arypiprazol
Arypiprazol to atypowy lek przeciwpsychotyczny drugiej generacji, stosowany w leczeniu schizofrenii, choroby afektywnej dwubiegunowej oraz jako terapia wspomagająca w depresji. Wyróżnia się unikalnym mechanizmem działania jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5-HT1A oraz antagonista receptorów 5-HT2A.
W przeciwieństwie do wielu innych leków przeciwpsychotycznych, arypiprazol wykazuje korzystny profil działań niepożądanych, z mniejszym ryzykiem wywoływania objawów pozapiramidowych, hiperprolaktynemii oraz przyrostu masy ciała. Lek jest dostępny w formie doustnej oraz w postaci preparatów o przedłużonym uwalnianiu do podawania domięśniowego.
Dawkowanie arypiprazolu jest zindywidualizowane i zależy od jednostki chorobowej, nasilenia objawów oraz odpowiedzi pacjenta na leczenie. Typowa dawka podtrzymująca w schizofrenii wynosi 10-15 mg na dobę. Ze względu na długi okres półtrwania, lek może być podawany raz dziennie, co ułatwia stosowanie się pacjentów do zaleceń terapeutycznych.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Arypiprazol, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg (preparat Aricogan), wykazuje niewielki do umiarkowanego wpływ na zdolności psychomotoryczne, w tym prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn. Działania niepożądane obejmują uspokojenie polekowe, senność (szczególnie nasilona w pierwszych dniach terapii), omdlenia, niewyraźne widzenie oraz diplopię, które mogą znacząco obniżać czujność, refleks oraz zdolność oceny sytuacji na drodze. Wpływ ten jest zmienny i zależy od dawki, indywidualnej wrażliwości pacjenta, wieku, chorób współistniejących oraz interakcji farmakologicznych. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek, przyjmujących inne leki o działaniu ośrodkowym oraz u pacjentów wykonujących zawody wymagające wysokiej sprawności psychomotorycznej.
Aricogan, arypiprazol, diplopia, działanie niepożądane, efekt sedatywny, farmakokinetyka leku, lek o działaniu ośrodkowym, lek psychotropowy, niewyraźne widzenie, omdlenie, ośrodkowy układ nerwowy, podwójne widzenie, reakcja niepożądana, senność, uspokojenie polekowe, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia funkcji wątroby, zaburzenia ostrości widzenia, zaburzenia psychomotoryczne, zdolności psychomotoryczne -
Leksykon leków
Arypiprazol, substancja czynna leku Aribit, jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym z grupy psycholeptyków, wykazującym złożony mechanizm działania jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz antagonista receptorów 5HT2a. W badaniach in vitro wykazano jego silne powinowactwo do receptorów D2, D3, 5HT1a i 5HT2a oraz umiarkowane do receptorów D4, 5HT2c, 5HT7, alfa-1 adrenergicznych i H1 histaminowych, bez istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych. Badania PET u zdrowych ochotników potwierdziły dawkozależne blokowanie receptorów D2/D3 w dawkach od 0,5 mg do 30 mg podawanych raz na dobę przez 2 tygodnie. Arypiprazol jest dostępny w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg i jest stosowany w leczeniu schizofrenii oraz zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I.
arypiprazol, haloperydol, hiperaktywność dopaminergiczna, hipoaktywność dopaminergiczna, jądro ogoniaste, lek przeciwpsychotyczny, lek psycholeptyczny, Montgomery-Asberg Depression Rating Scale, nawrót choroby, objawy negatywne schizofrenii, objawy pozytywne schizofrenii, objawy psychotyczne, Positive and Negative Syndrome Scale, pozytonowa tomografia emisyjna, przewlekła schizofrenia, receptor adrenergiczny alfa 1, receptor dopaminowy, receptor dopaminowy D2, receptor histaminowy H1, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy, receptor serotoninowy 5HT1a, receptor serotoninowy 5HT2a, schizofrenia, wychwyt zwrotny serotoniny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I -
Leksykon leków
Lek Apra (arypiprazol) posiada jedno bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania – nadwrażliwość na arypiprazol lub substancje pomocnicze zawarte w preparacie. W zależności od dawki (5 mg, 10 mg, 15 mg, 30 mg) tabletki zawierają różne ilości aspartamu (od 0,5 mg do 3 mg), laktozy jednowodnej (od 47,53 mg do 285,15 mg) oraz alkoholu benzylowego (od 0,0018 mg do 0,0108 mg). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z fenyloketonurią (ze względu na aspartam), nietolerancją laktozy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy oraz na dzieci do 3 lat, u których alkohol benzylowy może wywołać reakcje toksyczne. Różnorodność postaci i cech fizycznych tabletek (kształt, kolor, rozmiar) ma znaczenie dla prawidłowej identyfikacji dawki i zapobiegania błędom dawkowania.
alkohol benzylowy, arypiprazol, aspartam, fenyloalanina, fenyloketonuria, laktoza jednowodna, leczenie objawowe, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja toksyczna, tabletka, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy -
Leksykon leków
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa arypiprazolu wykazały korzystny profil toksykologiczny przy dawkach terapeutycznych. Toksyczność po podaniu wielokrotnym ujawniała się jedynie przy dawkach 3-10-krotnie przekraczających maksymalne dawki stosowane u ludzi (20-60 mg/kg mc./dobę u szczurów przez 104 tygodnie), manifestując się toksycznym wpływem na nadnercza oraz zwiększoną częstością raków nadnerczy u samic szczurów przy dawce 60 mg/kg mc./dobę (ekspozycja AUC >10-krotna względem ludzi). U małp obserwowano kamicę żółciową przy dawkach 25-125 mg/kg mc./dobę, jednak stężenia metabolitów w żółci ludzkiej przy dawce 30 mg/dobę nie przekraczały 6% stężeń małp, co ogranicza znaczenie kliniczne tego zjawiska. Badania genotoksyczności potwierdziły brak właściwości genotoksycznych, a wpływ na płodność był nieistotny.
arypiprazol, AUC, badanie farmakologiczne, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, genotoksyczność, gruczolak nadnerczy, hepatotoksyczność, kamica żółciowa, lipofuscyna, metabolity hydroksylowane, mineralizacja kości, neurotoksyczność, obumieranie komórek miąższowych, rak nadnerczy, rakotwórczość, toksyczność nadnerczy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, toksyczność u samic ciężarnych, właściwości genotoksyczne -
Leksykon leków
Lek Apra zawierający arypiprazol w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami klinicznymi oraz monitoringiem po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są akatyzja oraz nudności, występujące u ponad 3% pacjentów. Inne często występujące działania obejmują niepokój, senność, zaburzenia pozapiramidowe, przyrost masy ciała oraz astenia. Rzadziej pojawiają się wymioty, hipotonia ortostatyczna, tachykardia, hiperprolaktynemia, reakcje alergiczne, dyskineza późna oraz złośliwy zespół neuroleptyczny – potencjalnie zagrażające życiu powikłanie wymagające natychmiastowego odstawienia leku i intensywnego leczenia. Monitorowanie parametrów metabolicznych, neurologicznych oraz układu sercowo-naczyniowego jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby starsze, chorzy na choroby sercowo-naczyniowe czy z padaczką w wywiadzie.
akatyzja, arypiprazol, astenia, badanie kliniczne, dyskineza późna, dyslipidemia, ginekomastia, gorączka, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipotonia ortostatyczna, lek przeciwparkinsonowski, mlekotok, nudności, obniżenie progu drgawkowego, profil bezpieczeństwa leku, przyrost masy ciała, reakcja alergiczna, ruch mimowolny, sedacja, sztywność mięśniowa, tachykardia, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie świadomości, zachłystowe zapalenie płuc, złośliwy zespół neuroleptyczny -
Leksykon leków
Arypiprazol, dostępny w dawkach 5, 10, 15 i 30 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną wynoszącą 87%, z Tmax w zakresie 3-5 godzin i brakiem istotnego wpływu posiłków wysokotłuszczowych na farmakokinetykę. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (4,9 l/kg masy ciała) oraz silne (>99%) wiązanie z białkami osocza, głównie albuminą. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez enzymy CYP3A4 i CYP2D6, prowadząc do powstania aktywnego metabolitu dehydroarypiprazolu, który stanowi około 40% AUC arypiprazolu. Okres półtrwania jest zmienny i wynosi około 75 godzin u osób z podwyższoną aktywnością CYP2D6 oraz około 146 godzin u osób z obniżoną aktywnością tego enzymu. Całkowity klirens wynosi 0,7 ml/min/kg masy ciała, a eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm wątrobowy, z wydalaniem 27% radioaktywnego znacznika w moczu i 60% w kale; niezmieniony lek stanowi mniej niż 1% w moczu i około 18% w kale.
albumina, arypiprazol, biodostępność doustna, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dehydroarypiprazol, dehydrogenacja, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, hydroksylacja, klirens, klirens wątrobowy, marskość wątroby, metabolizm przedukładowy, metabolizm wątrobowy, N-dealkilacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schizofrenia, skala Child-Pugh, wiązanie z białkami osocza, znakowanie izotopowe -
Leksykon leków
Arypiprazol, substancja czynna leku Apiprax, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z metabolizmem przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4. Silne inhibitory CYP2D6 (np. chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) zwiększają AUC arypiprazolu o 107%, co wymaga zmniejszenia dawki o około połowę. Podobnie silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) podnoszą AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, również wskazując na konieczność redukcji dawki o połowę. Z kolei silne induktory CYP3A4 (karbamazepina, ryfampicyna, fenytoina i inne) obniżają Cmax i AUC arypiprazolu o około 68-73%, co wymaga podwojenia dawki. Słabe inhibitory CYP3A4 i CYP2D6 powodują jedynie niewielkie wzrosty stężenia leku, nie wymagając zmiany dawkowania. Arypiprazol nie jest metabolizowany przez CYP1A, co eliminuje konieczność modyfikacji dawki u palaczy. Współpodawanie stabilizatorów nastroju (lit, walproinian, lamotrygina) nie wpływa istotnie na farmakokinetykę arypiprazolu.
antagonista receptora H2, Apiprax, arypiprazol, chinidyna, dehydroarypiprazol, dysfagia, działanie niepożądane, dziurawiec, efawirenz, enzymy CYP, fenobarbital, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, karbamazepina, ketokonazol, lamotrygina, lit, metabolizm leku, nadciśnienie tętnicze, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, receptor adrenergiczny alfa 1, ryfampicyna, schizofrenia, SNRI, SSRI, walproinian, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie schizoafektywne, zespół serotoninowy
