Schwannoma
Schwannoma to łagodny guz nerwów obwodowych, rozwijający się z komórek Schwanna, który może powodować ból, drętwienie, utratę słuchu oraz zaburzenia równowagi w zależności od lokalizacji. Diagnozowany jest głównie za pomocą rezonansu magnetycznego, a leczenie obejmuje obserwację małych bezobjawowych zmian, chirurgiczne usunięcie guza lub radioterapię stereotaktyczną w przypadku przeciwwskazań do operacji. Po leczeniu ważna jest rehabilitacja, która poprawia jakość życia poprzez terapię przedsionkową, słuchową oraz fizjoterapię. Kompleksowa opieka i wielodyscyplinarny zespół medyczny, w tym pielęgniarki, odgrywają kluczową rolę w monitorowaniu stanu pacjenta i zapobieganiu powikłaniom.
-
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Schwannoma, czyli nerwiak osłonkowy, to najczęstszy łagodny guz nerwów obwodowych u dorosłych, rozwijający się z komórek Schwanna. Charakteryzuje się wolnym wzrostem, dobrym otorbieniem i najczęściej łagodnym przebiegiem, choć rzadko może mieć charakter złośliwy. Lokalizuje się na nerwach czaszkowych (np. nerwiak przedsionkowy na VIII nerwie czaszkowym) oraz rdzeniowych, szczególnie w odcinkach lędźwiowym, piersiowym i szyjnym. Objawy zależą od lokalizacji i rozmiaru guza, obejmując ból, zaburzenia czucia, osłabienie mięśni, utratę słuchu, szumy uszne, zaburzenia równowagi, a także deficyty funkcji nerwów czaszkowych. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, MRI (sygnał izo-intensywny w T1 i hiperintensywny w T2), badaniach słuchu i równowagi oraz w razie potrzeby biopsji. Leczenie dobierane jest indywidualnie i obejmuje obserwację (monitoring MRI co 6-12 miesięcy), chirurgiczne usunięcie guza z zachowaniem funkcji nerwu oraz radioterapię stereotaktyczną (SRT/SRS), szczególnie w przypadku przeciwwskazań do operacji lub nawrotów. Dawki radioterapii jednofrakcyjnej powyżej 13 Gy wiążą się z wyższym ryzykiem utraty słuchu w porównaniu z frakcjonowaną terapią.
Opieka po leczeniu schwannoma wymaga interdyscyplinarnego podejścia, w którym kluczową rolę odgrywają neurochirurdzy, otolaryngolodzy, radiolodzy, onkolodzy radioterapeuci, neurolodzy, fizjoterapeuci, audiolodzy oraz pielęgniarki specjalistyczne. Rehabilitacja obejmuje terapię przedsionkową, słuchową, fizjoterapię oraz ewentualną chirurgię reanimacji twarzy. Pielęgniarki koordynują opiekę, monitorują funkcje neurologiczne, kontrolują ból, zapobiegają powikłaniom (np. upadkom, zakrzepicy), wspierają pacjenta w samoopieki i edukują na temat choroby oraz rekonwalescencji. Nowoczesne technologie, w tym narzędzia AI do analizy MRI i doświadczeń pacjentów, wspomagają diagnostykę i leczenie. Rokowanie jest dobre przy wczesnym wykryciu i całkowitym usunięciu guza, jednak konieczna jest długoterminowa obserwacja (minimum 10 lat) ze względu na ryzyko nawrotów i powikłań, takich jak utrata słuchu, zaburzenia równowagi czy porażenie nerwu twarzowego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
badanie elektrofizjologiczne, chirurgia minimalnie inwazyjna, frakcjonowana radioterapia stereotaktyczna, implant przewodnictwa kostnego, komórka Schwanna, mikrochirurgia, monitorowanie śródoperacyjne, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerwiak nerwu słuchowego, nerwiak osłonkowy, nerwiak przedsionkowy, neurofibromatoza, pęczek nerwowy, porażenie nerwu twarzowego, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia stereotaktyczna, rehabilitacja przedsionkowa, rezonans magnetyczny, schwannoma, spondylodeza, szumy uszne, tinnitus, zaburzenie równowagi -
Diagnostyka i diagnoza
Schwannoma to łagodny, wolno rosnący guz wywodzący się z komórek Schwanna nerwów obwodowych, którego diagnostyka jest wyzwaniem ze względu na niespecyficzne objawy i różnorodne lokalizacje. Podstawą rozpoznania jest obrazowanie MRI, które wykazuje izointensywny lub hipointensywny sygnał w T1, heterogenicznie hiperintensywny w T2 oraz intensywne wzmocnienie po podaniu kontrastu gadolinowego, często z charakterystycznym „objawem tarczy” (target sign). CT jest pomocne w ocenie zmian kostnych, a USG w diagnostyce guzów powierzchownych. Diagnostyka uzupełniana jest badaniami neurologicznymi, elektrofizjologicznymi (EMG, badanie przewodnictwa nerwowego, słuchowe potencjały wywołane pnia mózgu) oraz audiologicznymi, szczególnie w przypadku nerwiaków nerwu przedsionkowo-ślimakowego, gdzie obserwuje się jednostronny niedosłuch odbiorczy i zaburzenia równowagi. Ostateczne potwierdzenie rozpoznania uzyskuje się na podstawie badania histopatologicznego, wykazującego obecność obszarów Antoni A i B, ciałek Verocaya oraz silną ekspresję białka S-100.
Strategia leczenia schwannoma zależy od lokalizacji, rozmiaru i objawów klinicznych. W przypadku małych, bezobjawowych guzów preferowana jest obserwacja z kontrolą MRI co 6-12 miesięcy oraz badaniami audiologicznymi. Leczenie operacyjne, z całkowitym usunięciem guza i monitorowaniem neurofizjologicznym, jest wskazane przy guzach objawowych lub szybko rosnących, z ryzykiem deficytów neurologicznych zależnym od lokalizacji i doświadczenia zespołu. Alternatywą jest stereotaktyczna radioterapia (SRS) z dawką 11-14 Gy na obwodzie guza, szczególnie skuteczna w guzach <2,5 cm, umożliwiająca zahamowanie wzrostu przy zachowaniu funkcji nerwów. Diagnostyka różnicowa obejmuje neurofibroma, przyzwojaki, oponiaki oraz złośliwe nowotwory osłonek nerwów (MPNST). W przypadkach mnogich schwannoma lub podejrzenia zespołów genetycznych (NF2, schwannomatoza) wskazane jest badanie genetyczne. Kompleksowe, interdyscyplinarne podejście jest kluczowe dla optymalizacji diagnostyki i terapii, a rozwój terapii molekularnych i genetycznych stanowi perspektywę przyszłych postępów w leczeniu.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Diagnostyka i diagnoza
audiogram, badanie audiologiczne, badanie dopplerowskie, badanie histopatologiczne, badanie neurologiczne, badanie przedsionkowe, badanie ultrasonograficzne, białko S-100, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, dysfagia, elektromiografia, komórki Schwanna, kontrast gadolinowy, MPNST, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerwiak nerwu słuchowego, nerwiakowłókniak, nerwy obwodowe, neurofibromatoza typu 2, objaw tarczy, obrazy T1-zależne, obrazy T2-zależne, oponiak, parestezje, potencjały wywołane, przewodnictwo nerwowe, przyzwojak, radioterapia stereotaktyczna, rezonans magnetyczny, schwannoma, schwannomatoza, tomografia komputerowa, tympanometria -
Epidemiologia
Schwannoma stanowi około 89% guzów osłonek nerwowych, z czego około 60% to schwannoma przedsionkowe (VS), najczęściej diagnozowane u osób w wieku 50-60 lat, bez wyraźnej predylekcji płciowej. Zapadalność na VS w USA wynosi 1,2/100 000 osób rocznie, z wyższą częstością u rasy białej, a w Danii i Wielkiej Brytanii obserwuje się wzrost zapadalności, sięgający nawet 33,8 VS/milion/rok w Danii. Wzrost ten jest częściowo związany z powszechnym stosowaniem MRI i CT, co umożliwia wykrywanie mniejszych, bezobjawowych guzów (rozmiar guza zmniejszył się z 26 mm do 7 mm w ciągu 40 lat). Schwannoma rdzeniowe mają zapadalność 0,24/100 000 rocznie, częściej występują u białych mężczyzn w wieku 65-74 lat. Rzadkie lokalizacje obejmują przestrzeń zaotrzewnową (<3%), żołądek (0,02% wszystkich guzów żołądka) oraz okolice przedkrzyżowe i krzyżowe (0,3-2% schwannoma). Czynniki ryzyka VS obejmują choroby metaboliczne (nadciśnienie, cukrzyca, dyslipidemia), ekspozycję na hałas i promieniowanie jonizujące, podczas gdy palenie tytoniu może mieć efekt ochronny. Genetyczne predyspozycje dotyczą NF2, schwannomatozy i zespołu Carneya, z mutacjami w genie NF2 i LZTR1.
Nadzór nad schwannoma, zwłaszcza VS, opiera się na regularnym monitorowaniu obrazowym MRI z kontrastem, z częstotliwością zmniejszaną w czasie i możliwością zakończenia obserwacji po około 8-10 latach, gdy ryzyko wzrostu guza spada poniżej 0,5%. Po operacji lub radioterapii zaleca się MRI po roku, pięciu i dziesięciu latach, z częstszym nadzorem w przypadku resztkowego guza. Diagnostyka obrazowa powinna wykorzystywać wysokorozdzielcze sekwencje T2 i T1 z kontrastem. Wzrost zapadalności na schwannoma jest związany z lepszą diagnostyką i starzeniem się populacji. W leczeniu VS coraz częściej stosuje się aktywną obserwację, a radiochirurgia stereotaktyczna (SRS) wykazuje lepszą kontrolę guza i mniejsze ryzyko uszkodzenia nerwów czaszkowych w porównaniu do obserwacji, szczególnie w guzach stopnia Koos I. Konieczne są dalsze badania nad czynnikami ryzyka, charakterystyką wzrostu guza oraz optymalizacją protokołów nadzoru i terapii.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Epidemiologia
aktywna obserwacja, dyslipidemia, guz mezenchymalny, guz osłonki nerwowej, merlina, neurofibromatoza typu 2, niedosłuch odbiorczy, obrazowanie T2-zależne, oponiak rdzenia kręgowego, osłoniak nerwu przedsionkowego, przewód słuchowy wewnętrzny, radiochirurgia stereotaktyczna, rezonans magnetyczny, schwannoma, schwannoma przedsionkowe, schwannoma rdzeniowe, schwannomatoza, schwannomina, tomografia komputerowa, wyściółczak, zespół Carneya -
Etiologia i przyczyny
Schwannoma, najczęściej łagodny nowotwór wywodzący się z komórek Schwanna, charakteryzuje się utratą funkcji białka merliny spowodowaną mutacjami genu NF2 na chromosomie 22, co prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek. Około 90% przypadków występuje sporadycznie, najczęściej u osób w wieku 30-60 lat, natomiast pozostałe związane są z zespołami genetycznymi takimi jak neurofibromatoza typu 2 (NF2), schwannomatoza oraz zespół Carneya. W patogenezie schwannoma istotną rolę odgrywają także mutacje genów SMARCB1 i LZTR1, a czynniki środowiskowe, takie jak ekspozycja na wysokie dawki promieniowania terapeutycznego, zwiększają ryzyko rozwoju guzów, zwłaszcza nerwiaków nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Dodatkowo, badania sugerują możliwe wirusowe podłoże szybko postępujących schwannoma, związane z aktywacją szlaków interferonu gamma i NF-κB.
Mechanizmy uszkodzenia nerwów przez schwannoma obejmują ucisk mechaniczny, zapalenie wewnątrzguza oraz demielinizację komórek Schwanna, co prowadzi do niedosłuchu odbiorczego i zaburzeń przewodzenia nerwowego. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe, zwłaszcza w kontekście nowych terapii farmakologicznych, takich jak inhibitory wielokinazowe (np. brigatinib) oraz mifepryston, które wykazują obiecujące wyniki. Postępy w badaniach molekularnych i genetycznych, w tym techniki edycji genomu CRISPR, mogą w przyszłości umożliwić bardziej precyzyjne leczenie i zapobieganie schwannoma, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami genetycznymi.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Etiologia i przyczyny
aktywacja NF-κB, białko merlina, brigatinib, cykliczny adenozynomonofosforan, demielinizacja, gen NF2, infekcja wirusowa, inhibitor wielokinazowy, komórka Schwanna, mifepryston, mikrośrodowisko guza, mozaicyzm, mutacja SMARCB1, nerw obwodowy, nerwiak nerwu przedsionkowo-ślimakowego, nerwiak osłonkowy, neurofibromatoza typu 2, osłonka mielinowa, potencjał czynnościowy, promieniowanie terapeutyczne, schwannoma przedsionkowy, schwannomatoza, schwannomina, supresor nowotworowy, tętnica błędnikowa, zespół Carneya -
Objawy
Schwannoma to łagodny, wolno rosnący guz wywodzący się z komórek Schwanna, odpowiedzialnych za osłonkę mielinową nerwów obwodowych. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza oraz ucisku na nerwy, obejmując m.in. ból, parestezje, osłabienie mięśni, a w przypadku schwannoma przedsionkowego (nerwiaka akustycznego) typowe są jednostronna, postępująca utrata słuchu, szumy uszne, zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Tempo wzrostu schwannoma przedsionkowego wynosi zwykle 1-2 mm rocznie, choć około 30% guzów pozostaje stabilnych, a 1-2% może ulegać regresji. Histologicznie guz wykazuje zmiany między tkanką Antoni A i B, z istotną rolą makrofagów modulujących mikrośrodowisko guza. Powikłania obejmują ucisk na pień mózgu, wodogłowie obstrukcyjne, a w przypadku guzów rdzeniowych – porażenia i utratę funkcji neurologicznych.
Rokowanie w schwannoma jest korzystne przy wczesnym wykryciu i całkowitej resekcji chirurgicznej, która minimalizuje ryzyko nawrotu (GTR – 3,5%, NTR – 9,5%, STR – 30,8%). Obserwacja po leczeniu powinna trwać co najmniej 10 lat ze względu na możliwość późnych nawrotów. W przypadku małych, bezobjawowych guzów zaleca się strategię aktywnego monitorowania z regularnym MRI i oceną objawów, a interwencję chirurgiczną lub radioterapię wdraża się przy progresji guza lub nasileniu symptomów. Należy uwzględnić, że nawet po leczeniu mogą utrzymywać się deficyty neurologiczne, takie jak trwała utrata słuchu, osłabienie mięśni czy zaburzenia równowagi, co wpływa na jakość życia pacjenta. Decyzje terapeutyczne powinny być indywidualizowane, uwzględniając lokalizację, wielkość, tempo wzrostu guza oraz preferencje chorego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Objawy
aktywacja makrofagów, całkowita resekcja, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, częściowa resekcja, degeneracja Wallera, dysfagia, komórki Schwanna, nerwiak akustyczny, nerwiak osłonkowy, neuralgia trójdzielna, neurochirurgia, obwodowy układ nerwowy, osłonka mielinowa, parestezje, przepuklina dysku, resekcja, schwannoma, szumy uszne, wodogłowie obstrukcyjne, zapalenie powięzi podeszwy, zespół cieśni nadgarstka, zespół kanału stępu -
Patofizjologia i mechanizm
Schwannoma to łagodny guz osłonek nerwowych, powstający w wyniku utraty funkcji białka merliny kodowanego przez gen NF2 na chromosomie 22q12.2, co prowadzi do aktywacji onkogennych szlaków sygnałowych, takich jak Ras/Raf/MEK/ERK, PI3K/Akt/mTORC1, Wnt/β-katenina oraz Hippo/YAP/TAZ. Mutacje somatyczne w genie NF2 odpowiadają za 53-76% przypadków sporadycznych schwannoma przedsionkowego, a mechanizm onkogenezy opiera się na hipotezie „dwóch uderzeń” (Knudsona), obejmującej mutacje i utratę heterozygotyczności (LOH) 22q. Schwannoma charakteryzuje heterogenne mikrośrodowisko guza (TME) z udziałem komórek Schwanna, makrofagów, limfocytów T, fibroblastów i naczyń krwionośnych, gdzie makrofagi odgrywają kluczową rolę w progresji guza. Model patogenezy opiera się na koncepcji przewlekłej rany nerwów obwodowych, gdzie uszkodzenie nerwu i zaburzone procesy regeneracyjne prowadzą do odróżnicowania komórek Schwanna i rozwoju guza.
Histopatologicznie schwannoma wykazuje obszary Antoniego A (wysoka komórkowość) i B (degeneracja, torbiele), a także zmiany starodawne z włóknieniem i zwapnieniami. Wartości ekspresji receptorów i czynników wzrostu, takich jak PDGFR, IGF-1R, VEGF, CXCR4 oraz ADAM9, korelują ze wzrostem i inwazyjnością guza. Terapie celowane koncentrują się na hamowaniu kluczowych szlaków sygnałowych, m.in. inhibitorach MEK, mTORC1, YAP/TAZ (np. VT1, VT2), VEGF (np. bewacyzumab) oraz CXCR4 (np. AMD3100, BL8040). Badania nad mechanizmami utrzymania długości telomerów oraz heterogennością fenotypową komórek Schwanna wskazują na potencjał terapii kombinowanych i personalizowanych strategii leczenia schwannoma, co może zrewolucjonizować podejście do leczenia tych guzów bez konieczności inwazyjnej interwencji chirurgicznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Patofizjologia i mechanizm
białko merlin, białko supresorowe nowotworu, czynnik wzrostu, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, fosfatydyloinozytolo-3-kinaza, gen NF2, gen supresorowy guza, guz osłonek nerwowych, insulinopodobny czynnik wzrostu, integryna, komórki Schwanna, krwiak podtwardówkowy, krwotok podpajęczynówkowy, macierz zewnątrzkomórkowa, martwica guza, merlina, mikrośrodowisko guza, neurofibromatoza typu 2, osłonka mielinowa, płytkopochodny czynnik wzrostu, schwannoma przedsionkowe, schwannomatoza, schwannomina, sekwencjonowanie RNA pojedynczych komórek, szlak Hippo, szlak sygnałowy RAS, teoria dwóch uderzeń, utrata heterozygotyczności, zespół Carneya -
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w nerwiaku osłonkowym nerwu przedsionkowego (vestibular schwannoma, VS) zależy od wielu czynników klinicznych i radiologicznych, takich jak zaburzenia równowagi (HR 1,57; 95% CI: 1,31-1,88), szumy uszne (HR 1,36; 95% CI: 1,15-1,61), stopień w skali Koosa (HR dla stopnia 4: 2,18; 95% CI: 1,60-2,96), czas trwania objawów (HR 0,83; 95% CI: 0,77-0,88) oraz średnica guza wewnątrzprzewodowa (HR 1,67; 95% CI: 1,42-1,96). Zachowanie słuchu po radiochirurgii stereotaktycznej (SRS) osiąga około 60% skuteczności po medianie obserwacji 6,7 lat, z kluczowymi czynnikami prognostycznymi takimi jak młody wiek, dobry stan słuchu przed leczeniem, wczesne leczenie, mała objętość guza oraz niska dawka promieniowania (marginesowa i na ślimak). W leczeniu chirurgicznym istotne jest zachowanie funkcji nerwu twarzowego, z 67% pacjentów osiągających stopień 1-2 w skali House-Brackmanna, a nawet 90% przy braku uszkodzenia nerwu, guzie <30 mm i braku wodogłowia. Subtotalna resekcja z następczą radiochirurgią CyberKnife poprawia wyniki funkcji nerwu twarzowego, szczególnie w dużych guzach.
Podwyższony poziom białka C-reaktywnego (CRP ≥3,14 mg/dl) jest niezależnym czynnikiem prognostycznym skróconego czasu przeżycia wolnego od progresji (PFS) (HR: 7,20; 95% CI: 1,08-48,14; p=0,04). Nieregularność kształtu guza wpływa na jakość planu radiochirurgii Gamma Knife, ale nie na kontrolę wzrostu guza czy zachowanie słuchu. Przedoperacyjne cechy MRI, takie jak komponenty torbielowate i wartości ADCmax, mogą predykować wyniki leczenia. Zaawansowane algorytmy uczenia maszynowego umożliwiają przewidywanie powikłań pooperacyjnych i reoperacji, co pozwala na personalizację opieki. U pacjentów z neurofibromatozą typu 2 (NF2) progresja kliniczna jest nieuchronna, a rokowanie zależy od mutacji genetycznych (skracające, splicingowe), mozaicyzmu oraz wieku wystąpienia objawów, co umożliwia lepsze planowanie długoterminowego leczenia i wsparcia funkcjonalnego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Rokowania, prognozy i postęp choroby
algorytm uczenia maszynowego, białko C-reaktywne, dysfagia, funkcja nerwu twarzowego, model predykcyjny, monitorowanie śródoperacyjne, mutacja skracająca, mutacja splicingowa, nerwiak osłonkowy, nerwiak osłonkowy nerwu przedsionkowego, neurofibromatoza typu 2, oponiak wewnątrzczaszkowy, powikłanie chirurgiczne, radiochirurgia gamma knife, radiochirurgia stereotaktyczna, resekcja subtotalna, skala House-Brackmanna, szum uszny, wodogłowie, współczynnik dyfuzji, wzrost guza, zaburzenie równowagi -
Zapobieganie i profilaktyka
Schwannoma to łagodny guz pochodzący z komórek Schwanna nerwów obwodowych, którego rozwój jest najczęściej spontaniczny i nie podlega skutecznej prewencji pierwotnej. Około 10% przypadków wiąże się z predyspozycjami genetycznymi, takimi jak neurofibromatoza typu 2 (NF2), schwannomatoza czy zespół Carneya, co wymaga poradnictwa genetycznego oraz regularnych badań kontrolnych, w tym obrazowych i fizykalnych. Czynniki ryzyka obejmują wcześniejszą radioterapię, obecność neurofibromów oraz wywiad rodzinny. Wczesna diagnoza i leczenie chirurgiczne zapewniają dobre rokowanie, natomiast późne wykrycie pogarsza prognozę. Aspiryna wykazuje potencjał cytostatyczny wobec nerwiaka przedsionkowego (vestibular schwannoma, VS), jednak dane kliniczne są niejednoznaczne, a jej stosowanie profilaktyczne wymaga dalszych badań i indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
Nowatorskie terapie obejmują doustne inhibitory szlaku Hippo, które w modelach eksperymentalnych hamują wzrost i zmniejszają rozmiar schwannoma oraz oponiaków, co jest szczególnie obiecujące dla pacjentów z NF2. Radiochirurgia stereotaktyczna stanowi skuteczną i bezpieczną alternatywę dla obserwacji małych guzów nerwów czaszkowych, zapobiegając ich progresji i powikłaniom neurologicznym. W leczeniu chirurgicznym kluczowe jest zapobieganie powikłaniom, takim jak uszkodzenie nerwu twarzowego czy krwotok w pniu mózgu, poprzez dokładną ocenę ukrwienia guza, monitorowanie neurofizjologiczne oraz precyzyjną hemostazę. Kompleksowa resekcja guza minimalizuje ryzyko nawrotu. Podsumowując, pomimo braku skutecznej prewencji pierwotnej, wczesna diagnostyka, ścisły monitoring oraz innowacyjne metody terapeutyczne znacząco poprawiają rokowanie i jakość życia pacjentów ze schwannoma.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Schwannoma – Zapobieganie i profilaktyka
badanie fizykalne, badanie genetyczne, badanie obrazowe, diagnostyka prenatalna, komórka Schwanna, kosteczka słuchowa, kwas acetylosalicylowy, monitorowanie neurofizjologiczne, nerwiak przedsionkowy, neurofibroma, neurofibromatoza typu 2, oponiak, osłonka mielinowa, poradnictwo genetyczne, radiochirurgia stereotaktyczna, resekcja guza, schwannomatoza, stan zapalny, szlak Hippo, szum w uszach, trąbka Eustachiusza, uszkodzenie nerwu twarzowego, utrata słuchu, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zaburzenie równowagi, zawrót głowy, zespół Carneya