kosmówkowej polega na stymulacji biosyntezy steroidów płciowych w gonadach – zarówno w jajnikach, jak i jądrach. Pod względem jakościowym działanie hCG jest analogiczne do działania przysadkowego hormonu luteinizującego (LH), jednak cechuje się znacząco dłuższym okresem półtrwania, co przekłada się na większą efektywność przy podaniu dawki skumulowanej.³

Działanie farmakodynamiczne na poziomie jajników

W jajnikach hCG wywiera wielokierunkowy wpływ na różne typy komórek:

• Komórki ziarniste – hCG stymuluje produkcję hormonów, przy czym efekt zależy od stadium rozwoju pęcherzyka:
  • W małych pęcherzykach – duże dawki hCG pobudzają głównie biosyntezę estradiolu
  • W dojrzałych, dominujących pęcherzykach i/lub zluteinizowanych komórkach ziarnistych – duże dawki hormonu stymulują przede wszystkim biosyntezę progesteronu
• Komórki tekalne – hormon stymuluje produkcję progesteronu i estradiolu
• Komórki zrębowe – pod wpływem hCG dochodzi do zwiększonej syntezy hormonów steroidowych
• Komórki lutealne – hCG pobudza produkcję progesteronu i estradiolu

⁴

Oprócz stymulacji produkcji hormonów steroidowych, hCG pobudza wytwarzanie biologicznie aktywnych peptydów w jajnikach, takich jak:

• Inhibina – peptyd regulujący wydzielanie gonadotropin
• Relaksyna – hormon peptydowy wpływający na rozluźnienie więzadeł i tkanek miękkich
• Prorenina – prekursor reniny, enzymu uczestniczącego w regulacji ciśnienia tętniczego
• Inhibitor aktywatora plazminogenu – białko regulujące procesy fibrynolizy

Wszystkie te peptydy odgrywają istotną rolę w fizjologicznej regulacji procesów rozrodczych.⁵

Indukcja owulacji

Domięśniowe podanie 5000-10000 IU hCG kobietom, u których stwierdzono obecność dojrzałych pęcherzyków Graafa (np. po wcześniejszej stymulacji innymi gonadotropinami lub klomifenem), wywołuje owulację po około 36 godzinach od momentu aplikacji. Ten mechanizm wykorzystywany jest w leczeniu niepłodności pochodzenia anovulacyjnego.⁶

Działanie farmakodynamiczne na poziomie jąder

W męskim układzie rozrodczym hCG oddziałuje przede wszystkim na komórki Leydiga, stymulując produkcję testosteronu oraz innych hormonów steroidowych, w tym 17-OH-progesteronu i estradiolu. Profil sekrecji testosteronu po podaniu hCG wykazuje charakterystyczną dynamikę dwufazową:⁷

Zastosowanie w diagnostyce

Charakterystyczne zmiany w stężeniach hormonów po podaniu hCG wykorzystywane są w diagnostyce różnicowej wnętrostwa. Test z hCG pozwala na odróżnienie prawdziwego wnętrostwa od wrodzonego braku jąder. Ponadto badanie to umożliwia ocenę czynności jąder u pacjentów z hipogonadyzmem hipogonadotropowym, gdzie podstawowy problem dotyczy niedostatecznej stymulacji gonad przez hormony przysadkowe.⁸

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Preparat Chorapur, dostępny w dawkach 1500 IU i 5000 IU, zawiera wysoko oczyszczoną ludzką gonadotropinę kosmówkową (hCG) w postaci białego, liofilizowanego proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Skuteczność kliniczna tego preparatu została potwierdzona w badaniach zarówno w kontekście indukcji owulacji u kobiet, jak i stymulacji wydzielania testosteronu u mężczyzn, wykazując profil działania zgodny z opisanymi powyżej mechanizmami farmakodynamicznymi.⁹