Przeciwwskazania stosowania leku Clexane

Lek Clexane, którego substancją czynną jest enoksaparyna sodowa (heparyna drobnocząsteczkowa), jest przeciwwskazany w określonych sytuacjach klinicznych. Właściwa identyfikacja przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta. Należy odradzić stosowanie tego leku w następujących przypadkach:¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nie należy stosować enoksaparyny sodowej u pacjentów z nadwrażliwością na:²

• Enoksaparynę sodową – substancję czynną leku Clexane
• Heparynę lub jej pochodne
• Inne heparyny drobnocząsteczkowe (LMWH – Low molecular weight heparins)
• Którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w produkcie

Małopłytkowość poheparynowa w wywiadzie

Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również:³

• Stwierdzona w wywiadzie immunologiczna małopłytkowość poheparynowa (HIT – heparin-induced thrombocytopenia) w okresie ostatnich 100 dni
• Obecność krążących przeciwciał przeciwheparynowych

Małopłytkowość poheparynowa stanowi poważne powikłanie terapii heparynami i może prowadzić do paradoksalnego nasilenia procesów zakrzepowych pomimo spadku liczby płytek krwi.

Aktywne krwawienie i stany wysokiego ryzyka krwawienia

Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:⁴

• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem
• Stanami medycznymi związanymi z wysokim ryzykiem krwawienia, takimi jak:
  • Niedawno przebyty udar krwotoczny
  • Owrzodzenie żołądka lub jelit
  • Obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia
  • Niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka
  • Rozpoznanie lub podejrzenie żylaków przełyku
  • Nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym
  • Tętniaki naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego lub mózgu

Znieczulenie podpajęczynówkowe i zewnątrzoponowe

Lek Clexane jest przeciwwskazany przy:⁵

• Znieczuleniu podpajęczynówkowym
• Znieczuleniu zewnątrzoponowym
• Znieczuleniu miejscowym

Powyższe przeciwwskazanie dotyczy sytuacji, gdy enoksaparyna sodowa była stosowana w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin przed planowanym znieczuleniem. Jest to związane z ryzykiem rozwoju krwiaka okołordzeniowego podczas znieczulenia neuroosiowego u pacjentów otrzymujących leki przeciwzakrzepowe.

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Ocena ryzyka krwawienia

Lekarz powinien odradzić stosowanie enoksaparyny sodowej pacjentom z podwyższonym ryzykiem powikłań krwotocznych. Szczególnej uwagi wymagają:⁶

• Pacjenci z chorobami wątroby i koagulopatiami
• Pacjenci przyjmujący jednocześnie inne leki wpływające na hemostazę (np. leki przeciwpłytkowe, NLPZ)
• Osoby w podeszłym wieku z uwagi na podwyższone ryzyko krwawienia
• Pacjenci z niewydolnością nerek, u których może dojść do kumulacji leku i nasilenia działania przeciwzakrzepowego

Planowane zabiegi inwazyjne

Należy odradzić stosowanie enoksaparyny sodowej przed planowanymi procedurami inwazyjnymi, szczególnie:⁷

• Jeśli w ciągu najbliższych 24 godzin planowane jest znieczulenie neuroosiowe
• Przed zabiegami chirurgicznymi obarczonymi wysokim ryzykiem krwawienia
• Przed planowaną punkcją lędźwiową lub nakłuciem podpajęczynówkowym

Wywiad w kierunku małopłytkowości poheparynowej

Lekarz powinien dokładnie zebrać wywiad pod kątem wcześniejszej ekspozycji na heparyny i wystąpienia małopłytkowości. Stosowanie enoksaparyny należy bezwzględnie odradzić pacjentom:⁸

• Z rozpoznaną małopłytkowością poheparynową w poprzednich 100 dniach
• Z obecnymi przeciwciałami anty-PF4/heparyna
• Z niewyjaśnioną małopłytkowością w trakcie wcześniejszej terapii heparynami

W przypadku pacjentów z wywiadem HIT (heparin-induced thrombocytopenia) sprzed ponad 100 dni, u których nie wykrywa się przeciwciał krążących, należy rozważyć alternatywne leki przeciwzakrzepowe.

Wywiad reakcji alergicznych

Należy odradzić stosowanie enoksaparyny sodowej pacjentom, którzy w przeszłości doświadczyli:⁹

• Reakcji anafilaktycznych lub anafilaktoidalnych po zastosowaniu heparyn
• Objawów alergii na heparyny lub inne leki przeciwzakrzepowe
• Pokrzywki, obrzęku naczynioruchowego lub innych objawów alergii po zastosowaniu enoksaparyny lub podobnych preparatów

Należy pamiętać, że istnieje możliwość reakcji krzyżowych między różnymi heparynami drobnocząsteczkowymi, dlatego wywiad alergiczny powinien obejmować wszystkie preparaty z tej grupy.

Dostępne dawki preparatu Clexane

Lek Clexane dostępny jest w kilku dawkach w postaci ampułko-strzykawek, co pozwala na dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta:¹⁰

Pamiętać należy, że enoksaparyna sodowa jest substancją biologiczną otrzymywaną w wyniku zasadowej depolimeryzacji estru benzylowego heparyny pochodzącej z błony śluzowej jelit świń, co może mieć znaczenie w przypadku pacjentów z określonymi przekonaniami religijnymi lub kulturowymi.¹¹