Właściwości farmakodynamiczne
Xaloptic 0,05 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Xaloptic

Latanoprost, substancja czynna preparatu Xaloptic, jest sklasyfikowany jako lek stosowany w leczeniu jaskry i zwężający źrenicę. Zgodnie z klasyfikacją ATC przypisano mu kod S01EE01. Wykazuje charakterystyczne właściwości farmakodynamiczne, które determinują jego skuteczność w terapii okulistycznej.¹

Mechanizm działania

Latanoprost jest analogiem prostaglandyny F2α, wykazującym selektywne działanie agonistyczne wobec receptorów prostanoidowych FP. Jego główny mechanizm działania polega na obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. U pacjentów obniżenie ciśnienia śródgałkowego następuje po około 3-4 godzinach od aplikacji leku, osiągając maksymalną skuteczność po 8-12 godzinach. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, obniżone ciśnienie utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny po podaniu.²

Badania przeprowadzone zarówno na zwierzętach, jak i u ludzi wykazały, że podstawowym mechanizmem działania latanoprostu jest zwiększenie odpływu naczyniówkowo-twardówkowego. Dodatkowo u ludzi zaobserwowano również pewne ułatwienie przepływu, manifestujące się zmniejszeniem oporu odpływu.³

Działania farmakodynamiczne

Kluczowe badania kliniczne potwierdziły skuteczność latanoprostu stosowanego w monoterapii. Dodatkowo przeprowadzono również szereg badań oceniających efektywność terapii skojarzonej. Wykazano skuteczność latanoprostu w połączeniu z antagonistami receptorów beta-adrenergicznych (tymolol). Krótkoterminowe badania, trwające 1-2 tygodnie, wskazały na addytywne działanie latanoprostu w połączeniu z agonistami receptorów adrenergicznych (dipiwefryna) oraz doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej (acetazolamid). Zaobserwowano również przynajmniej częściowo addytywne działanie w połączeniu z agonistami cholinergicznymi (pilokarpina).⁴

Badania kliniczne wykazały, że latanoprost nie wywiera znaczącego wpływu na produkcję cieczy wodnistej. Nie zaburza również funkcjonowania bariery krew-ciecz wodnista, co jest istotne dla bezpieczeństwa terapii.⁵

W badaniach prowadzonych na małpach latanoprost stosowany w dawkach terapeutycznych nie wywierał istotnego wpływu na wewnątrzgałkowe krążenie krwi. Jednakże podczas miejscowej aplikacji może wystąpić łagodne lub umiarkowane przekrwienie spojówki lub nadtwardówki.⁶

Badania prowadzone metodą angiografii fluoresceinowej u małp poddanych pozatorebkowemu usunięciu soczewki wykazały, że długotrwała terapia latanoprostem nie wpływała na naczynia krwionośne siatkówki. Podobnie, podczas krótkotrwałego leczenia pacjentów z pseudofakią, latanoprost nie powodował przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka.⁷

Istotny jest fakt, że stosowanie latanoprostu w dawkach terapeutycznych nie wywiera żadnego istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy ani oddechowy, co znacząco zwiększa profil bezpieczeństwa leku.⁸

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Skuteczność latanoprostu została wykazana również w populacji pediatrycznej (≤18 lat) podczas 12-tygodniowego badania klinicznego z podwójnie ślepą próbą, w którym porównywano latanoprost z tymololem. Badanie objęło 107 pacjentów pediatrycznych z nadciśnieniem śródgałkowym oraz jaskrą wieku dziecięcego. Istotnym warunkiem włączenia noworodków do badania było urodzenie co najmniej po 36 tygodniu ciąży.⁹

W badaniu pacjenci otrzymywali latanoprost 0,005% raz na dobę lub tymolol 0,5% (lub opcjonalnie 0,25% dla pacjentów poniżej 3 lat) dwa razy na dobę. Głównym punktem końcowym badania było obniżenie ciśnienia śródgałkowego (IOP) po 12 tygodniach leczenia w porównaniu ze stanem wyjściowym.¹⁰

Wyniki badania wykazały, że średnie obniżenie ciśnienia śródgałkowego w grupach leczonych latanoprostem i tymololem było zbliżone we wszystkich badanych grupach wiekowych (0-<3 lat, 3-<12 lat oraz 12-18 lat). Należy jednak zauważyć, że dane dotyczące skuteczności w grupie wiekowej 0-<3 lat oparto na wynikach uzyskanych tylko u 13 pacjentów leczonych latanoprostem.¹¹

U czterech dzieci w wieku od 0 do <1 roku życia nie wykazano istotnej skuteczności terapii latanoprostem. Brak również danych na temat stosowania leku u noworodków przedwcześnie urodzonych (przed 36 tygodniem ciąży).¹²

Obniżenie ciśnienia śródgałkowego u pacjentów z jaskrą pierwotną wrodzoną/niemowlęcą (PCG) było zbliżone w grupach leczonych latanoprostem i tymololem. Podobne wyniki uzyskano również w pozostałych podgrupach pacjentów z jaskrą innego typu niż PCG (np. z młodzieńczą jaskrą otwartego kąta przesączania, jaskrą w bezsoczewkowości).¹³

Efekt terapeutyczny w postaci obniżenia ciśnienia śródgałkowego był obserwowany już po pierwszym tygodniu leczenia.¹⁴

Dane o skuteczności klinicznej z badań pediatrycznych

Przedstawione dane liczbowe potwierdzają zbliżoną skuteczność latanoprostu i tymololu w redukcji ciśnienia śródgałkowego u dzieci i młodzieży, zarówno w jaskrze pierwotnej wrodzonej, jak i innych typach jaskry dziecięcej.¹⁵