Wpływ escytalopramu na płodność, ciążę i laktację

Lekarze przepisujący produkt leczniczy Betesda (escytalopram 20 mg/ml, krople doustne) kobietom w wieku rozrodczym powinni dysponować szczegółową wiedzą dotyczącą jego wpływu na płodność, ciążę oraz karmienie piersią. Poniżej przedstawiono kompleksowe informacje, które należy przekazać pacjentce przed rozpoczęciem terapii tym lekiem.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu w okresie ciąży mają charakter ograniczony. Lekarz powinien przekazać tę informację pacjentce i wyjaśnić, że dostępne informacje nie pozwalają na pełną ocenę bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży.²

Należy poinformować pacjentkę, że badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ escytalopramu na rozwój płodu. W świetle tych danych oraz ograniczonych informacji klinicznych, produkt leczniczy Betesda nie powinien być stosowany podczas ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Każdorazowo decyzja o wdrożeniu lub kontynuacji leczenia powinna opierać się na dokładnym rozważeniu potencjalnych zagrożeń wobec oczekiwanych korzyści terapeutycznych.³

Ryzyko dla noworodka po ekspozycji na escytalopram w okresie ciąży

Lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o możliwych konsekwencjach stosowania escytalopramu w późniejszych okresach ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze. Jeżeli matka kontynuuje przyjmowanie produktu Betesda w tym okresie, noworodek po urodzeniu musi być poddany ścisłej obserwacji ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych.⁴

Należy wyraźnie zaznaczyć, że podczas ciąży nie wolno nagle odstawiać leku. Gdyby zaistniała konieczność zakończenia terapii, musi odbywać się to stopniowo, pod ścisłą kontrolą lekarza.⁵

Możliwe objawy u noworodków po ekspozycji na escytalopram w trzecim trymestrze

Kobieta przyjmująca escytalopram w późnym okresie ciąży powinna zostać szczegółowo poinformowana, że u jej noworodka mogą wystąpić następujące objawy jako konsekwencja stosowania leku z grupy SSRI/SNRI:⁶

• Zaburzenia oddechowe – mogą objawiać się przyspieszoną lub spłyconą oddechową
• Sinica – niebieskawe zabarwienie skóry wynikające z niedoboru tlenu
• Bezdech – krótkotrwałe przerwy w oddychaniu
• Napady drgawek – mimowolne skurcze mięśni i zaburzenia świadomości
• Wahania ciepłoty ciała – problemy z termoregulacją
• Trudności w pobieraniu pokarmu – osłabiony odruch ssania
• Wymioty – zwracanie treści pokarmowej
• Hipoglikemia – zbyt niski poziom glukozy we krwi
• Zaburzenia napięcia mięśniowego – zarówno jego wzmożenie, jak i zmniejszenie
• Hiperrefleksja – wzmożone odruchy neurologiczne
• Drżenia i drżączka – mimowolne rytmiczne ruchy mięśni
• Drażliwość – nadmierna reaktywność na bodźce
• Letarg – stan obniżonej reaktywności
• Ciągły płacz – przedłużające się epizody płaczu trudne do uspokojenia
• Senność – nadmierna potrzeba snu
• Trudności w zasypianiu – problemy z zapadnięciem w sen

Lekarz powinien wyjaśnić, że objawy te mogą być spowodowane działaniem serotoninergicznym escytalopramu lub stanowić objawy odstawienne. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub w ciągu pierwszych 24 godzin po porodzie.<sup data-drug="Betesda" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="zaburzenia oddechowe, sinica, bezdech, napady drgawek, wahania ciepłoty ciała, trudności w pobieraniu pokarmu, wymioty, hipoglikemia, wzmożone napięcie mięśniowe, zmniejszone napięcie mięśniowe, hiperrefleksja, drżenia, drżączka, drażliwość, letarg, ciągły płacz, senność i trudności w zasypianiu. Objawy te mogą być wynikiem działania serotoninergicznego lub reakcji odstawiennych. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast lub wkrótce (7

Ryzyko zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN)

Konieczne jest poinformowanie ciężarnej pacjentki o zwiększonym ryzyku wystąpienia u noworodka zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego (PPHN) w przypadku stosowania inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, zwłaszcza w trzecim trymestrze ciąży. Zespół przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka to poważne zaburzenie krążenia płucnego, które wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.⁸

Dane epidemiologiczne wskazują, że częstość występowania PPHN wynosi 5 przypadków na 1000 ciąż u kobiet stosujących inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, podczas gdy w populacji ogólnej stwierdza się 1-2 przypadki na 1000 ciąż. Oznacza to istotny, około 2,5-5-krotny wzrost ryzyka względnego.⁹

Ryzyko krwotoku poporodowego

Pacjentka powinna zostać poinformowana o zwiększonym ryzyku wystąpienia krwotoku poporodowego w przypadku stosowania leków z grupy SSRI lub SNRI (do których należy escytalopram) w ciągu miesiąca przed porodem. Dane obserwacyjne wskazują, że ryzyko to jest mniej niż dwukrotnie wyższe w porównaniu z kobietami niestosującymi tych leków. Informacja ta jest szczególnie istotna dla kobiet planujących poród w najbliższym miesiącu.¹⁰

Stosowanie podczas karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że escytalopram prawdopodobnie przenika do mleka matki. Nie przeprowadzono wystarczających badań określających bezpieczeństwo stosowania leku podczas karmienia piersią, dlatego nie zaleca się przyjmowania produktu Betesda u matek karmiących.¹¹

Jeżeli leczenie escytalopramem jest niezbędne, należy rozważyć zaprzestanie karmienia piersią na czas terapii lub poszukać alternatywnego sposobu żywienia dziecka.

Wpływ escytalopramu na płodność

Pacjentki i pacjenci planujący potomstwo powinni zostać poinformowani o potencjalnym wpływie escytalopramu na płodność. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że cytalopram (związek macierzysty escytalopramu) może wpływać na jakość spermy.¹²

Warto podkreślić, że w oparciu o dane dotyczące stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI (do której należy escytalopram) wykazano, że wpływ na parametry nasienia jest prawdopodobnie przemijający. Należy jednak zaznaczyć, że dotychczas nie zaobserwowano bezpośredniego wpływu escytalopramu na płodność u ludzi.¹³

Kluczowe zalecenia dla lekarza prowadzącego

1. Przed przepisaniem produktu Betesda kobiecie w wieku rozrodczym należy omówić kwestie związane z antykoncepcją i potencjalnym wpływem leku na ciążę
2. Jeśli pacjentka planuje ciążę, należy rozważyć możliwość zastosowania alternatywnych metod leczenia
3. Kobietom w ciąży produkt Betesda można przepisać wyłącznie gdy jest to bezwzględnie konieczne, po dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka
4. Pacjentki przyjmujące escytalopram w trzecim trymestrze ciąży wymagają szczególnej uwagi ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych u noworodka
5. Podczas ciąży nie należy nagle odstawiać leku – wymaga to stopniowej redukcji dawki pod nadzorem lekarza
6. Nie zaleca się stosowania escytalopramu w okresie karmienia piersią
7. Pacjenci planujący potomstwo powinni być świadomi potencjalnego wpływu escytalopramu na płodność, choć wpływ ten jest prawdopodobnie przemijający