Działania niepożądane leku Clexane

Lek Clexane (enoksaparyna sodowa) został szeroko przebadany klinicznie u ponad 15 000 pacjentów w różnych wskazaniach terapeutycznych, co pozwoliło na dokładne określenie jego profilu bezpieczeństwa. Podczas badań klinicznych enoksaparyna sodowa była stosowana w różnych schematach dawkowania dostosowanych do konkretnych wskazań terapeutycznych, zapewniając skuteczność przy akceptowalnym profilu bezpieczeństwa.¹

Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi podczas badań klinicznych były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. Profil bezpieczeństwa enoksaparyny w przedłużonym leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową jest zbliżony do profilu obserwowanego w standardowym leczeniu ZŻG i ZP.²

Warto odnotować, że w związku z leczeniem enoksaparyną zgłaszano przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej, co należy uwzględnić podczas monitorowania pacjentów.³

Czynniki ryzyka krwawień

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, podczas terapii enoksaparyną sodową mogą wystąpić krwawienia, jeśli obecne są określone czynniki ryzyka. Do najważniejszych należą zmiany organiczne predysponujące do krwawień, procedury inwazyjne oraz jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę.⁴

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zostały sklasyfikowane według częstości występowania oraz klas układów narządowych. Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie tych działań według przyjętej klasyfikacji częstości występowania:<sup data-drug="Clexane" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*" oznacza działanie niepożądane zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego). […] Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (5

Krwotoki jako istotne powikłanie

Duże krwotoki obserwowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów poddanych zabiegom chirurgicznym. W niektórych przypadkach powikłania krwotoczne zakończyły się zgonem. U pacjentów chirurgicznych krwotoki uznawano za poważne, jeśli spowodowały istotne klinicznie zdarzenie lub gdy towarzyszył im spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl, lub jeśli wymagały przetoczenia 2 lub więcej jednostek preparatów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze klasyfikowano jako poważne.⁶

Tabela działań niepożądanych

* – działania niepożądane zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Małopłytkowość i trombocytoza są jednymi z najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych podczas terapii enoksaparyną sodową. Małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi) może zwiększać ryzyko krwawień, natomiast trombocytoza (zwiększenie liczby płytek krwi) może teoretycznie zwiększać ryzyko zakrzepicy.⁷

Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą, która w niektórych przypadkach może prowadzić do zawału narządu lub niedokrwienia kończyny, co stanowi poważne powikłanie terapii.⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Wśród skórnych działań niepożądanych warto wyróżnić martwicę skóry, która zwykle występuje w miejscu wstrzyknięcia. Zjawisko to jest zwykle poprzedzone pojawieniem się plamicy lub plam rumieniowych z naciekami i towarzyszącą bolesnością. W przypadku wystąpienia takich objawów należy niezwłocznie przerwać leczenie enoksaparyną.⁹

Dodatkowym objawem miejscowym mogą być guzki w miejscu wstrzyknięcia, które mają charakter zapalny i nie stanowią otorbionych zbiorników enoksaparyny. Objawy te zwykle ustępują po kilku dniach i nie wymagają przerwania terapii.¹⁰

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, głównie aminotransferaz, do wartości przekraczających 3-krotnie górną granicę normy, jest jednym z bardzo częstych działań niepożądanych. Najczęściej ma ono charakter przejściowy i nie wymaga przerwania leczenia, jednak powinno być monitorowane, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami czynności wątroby.^{3 razy powyżej górnej granicy normy)”>11}

Zaburzenia układu nerwowego i naczyniowego

Rzadkim, ale szczególnie poważnym powikłaniem jest krwiak okołordzeniowy (lub krwiak w kanale kręgowym), który może prowadzić do deficytów neurologicznych o różnym nasileniu, włącznie z długotrwałym lub trwałym porażeniem. To powikłanie jest szczególnie istotne u pacjentów poddawanych zabiegom w obrębie kręgosłupa lub procedurze znieczulenia rdzeniowego/zewnątrzoponowego.¹²

Działania niepożądane w zależności od schematu dawkowania

Profil działań niepożądanych może różnić się w zależności od zastosowanego schematu dawkowania enoksaparyny sodowej. W badaniach klinicznych stosowano różne dawki w zależności od wskazania:¹³

• W profilaktyce zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych pacjentów z ostrymi schorzeniami: 4000 j.m. (40 mg) podskórnie, raz na dobę.
• W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej zatorowością płucną: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
• W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego bez załamka Q: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
• W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.

Częstość i nasilenie działań niepożądanych mogą zależeć od zastosowanego schematu dawkowania, czasu trwania terapii oraz indywidualnych czynników ryzyka pacjenta. Dlatego konieczne jest systematyczne monitorowanie pacjentów, ze szczególnym uwzględnieniem objawów krwawienia i innych działań niepożądanych, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia oraz u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka.