Interakcje leku
Pabi-Dexamethason 4 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Stosowanie produktu leczniczego PABI-DEXAMETHASON w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi wymaga dokładnego zapoznania się z charakterystyką produktu leczniczego skojarzonego produktu przed rozpoczęciem terapii skojarzonej. Deksametazon wchodzi w liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą prowadzić do zmiany skuteczności terapeutycznej lub zwiększenia ryzyka działań niepożądanych.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) w połączeniu z deksametazonem wymagają uważnej obserwacji pacjentów ze względu na możliwe zwiększenie częstości występowania i/lub nasilenia dolegliwości związanych z wrzodami żołądka. W przypadku hipoprotrombinemii należy zachować szczególną ostrożność podczas łącznego stosowania aspiryny i kortykosteroidów.²

Kortykosteroidy zwiększają klirens nerkowy salicylanów, co może prowadzić do konieczności obniżenia dawki salicylanów po zakończeniu podawania steroidów. Należy pamiętać, że nagłe odstawienie steroidów może prowadzić do zatrucia salicylanami wskutek wzrostu ich stężenia w surowicy.³

Deksametazon osłabia działanie leków przeciwcukrzycowych, takich jak insulina, sulfonylomocznik i metformina. U pacjentów z cukrzycą może wystąpić hiperglikemia i ketoacydoza cukrzycowa, dlatego na początku leczenia deksametazonem należy częściej monitorować parametry glikemii poprzez wykonywanie badań krwi i moczu.⁴

Deksametazon nasila hipokaliemiczny wpływ wielu leków, w tym:

• acetazolamidu
• diuretyków pętlowych
• diuretyków tiazydowych
• innych leków moczopędnych
• amfoterycyny B w zastrzykach
• gluko- i mineralokortykosteroidów
• tetrakozaktydu
• leków przeczyszczających

Hipokaliemia zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza torsade de pointes, oraz zwiększa toksyczność glikozydów nasercowych. Przed rozpoczęciem leczenia kortykosteroidami należy wyrównać niedobór potasu. Istnieją także doniesienia o przypadkach powiększenia i niewydolności serca przy równoczesnym stosowaniu amfoterycyny B i hydrokortyzonu.⁵

Leki przeciwwrzodowe: karbenoksolon zwiększa ryzyko wystąpienia hipokaliemii podczas jednoczesnego stosowania z deksametazonem.⁶

Chlorokina, hydroksychlorokina i meflokina w skojarzeniu z deksametazonem zwiększają ryzyko miopatii i kardiomiopatii.⁷

Równoczesne podawanie inhibitorów ACE z deksametazonem niesie ze sobą zwiększone ryzyko chorób krwi. Kortykosteroidy mogą osłabiać działanie leków obniżających ciśnienie krwi, co może wymagać dostosowania dawkowania leków przeciwnadciśnieniowych podczas terapii deksametazonem.⁸

Talidomid: podczas jednoczesnego podawania z deksametazonem należy zachować szczególną ostrożność ze względu na doniesienia o przypadkach toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka.⁹

Szczepionki: deksametazon może osłabiać skuteczność szczepionek. Stosowanie szczepionek żywych jest przeciwwskazane podczas leczenia dużymi terapeutycznymi dawkami deksametazonu (i innych kortykosteroidów) ze względu na ryzyko infekcji wirusowej. W takim przypadku szczepienie należy odłożyć na co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia kortykosteroidami. Również stosowanie innych typów immunizacji podczas leczenia dużymi dawkami kortykosteroidów może być niebezpieczne ze względu na ryzyko powikłań neurologicznych i ograniczonego lub nieobecnego wzrostu liczby przeciwciał, co prowadzi do słabszego działania ochronnego. Pacjenci, którym kortykosteroidy podawano miejscowo, przez krótki czas (poniżej 2 tygodni) lub w mniejszych dawkach, mogą być szczepieni.¹⁰

Inhibitory cholinesterazy: równoczesne stosowanie inhibitorów cholinesterazy i deksametazonu może powodować poważne osłabienie mięśni u pacjentów z miastenią gravis. Jeżeli to możliwe, inhibitory cholinesterazy należy odstawić co najmniej 24 godziny przed rozpoczęciem terapii kortykosteroidami.¹¹

Fluorochinolony: jednoczesne stosowanie fluorochinolonów i glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia ścięgna i zerwania ścięgna.¹²

Inhibitory CYP3A, w tym produkty zawierające kobicystat, mogą zwiększać ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych podczas jednoczesnego stosowania z deksametazonem. Należy unikać takiego połączenia, chyba że korzyść przewyższa zwiększone ryzyko. W takim przypadku pacjenta należy ściśle monitorować pod kątem ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów.¹³

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych leków na deksametazon

Deksametazon jest metabolizowany przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4). Podawanie deksametazonu z induktorami CYP3A4, takimi jak:

• efedryna
• barbiturany
• ryfabutyna
• ryfampicyna
• fenytoina
• karbamazepina

może prowadzić do zmniejszenia stężenia deksametazonu w osoczu, co wymaga zwiększenia dawki.¹⁴

Aminoglutetymid może przyspieszyć eliminację deksametazonu oraz osłabić jego skuteczność, co może wymagać dostosowania dawki deksametazonu.¹⁵

Żywice wiążące kwasy żółciowe, takie jak cholestyramina, mogą ograniczać absorpcję deksametazonu.¹⁶

Stosowane doraźnie leki gastrologiczne, leki zobojętniające kwas żołądkowy oraz węgiel aktywny mogą zmniejszać resorpcję glikokortykosteroidów, w tym deksametazonu. Dlatego kortykosteroidy należy podawać z zachowaniem co najmniej dwugodzinnego odstępu od tych preparatów.¹⁷

Podawanie deksametazonu z inhibitorami CYP3A4, takimi jak:

• azole przeciwgrzybicze (np. ketokonazol, itrakonazol)
• inhibitory proteazy HIV (np. ritonawir)
• antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)

może prowadzić do zwiększonego stężenia deksametazonu w osoczu i zmniejszonego klirensu. W takich przypadkach może być konieczne zmniejszenie dawki deksametazonu.¹⁸

Ketokonazol może nie tylko zwiększyć stężenie deksametazonu w osoczu poprzez hamowanie działania CYP3A4, ale także zahamować syntezę kortykosteroidów w nadnerczach i spowodować niedoczynność kory nadnerczy w momencie zakończenia terapii kortykosteroidami.¹⁹

Estrogeny, w tym doustne środki antykoncepcyjne, mogą hamować metabolizowanie niektórych kortykosteroidów i przez to wzmocnić ich działanie.²⁰

Wpływ deksametazonu na inne leki

Deksametazon jest umiarkowanym induktorem CYP3A4. Podawanie deksametazonu z substancjami metabolizowanymi przez CYP3A4 może prowadzić do zwiększenia klirensu i zmniejszenia stężenia tych substancji w osoczu.²¹

Leki przeciwgruźlicze: przy równoczesnym stosowaniu prednizolonu zaobserwowano obniżenie stężenia izoniazydu w osoczu. Pacjenci zażywający izoniazyd powinni być odpowiednio monitorowani.²²

Cyklosporyna: równoczesne podawanie cyklosporyny i deksametazonu może prowadzić do nasilenia działania obydwu substancji i zwiększać ryzyko napadów mózgowych.²³

Prazykwantel: deksametazon może obniżać stężenie prazykwantelu w osoczu poprzez zwiększenie jego metabolizmu w wątrobie, co zwiększa ryzyko niepowodzenia leczenia.²⁴

Antykoagulanty doustne (kumaryna): równoczesna terapia deksametazonem może wzmacniać lub osłabiać działanie doustnych antykoagulantów. W przypadku dużych dawek lub terapii trwającej ponad 10 dni istnieje ryzyko krwawienia charakterystycznego dla terapii kortykosteroidami (z błony śluzowej żołądka, kruchość naczyń). Pacjenci przyjmujący jednocześnie deksametazon i doustne leki przeciwzakrzepowe powinni być ściśle monitorowani – badanie kontrolne należy wykonać w 8. dniu terapii, a następnie co dwa tygodnie w trakcie i po zakończeniu leczenia.²⁵

Atropina i inne leki antycholinergiczne: podczas podawania wspólnie z deksametazonem można zaobserwować zwiększenie ciśnienia śródocznego.²⁶

Niedepolaryzujące środki zwiotczające: zwiotczenie mięśni przy jednoczesnym stosowaniu z deksametazonem może trwać dłużej.²⁷

Somatotropina: deksametazon może osłabiać działanie hormonu wzrostu.²⁸

Protyrelina: podczas podawania protyreliny z deksametazonem można zaobserwować ograniczony wzrost poziomu TSH.²⁹

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii deksametazonem nie jest zalecane z kilku istotnych powodów:

1. Zwiększone ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego – zarówno alkohol jak i deksametazon mogą drażnić błonę śluzową żołądka, co przy łącznym stosowaniu zwiększa ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego i rozwoju choroby wrzodowej.
2. Wpływ na metabolizm wątrobowy – alkohol modyfikuje aktywność enzymów wątrobowych z grupy cytochromu P450, co może wpływać na metabolizm deksametazonu i w konsekwencji zmieniać jego stężenie w osoczu.
3. Nasilenie zaburzeń psychicznych – zarówno alkohol jak i deksametazon mogą wpływać na funkcje poznawcze i nastrój, a ich łączne stosowanie może nasilać takie objawy jak zaburzenia snu, zmiany nastroju czy depresja.
4. Wpływ na gospodarkę węglowodanową – deksametazon podnosi poziom glukozy we krwi, a alkohol może powodować hipoglikemię, co prowadzi do nieprzewidywalnych wahań poziomu cukru we krwi.
5. Zwiększone ryzyko osteoporozy – zarówno długotrwałe stosowanie deksametazonu jak i nadużywanie alkoholu zwiększają ryzyko utraty masy kostnej i złamań.

W związku z powyższym, pacjentom zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas terapii deksametazonem lub przynajmniej znaczne ograniczenie jego spożycia po konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Tabela interakcji lekowych i innych interakcji deksametazonu