Właściwości farmakokinetyczne
Omeprazole Genoptim 40 mg

Właściwości farmakokinetyczne omeprazolu

Omeprazol jest substancją leczniczą, która wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny, obejmujący procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych leku Omeprazole Genoptim (40 mg, kapsułki dojelitowe, twarde), z uwzględnieniem różnic w poszczególnych populacjach pacjentów.¹

Wchłanianie

Omeprazol wykazuje niestabilność w środowisku kwaśnym, co determinuje jego postać farmaceutyczną – kapsułki dojelitowe zawierające powlekane peletki. Po podaniu doustnym, wchłanianie omeprazolu zachodzi szybko, a maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) jest osiągane po około 1-2 godzinach. Sam proces wchłaniania zachodzi głównie w jelicie cienkim i trwa od 3 do 6 godzin. Istotną cechą omeprazolu jest fakt, że jednoczesne przyjmowanie pokarmu nie wpływa na jego biodostępność.²

Biodostępność omeprazolu wykazuje interesującą charakterystykę – po jednorazowym podaniu doustnym wynosi około 40%, natomiast podczas regularnego podawania pojedynczej dawki dobowej zwiększa się do około 60%. Zjawisko to wiąże się ze zmianami w metabolizmie leku podczas terapii przewlekłej.³

Dystrybucja

Po wchłonięciu, omeprazol ulega dystrybucji w organizmie, osiągając objętość dystrybucji u zdrowych osób na poziomie około 0,3 l/kg masy ciała. Lek charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 97%, co ma istotne znaczenie dla jego aktywności farmakologicznej i interakcji z innymi lekami.⁴

Metabolizm

Omeprazol podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, który jest w całości zależny od układu cytochromu P450 (CYP). Główną rolę w tym procesie odgrywa polimorficzny izoenzym CYP2C19, odpowiedzialny za powstawanie głównego metabolitu obecnego w osoczu – hydroksyomeprazolu. Drugorzędną rolę pełni izoenzym CYP3A4, katalizujący powstawanie sulfonu omeprazolu.⁵

Wysokie powinowactwo omeprazolu do CYP2C19 stwarza możliwość występowania interakcji kompetycyjnych z innymi substratami tego izoenzymu. Natomiast niskie powinowactwo do CYP3A4 sprawia, że omeprazol nie wykazuje istotnego wpływu hamującego na metabolizm substratów CYP3A4. Co ważne, lek nie wpływa hamująco na główne izoenzymy cytochromu P450.⁶

Istotnym czynnikiem wpływającym na metabolizm omeprazolu jest polimorfizm genetyczny CYP2C19. U około 3% populacji kaukaskiej i 15-20% populacji azjatyckiej występuje brak czynnego enzymu CYP2C19, co klasyfikuje te osoby jako „słabo metabolizujące”. U tych pacjentów metabolizm omeprazolu jest prawdopodobnie katalizowany głównie przez CYP3A4.⁷

U osób słabo metabolizujących, po podawaniu powtarzanych pojedynczych dawek dobowych omeprazolu wynoszących 20 mg, obserwuje się znacząco większe wartości pola pod krzywą stężenia w czasie (AUC) – od 5 do 10 razy wyższe niż u osób z czynnym enzymem CYP2C19 („szybko metabolizujących”). Również maksymalne stężenia w osoczu są u nich większe (3-5 razy). Warto podkreślić, że różnice te nie przekładają się bezpośrednio na konieczność modyfikacji dawkowania omeprazolu.⁸

Wydalanie

Okres półtrwania omeprazolu w osoczu jest stosunkowo krótki i wynosi zazwyczaj poniżej jednej godziny, zarówno po podaniu pojedynczej dawki, jak i po powtarzanym podawaniu dawki dobowej. Między kolejnymi dawkami omeprazol jest całkowicie eliminowany z osocza, bez tendencji do kumulacji przy schemacie dawkowania raz na dobę.⁹

Drogi wydalania omeprazolu obejmują głównie wydalanie nerkowe metabolitów – około 80% podanej doustnie dawki jest wydalane w postaci metabolitów z moczem. Pozostała część (około 20%) wydalana jest z kałem, głównie za pośrednictwem żółci.¹⁰

Interesującym aspektem farmakokinetyki omeprazolu jest fakt, że pole powierzchni pod krzywą stężenia w czasie (AUC) zwiększa się podczas podawania powtarzanych dawek. To zwiększenie wykazuje zależność od dawki i prowadzi do nieliniowej zależności dawka-AUC przy powtarzanym podawaniu. Zjawisko to można tłumaczyć zmniejszeniem metabolizmu pierwszego przejścia oraz klirensu ogólnoustrojowego, prawdopodobnie na skutek hamowania enzymu CYP2C19 przez omeprazol i/lub jego metabolity (np. sulfon). Co istotne, żaden z metabolitów omeprazolu nie wpływa na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.¹¹

Farmakokinetyka w szczególnych populacjach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby metabolizm omeprazolu ulega upośledzeniu, co prowadzi do zwiększenia wartości AUC. Jednak nawet w tej grupie chorych omeprazol nie wykazuje tendencji do kumulacji przy dawkowaniu raz na dobę.¹²

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku pacjentów z zaburzoną czynnością nerek, farmakokinetyka omeprazolu pozostaje niezmieniona. Zarówno ogólnoustrojowa biodostępność, jak i tempo eliminacji leku nie ulegają modyfikacji w tej grupie chorych.¹³

Pacjenci w wieku podeszłym

U pacjentów w wieku podeszłym (75-79 lat) obserwuje się niewielkie zmniejszenie tempa metabolizmu omeprazolu, co może prowadzić do nieco wyższych stężeń leku w porównaniu z młodszymi pacjentami.¹⁴

Dzieci

Farmakokinetyka omeprazolu u dzieci w wieku od 1 roku życia, przy zastosowaniu zalecanych dawek, jest zbliżona do obserwowanej u pacjentów dorosłych – uzyskiwane stężenia leku w osoczu są podobne. U niemowląt poniżej 6 miesiąca życia klirens omeprazolu jest zmniejszony ze względu na niedojrzałość systemów enzymatycznych odpowiedzialnych za metabolizm leku.¹⁵