Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Escytalopram, składnik aktywny produktu leczniczego Betesda (krople doustne, roztwór 20 mg/ml), wchodzi w istotne interakcje z wieloma produktami leczniczymi. Interakcje te mogą mieć charakter farmakodynamiczny lub farmakokinetyczny, a ich konsekwencje mogą być poważne dla pacjenta, włącznie z zagrożeniem życia w niektórych przypadkach. W tej sekcji przedstawiono szczegółowy przegląd wszystkich istotnych interakcji oraz zalecenia dotyczące postępowania klinicznego.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Interakcje farmakodynamiczne powstają, gdy dwa lub więcej leków wpływają na te same układy fizjologiczne, co może prowadzić do synergistycznego lub antagonistycznego działania. W przypadku escytalopramu najważniejsze interakcje farmakodynamiczne dotyczą przede wszystkim układu serotoninergicznego.²

Leczenie skojarzone przeciwwskazane

Nieselektywne, nieodwracalne inhibitory MAO. Jednoczesne stosowanie escytalopramu z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI) jest bezwzględnie przeciwwskazane. U pacjentów przyjmujących takie połączenie lub u pacjentów, którzy niedawno zakończyli leczenie jednym z tych leków i rozpoczęli terapię drugim, odnotowano ciężkie reakcje niepożądane, w tym zespół serotoninowy. Rozpoczęcie terapii escytalopramem jest możliwe dopiero po upływie 14 dni od zaprzestania stosowania nieodwracalnego inhibitora MAO. Z kolei po zakończeniu leczenia escytalopramem należy zachować co najmniej 7-dniową przerwę przed włączeniem nieselektywnego, nieodwracalnego inhibitora MAO.³

Odwracalny, selektywny inhibitor MAO-A (moklobemid). Ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, jednoczesne stosowanie escytalopramu z moklobemidem (inhibitorem MAO-A) jest przeciwwskazane. W wyjątkowych sytuacjach, gdy takie połączenie jest konieczne, należy rozpocząć od minimalnej zalecanej dawki i zapewnić ścisłą kontrolę kliniczną pacjenta.⁴

Odwracalny, nieselektywny inhibitor MAO (linezolid). Antybiotyk linezolid, będący odwracalnym nieselektywnym inhibitorem MAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym escytalopramem. Jeżeli takie leczenie skojarzone jest niezbędne, należy stosować minimalne dawki obu leków oraz zapewnić ścisłą kontrolę kliniczną pacjenta.⁵

Nieodwracalny, selektywny inhibitor MAO-B (selegilina). Podczas jednoczesnego stosowania escytalopramu z selegiliną (nieodwracalny inhibitor MAO-B) należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Badania wykazały, że stosowanie selegiliny w dawkach do 10 mg na dobę w skojarzeniu z racemicznym cytalopramem było bezpieczne.⁶

Leki wydłużające odstęp QT. Nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych ani farmakodynamicznych escytalopramu w połączeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT. Nie można wykluczyć addytywnego działania escytalopramu i tych leków, co może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Z tego powodu przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie escytalopramu z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak:

• leki przeciwarytmiczne klasy IA i III
• leki przeciwpsychotyczne (np. pochodne fenotiazyny, pimozyd, haloperydol)
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• niektóre leki przeciwbakteryjne (np. sparfloksacyna, moksyfloksacyna, erytromycyna podawana dożylnie, pentamidyna)
• leki przeciwmalaryczne, zwłaszcza halofantryna
• niektóre leki przeciwhistaminowe (astemizol, hydroksyzyna, mizolastyna)

⁷

Leczenie skojarzone wymagające zachowania środków ostrożności

Leki o działaniu serotoninergicznym. Jednoczesne podawanie escytalopramu z lekami o działaniu serotoninergicznym (np. opioidy takie jak buprenorfina i tramadol oraz tryptany takie jak sumatryptan) może prowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego. Ten potencjalnie zagrażający życiu stan wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.⁸

Leki obniżające próg drgawkowy. Leki z grupy SSRI, w tym escytalopram, mogą obniżać próg drgawkowy. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami o podobnym działaniu, takimi jak:

• leki przeciwdepresyjne (trójpierścieniowe i SSRI)
• neuroleptyki (fenotiazyny, tioksanteny i butyrofenony)
• meflokin
• bupropion
• tramadol

⁹

Lit, tryptofan. Obserwowano nasilenie działania w przypadku jednoczesnego stosowania leków z grupy SSRI z litem lub tryptofanem. Z tego względu należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania escytalopramu w połączeniu z tymi substancjami.¹⁰

Ziele dziurawca zwyczajnego. Jednoczesne stosowanie escytalopramu z preparatami ziołowymi zawierającymi dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) może prowadzić do zwiększenia częstości występowania działań niepożądanych.¹¹

Leki wpływające na hemostazę. Jednoczesne stosowanie escytalopramu z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi może zmieniać ich działanie. W trakcie wprowadzania lub odstawiania escytalopramu u pacjentów leczonych doustnymi antykoagulantami należy prowadzić stałą kontrolę parametrów krzepnięcia krwi. Jednoczesne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) może dodatkowo zwiększać ryzyko krwawień.¹²

Leki wywołujące hipokaliemię lub hipomagnezemię. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania escytalopramu z lekami, które mogą powodować hipokaliemię lub hipomagnezemię, ponieważ stany te zwiększają ryzyko wystąpienia złośliwych zaburzeń rytmu serca.¹³

Interakcje z alkoholem

W aspekcie farmakodynamicznym i farmakokinetycznym nie powinny występować istotne interakcje między escytalopramem a alkoholem. Niemniej jednak, podobnie jak w przypadku innych leków psychotropowych, jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii escytalopramem nie jest zalecane.¹⁴

Spożywanie alkoholu podczas leczenia escytalopramem może prowadzić do:

• Nasilenia działania sedatywnego (uspokajającego) obu substancji
• Pogorszenia zdolności psychomotorycznych i sprawności poznawczej
• Zwiększonego ryzyka zaburzeń koordynacji ruchowej
• Potencjalnego osłabienia funkcji wątroby, co może wpływać na metabolizm escytalopramu
• Zwiększonego ryzyka wystąpienia lub nasilenia działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego

Pacjenci leczeni escytalopramem powinni całkowicie zrezygnować ze spożywania alkoholu lub znacząco je ograniczyć, nawet jeśli badania nie wykazały bezpośrednich interakcji farmakokinetycznych między tymi substancjami.

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ innych produktów leczniczych na właściwości farmakokinetyczne escytalopramu

Metabolizm escytalopramu zachodzi głównie za pośrednictwem izoenzymu CYP2C19. W mniejszym stopniu w metabolizmie uczestniczą również izoenzymy CYP3A4 i CYP2D6. Główny metabolit escytalopramu (S-DCT, demetylowany escytalopram) jest częściowo metabolizowany przez izoenzym CYP2D6.¹⁵

Jednoczesne podawanie escytalopramu z inhibitorami CYP2C19 może prowadzić do zwiększenia stężenia escytalopramu w osoczu:

• Omeprazol (30 mg/dobę) – inhibitor CYP2C19 może spowodować umiarkowane (około 50%) zwiększenie stężenia escytalopramu w osoczu
• Cymetydyna (400 mg dwa razy na dobę) – umiarkowanie silny inhibitor enzymów może powodować umiarkowane (około 70%) zwiększenie stężenia escytalopramu w osoczu

¹⁶

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania escytalopramu z inhibitorami CYP2C19, takimi jak:

• omeprazol
• esomeprazol
• flukonazol
• fluwoksamina
• lanzoprazol
• tyklopidyna
• cymetydyna

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych podczas leczenia skojarzonego może być konieczne zmniejszenie dawki escytalopramu.¹⁷

Wpływ escytalopramu na właściwości farmakokinetyczne innych produktów leczniczych

Escytalopram działa hamująco na izoenzym CYP2D6. Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego podawania escytalopramu z lekami, które są metabolizowane głównie z udziałem tego enzymu i mają wąski indeks terapeutyczny, takimi jak:¹⁸

• Leki kardiologiczne: flekainid, propafenon, metoprolol (stosowany w niewydolności serca)
• Leki przeciwdepresyjne: dezypramina, klomipramina, nortryptylina
• Leki przeciwpsychotyczne: rysperydon, tiorydazyna, haloperydol

Jednoczesne podawanie escytalopramu z dezypraminą lub metoprololem powoduje dwukrotne zwiększenie stężenia tych leków w osoczu, co może wymagać dostosowania ich dawkowania.¹⁹

Badania in vitro wykazały, że escytalopram może również wykazywać słabe działanie hamujące na izoenzym CYP2C19. Z tego powodu zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania escytalopramu z lekami metabolizowanymi głównie przez CYP2C19.²⁰

Tabela interakcji escytalopramu z innymi produktami leczniczymi