Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Pabi-Dexamethason 4 mg

Wpływ deksametazonu na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie deksametazonu w okresie ciąży, karmienia piersią oraz u osób planujących potomstwo wymaga szczególnej uwagi lekarza ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu, noworodka oraz wpływ na płodność. Poniższe informacje stanowią szczegółowe wytyczne dotyczące preparatu PABI-DEXAMETHASON, które lekarz powinien przekazać pacjentce i uwzględnić podczas terapii.¹

Wpływ na ciążę

Deksametazon wykazuje zdolność przenikania przez barierę łożyskową, co bezpośrednio naraża rozwijający się płód na działanie tego glikokortykosteroidu. W badaniach na zwierzętach wykazano, że podawanie kortykosteroidów w okresie ciąży może prowadzić do nieprawidłowości w rozwoju płodu, obejmujących:²

• Rozszczep podniebienia
• Zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego
• Niekorzystny wpływ na wzrost i rozwój mózgu

Należy jednak podkreślić, że brak jest dowodów wskazujących na zwiększoną częstość występowania wad wrodzonych, takich jak rozszczep podniebienia czy wargi u ludzi podczas stosowania deksametazonu w ciąży.³

Istotnym aspektem, który lekarz musi wziąć pod uwagę podczas terapii deksametazonem u kobiet ciężarnych, jest ryzyko związane z długotrwałym lub wielokrotnym podawaniem leku. W takich przypadkach zwiększa się prawdopodobieństwo zahamowania wzrostu wewnątrzmacicznego płodu.⁴

U noworodków, których matki przyjmowały deksametazon w okresie prenatalnym, istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia niedoczynności kory nadnerczy. Należy jednak zaznaczyć, że stan ten zazwyczaj ustępuje samoistnie po porodzie i rzadko ma istotne znaczenie kliniczne.⁵

Zasady stosowania deksametazonu w ciąży

Z uwagi na potencjalne ryzyko dla płodu, deksametazon może być przepisywany kobietom ciężarnym, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży, wyłącznie w sytuacjach, gdy spodziewane korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla matki i rozwijającego się dziecka. Decyzja o rozpoczęciu lub kontynuacji terapii powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stanu klinicznego pacjentki.⁶

Wpływ na laktację

Glikokortykosteroidy, w tym deksametazon, mają zdolność przenikania do mleka matki. Z powodu braku wystarczających danych dotyczących stężenia deksametazonu w mleku kobiecym, nie można jednoznacznie wykluczyć potencjalnego zagrożenia dla karmionych piersią noworodków i niemowląt.⁷

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku matek przyjmujących wysokie dawki kortykosteroidów przez dłuższy czas. Dzieci takich pacjentek mogą wykazywać pewien stopień upośledzenia czynności kory nadnerczy.⁸

Rekomendacje dla matek karmiących piersią

Lekarz powinien dokładnie przeanalizować i przedstawić pacjentce bilans korzyści i ryzyka wynikający zarówno z karmienia piersią, jak i ze stosowania deksametazonu. Decyzja dotycząca kontynuacji lub zaprzestania karmienia piersią bądź też kontynuacji lub zaprzestania terapii deksametazonem powinna być podejmowana indywidualnie, po rozważeniu:⁹

• Korzyści wynikających z karmienia piersią dla dziecka
• Korzyści terapeutycznych stosowania deksametazonu dla matki
• Potencjalnego ryzyka ekspozycji dziecka na lek poprzez mleko matki
• Możliwości zastosowania alternatywnych metod terapii

Wpływ na płodność

Podczas informowania pacjentów planujących potomstwo o leczeniu deksametazonem, lekarz powinien zwrócić uwagę na potencjalny wpływ tego leku na płodność. Deksametazon wpływa na funkcje reprodukcyjne zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn poprzez następujące mechanizmy:¹⁰

• Osłabienie biosyntezy testosteronu – może prowadzić do zaburzeń produkcji plemników i obniżenia płodności u mężczyzn
• Zmniejszenie wydzielania endogennego ACTH (hormonu adrenokortykotropowego) – wpływa na regulację funkcji nadnerczy
• Zaburzenia spermatogenezy u mężczyzn – potencjalnie obniżając jakość i ilość plemników
• Wpływ na cykl jajnikowy u kobiet – może prowadzić do zaburzeń owulacji i nieregularnych cykli miesiączkowych

Powyższe efekty mogą być odwracalne po zakończeniu terapii, jednak lekarz powinien poinformować pacjentów o możliwych konsekwencjach dla płodności, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu deksametazonu w dawkach terapeutycznych.

Informacje o dawkach preparatu

PABI-DEXAMETHASON dostępny jest w dwóch dawkach:¹¹

• Tabletki 4 mg – białe lub prawie białe, okrągłe, obustronnie płaskie tabletki o średnicy 6 mm, z wytłoczonym oznakowaniem „4″ po jednej stronie¹²
• Tabletki 8 mg – białe lub prawie białe, owalne, obustronnie płaskie tabletki o średnicy 11 mm, z wytłoczonym oznakowaniem „8″ po jednej stronie¹³

Preparaty zawierają dodatkowo laktozę jednowodną (74 mg w tabletce 4 mg oraz 148 mg w tabletce 8 mg), co należy uwzględnić u pacjentek z nietolerancją tego cukru.¹⁴