Allupol
Tabletki, 300 mg
Produkt leczniczy zawiera allopurynol, który występuje w postaci tabletek o dawkach 100 mg i 300 mg. Stosuje się go w leczeniu różnych postaci hiperurykemii, w tym dna moczanowej, nefropatii moczanowej oraz w celu rozpuszczania złogów i zapobiegania kamicy nerkowej. Lek jest również wskazany w chorobach nowotworowych i zespołach mieloproliferacyjnych z podwyższonym stężeniem moczanów oraz w zaburzeniach enzymatycznych prowadzących do nadprodukcji tych substancji. Może być stosowany, gdy dieta oraz inne metody leczenia okazały się nieskuteczne.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Działania niepożądane
Produkt leczniczy ALLUPOL zawierający allopurynol wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które występują stosunkowo rzadko, ale mogą mieć poważne konsekwencje kliniczne, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek i/lub wątroby. Do najważniejszych działań niepożądanych należą ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym zespół DRESS oraz zagrażające życiu reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczna nekroliza naskórka (TEN). Ryzyko tych powikłań jest szczególnie wysokie w pierwszych tygodniach terapii oraz u pacjentów z allelem HLA-B*5801. W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości lub zmian skórnych konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i bezwzględne unikanie ponownego podania. Ponadto, allopurynol może powodować bardzo rzadkie, ale poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna i trombocytopenia, co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza u pacjentów z chorobami nerek i wątroby.
Inne działania niepożądane obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka) występujące niezbyt często, które można ograniczyć przez podawanie leku po posiłkach. Rzadko obserwuje się zapalenie wątroby oraz nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby, które mogą występować także bez innych objawów nadwrażliwości. Częstość zwiększenia stężenia TSH we krwi wynosi ≥1/100 do <1/10, jednak nie prowadzi to do subklinicznej niedoczynności tarczycy. Wśród innych bardzo rzadkich działań wymienia się m.in. zaburzenia neurologiczne, sercowo-naczyniowe, skórne, nerkowe oraz zaburzenia układu rozrodczego. Ze względu na niepełne dane kliniczne dotyczące częstości działań niepożądanych, istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych reakcji niepożądanych do odpowiednich organów monitorujących bezpieczeństwo leków.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Allupol 300 mg
agranulocytoza, allel HLA-B*5801, allopurynol, azotemia, bradykardia, chłoniak angioimmunoblastyczny, dławica piersiowa, eozynofilia, ginekomastia, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, krwiomocz, leukopenia, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, parestezje, reakcja anafilaktyczna, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, zapalenie naczyń, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, zespół znikających przewodów żółciowych -
Profil bezpieczeństwa leku
Allopurynol wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u wybranych grup pacjentów, w tym kobiet karmiących piersią, seniorów oraz osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby. U kobiet karmiących allopurynol i jego metabolit oksypurynol przenikają do mleka, jednak brak jest danych dotyczących wpływu na niemowlę, dlatego nie zaleca się stosowania leku w tym okresie. U pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest stosowanie zmniejszonych dawek ze względu na ryzyko retencji leku i metabolitów, co może prowadzić do przedłużenia działania i zwiększenia ryzyka ciężkich reakcji nadwrażliwości. Podobnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby zaleca się redukcję dawki oraz monitorowanie funkcji wątroby w początkowym okresie terapii.
W kontekście zdolności do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, allopurynol może wywoływać działania niepożądane takie jak senność, zawroty głowy i ataksja, co wymaga od pacjentów zachowania ostrożności do momentu potwierdzenia braku negatywnego wpływu na funkcje psychomotoryczne. Brak jest natomiast danych dotyczących interakcji allopurynolu z alkoholem. U seniorów, ze względu na ograniczone dane kliniczne, rekomenduje się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek oraz szczególną ostrożność, zwłaszcza przy współistniejących zaburzeniach nerek, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Allupol 300 mg
-
Przeciwwskazania
Lek Allupol (allopurynol) dostępny jest w tabletkach o dawkach 100 mg i 300 mg, z których każda zawiera odpowiednio 68,1 mg i 204,30 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania allopurynolu jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych, w tym laktozę. Objawy nadwrażliwości mogą manifestować się różnorodnymi reakcjami skórnymi i ogólnoustrojowymi, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii lub całkowitego zaniechania jej rozpoczęcia. Szczególną uwagę należy zwrócić na wywiad alergiczny pacjenta przed przepisaniem leku.
Tabletki Allupol 100 mg są białe, okrągłe, obustronnie płaskie z linią podziału służącą jedynie do ułatwienia połknięcia, natomiast tabletki 300 mg są białe, okrągłe, obustronnie wypukłe, z linią podziału umożliwiającą podział na równe dawki oraz oznaczeniem „300”. Ze względu na zawartość laktozy jednowodnej, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nietolerancją laktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem laktazy typu Lapp. Decyzję o niestosowaniu leku z powodu przeciwwskazań należy szczegółowo dokumentować, a w przypadku podejrzenia nadwrażliwości rozważyć alternatywne metody leczenia, aby uniknąć poważnych powikłań zdrowotnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Allupol 300 mg
allopurynol, charakterystyka produktu leczniczego, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na allopurynol, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, objaw ogólnoustrojowy, objaw skórny, powikłanie zdrowotne, substancja pomocnicza, terapia allopurynolem, wywiad alergiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa allopurynolu wykazały brak mutagenności zarówno in vitro, przy stężeniach do 100 μg/ml, jak i in vivo, przy dawkach do 600 mg/dobę przez średnio 40 miesięcy. Testy cytogenetyczne nie wykazały aberracji chromosomowych w ludzkich komórkach krwi, a badania biochemiczne potwierdziły brak wpływu na strukturę DNA i proces transformacji limfocytów. Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych (myszy i szczury) przez okres do 2 lat nie wykazały właściwości rakotwórczych allopurynolu, co potwierdza jego korzystny profil bezpieczeństwa w kontekście potencjalnego ryzyka nowotworowego.
Ocena teratogenności i embriotoksyczności allopurynolu przeprowadzona na różnych modelach zwierzęcych wykazała brak działania teratogennego przy doustnym podaniu w dawkach do 100 mg/kg (myszy), 200 mg/kg (szczury) oraz 150 mg/kg (króliki) w okresie organogenezy (8-16 dzień ciąży). W badaniach dootrzewnowych u myszy zaobserwowano uszkodzenia płodu przy dawkach 50-100 mg/kg, jednak podobne badania na szczurach przy dawce 120 mg/kg nie potwierdziły tych efektów. Badania in vitro na hodowlach ślinianek płodów mysich wykazały brak embriotoksyczności w stężeniach poniżej toksycznych dla matki. Wyniki te wspierają bezpieczeństwo stosowania allopurynolu w praktyce klinicznej, szczególnie w kontekście ochrony materiału genetycznego i rozwoju płodu.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Allupol 300 mg
aberracja chromosomowa, allopurynol, badanie cytogenetyczne, badanie embriotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie teratogenności, cykl komórkowy, dawka dobowa, DNA, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, mutagenność, organogeneza, podanie dootrzewnowe, rakotwórczość, teratogenność, właściwość mutagenna, właściwość rakotwórcza -
Skład i postać leku
Produkt leczniczy ALLUPOL zawiera substancję czynną allopurynol w dawkach 100 mg oraz 300 mg, dostępny w formie tabletek doustnych. Tabletki 100 mg są białe, okrągłe, obustronnie płaskie z linią podziału służącą jedynie do rozkruszenia, zawierają 68,1 mg laktozy jednowodnej i mają okres ważności 3 lata przy przechowywaniu w temperaturze do 25°C. Tabletki 300 mg są również białe i okrągłe, ale o średnicy 12 mm, obustronnie wypukłe, z linią podziału umożliwiającą podział na równe dawki, zawierają 204,3 mg laktozy jednowodnej i mają okres ważności 2 lata bez specjalnych wymagań dotyczących przechowywania.
Skład pomocniczy obejmuje skrobię ziemniaczaną, laktozę jednowodną, powidon K-25 oraz magnezu stearynian, które pełnią funkcje wypełniaczy, lepiszcza i substancji poślizgowej. Opakowania różnią się w zależności od dawki: 100 mg w blistrach PVC/Aluminium po 50 tabletek, 300 mg w blistrach Aluminium/PVC po 30 tabletek, oba w tekturowych pudełkach. Nie stwierdzono niezgodności farmaceutycznych ani specjalnych wymagań dotyczących utylizacji produktu. Informacje te są istotne dla prawidłowego doboru dawki, przechowywania oraz bezpieczeństwa stosowania allopurynolu w terapii hiperurykemii i dny moczanowej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Allupol 300 mg
allopurynol, cukier mleczny, laktoza jednowodna, lepiszcze farmaceutyczne, linia podziału tabletki, niezgodność farmaceutyczna, okres ważności leku, podanie doustne, postać stała leku, powidon, skrobia ziemniaczana, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja poślizgowa, substancja wypełniająca -
Specjalne ostrzeżenia
Stosowanie allopurynolu wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym wysypki grudkowo-plamistej, zespołu DRESS oraz ciężkich, zagrażających życiu zespołów Stevensa-Johnsona (SJS) i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN). W przypadku pojawienia się tych objawów należy natychmiast przerwać terapię i nie wznawiać jej u pacjentów z SJS/TEN lub zespołem nadwrażliwości. Związek między allelem HLA-B*5801 a zwiększonym ryzykiem tych reakcji jest dobrze udokumentowany, szczególnie u pacjentów pochodzenia chińskiego (do 20%), tajskiego (8-15%) i koreańskiego (około 12%). Zaleca się przeprowadzenie badania przesiewowego w tych grupach etnicznych przed rozpoczęciem leczenia, zwłaszcza u osób z przewlekłą chorobą nerek. U nosicieli allelu HLA-B*5801 leczenie allopurynolem powinno być rozważane tylko w sytuacji braku alternatyw, z zachowaniem wzmożonego nadzoru klinicznego.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby konieczne jest dostosowanie dawki allopurynolu, a szczególną ostrożność należy zachować u osób leczonych diuretykami pętlowymi, inhibitorami ACE oraz z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością serca. Allopurynol nie jest wskazany w bezobjawowej hiperurykemii i nie powinien być rozpoczynany podczas ostrego napadu dny, gdyż może nasilać objawy. W początkowym okresie terapii zaleca się profilaktykę przeciwzapalną przez minimum miesiąc. W stanach zwiększonej produkcji moczanów (np. choroby nowotworowe, zespół Lesch-Nyhana) należy zapewnić odpowiednie nawodnienie, aby zapobiec odkładaniu się złogów ksantynowych. Długotrwałe stosowanie allopurynolu może prowadzić do wzrostu TSH powyżej 5,5 µIU/ml, co wymaga monitorowania funkcji tarczycy. Produkt zawiera laktozę jednowodną (68,1 mg w dawce 100 mg i 204,3 mg w dawce 300 mg) i jest przeciwwskazany u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub brakiem laktazy.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Specjalne ostrzeżenia – Allupol
allel HLA-B*5801, allopurynol, bezobjawowa hiperurykemia, ciężka reakcja nadwrażliwości, diuretyk pętlowy, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, dziedziczna nietolerancja galaktozy, eozynofilia, inhibitor ACE, kamień moczanowy, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, niewydolność serca, podwyższony TSH, przewlekła choroba nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności tarczycy, zespół Lesch-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złóg ksantynowy -
Właściwości farmakodynamiczne
Allupol, zawierający allopurynol jako substancję czynną, jest lekiem stosowanym w celu obniżenia stężenia kwasu moczowego w organizmie. Dostępny jest w tabletkach o dawkach 100 mg i 300 mg, przy czym tabletki 300 mg można dzielić na równe dawki, natomiast tabletki 100 mg posiadają linię podziału jedynie ułatwiającą rozkruszenie, a nie podział na równe części. Allopurynol działa jako inhibitor oksydazy ksantynowej (kod ATC: M04AA01), enzymu odpowiedzialnego za utlenianie hipoksantyny do ksantyny oraz ksantyny do kwasu moczowego. Zarówno allopurynol, jak i jego główny metabolit oksypurynol, hamują aktywność tego enzymu, co prowadzi do obniżenia poziomu kwasu moczowego w osoczu i moczu.
Mechanizm działania allopurynolu jest wieloaspektowy i obejmuje również hamowanie biosyntezy puryn de novo poprzez sprzężenie zwrotne, które prowadzi do zahamowania enzymu fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej u wybranych pacjentów z hiperurykemią. Dodatkowo, metabolity takie jak rybozyd allopurynolu i 7-rybozyd oksypurynolu wzmacniają efekt terapeutyczny leku. Farmakodynamiczne działanie allopurynolu obejmuje zatem: bezpośrednie hamowanie oksydazy ksantynowej, zmniejszenie syntezy puryn oraz aktywność farmakologiczną metabolitów, co łącznie skutkuje skutecznym obniżeniem stężenia kwasu moczowego i jest istotne w terapii stanów związanych z hiperurykemią.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakodynamiczne – Allupol 300 mg
7-rybozyd oksypurynolu, allopurynol, Allupol, biosynteza kwasu moczowego, biosynteza puryn de novo, fosforybozylotransferaza hipoksantynowo-guaninowa, hiperurykemia, inhibitor oksydazy ksantynowej, katabolizm puryn, ksantyna, laktoza jednowodna, oksypurynol, rybozyd allopurynolu, sprzężenie zwrotne, utlenianie hipoksantyny, związki purynowe -
Właściwości farmakokinetyczne
Allopurynol, substancja czynna leku ALLUPOL, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (67-90%) i szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) po około 1,5 godziny. Jego metabolit aktywny, oksypurynol, osiąga Cmax po 3-5 godzinach i wykazuje znacznie dłuższy okres półtrwania (13-30 godzin) w porównaniu do allopurynolu (0,5-1,5 godziny), co umożliwia stosowanie leku w pojedynczej dawce dobowej. Allopurynol wykazuje nieznaczne wiązanie z białkami osocza oraz względną objętość dystrybucji około 1,6 l/kg, co wskazuje na znaczny wychwyt tkankowy, zwłaszcza w wątrobie i błonie śluzowej jelit, gdzie hamuje oksydazę ksantynową. Eliminacja allopurynolu odbywa się głównie przez metabolizm do oksypurynolu, z wydalaniem około 20% dawki z kałem i mniej niż 10% w postaci niezmienionej z moczem.
U pacjentów z prawidłową czynnością nerek stężenie oksypurynolu w stanie stacjonarnym przy dawce 300 mg/dobę wynosi 5-10 mg/l, natomiast u osób z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 10-20 ml/min) obserwuje się istotne zwiększenie stężenia oksypurynolu do około 30 mg/l, co wymaga dostosowania dawkowania w celu uniknięcia kumulacji i działań niepożądanych. Zaawansowany wiek sam w sobie nie wpływa na farmakokinetykę allopurynolu, jednak współistniejąca niewydolność nerek, częstsza u osób starszych, może modyfikować eliminację leku. Długi okres półtrwania oksypurynolu oraz jego reabsorpcja kanalikowa stanowią podstawę do stosowania ALLUPOL w pojedynczej dawce dobowej, zapewniając skuteczne i długotrwałe hamowanie oksydazy ksantynowej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakokinetyczne – Allupol 300 mg
allopurynol, biodostępność, eliminacja nerkowa, kanalik nerkowy, klirens kreatyniny, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, oksydaza ksantynowa, oksypurynol, rybozyd allopurynolu, rybozyd oksypurynolu, stan stacjonarny, stężenie allopurynolu, stężenie oksypurynolu, wchłanianie zwrotne, wiązanie z białkami, wydzielanie wątrobowe, zaburzenie czynności nerek -
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
W praktyce klinicznej lekarz ma obowiązek szczegółowo poinformować pacjenta o potencjalnym wpływie allopurinolu, stosowanego w dawkach 100 mg i 300 mg, na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Lek ten może wywoływać działania niepożądane takie jak senność, zawroty głowy oraz ataksja, które istotnie upośledzają funkcje psychomotoryczne, wydłużają czas reakcji i zaburzają koordynację ruchową. W związku z tym pacjent powinien powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w początkowym okresie terapii oraz w przypadku wystąpienia wymienionych objawów. Lekarz powinien przekazać pacjentowi jasne zalecenia dotyczące samoobserwacji oraz konieczności natychmiastowego kontaktu w razie pojawienia się niepokojących symptomów neuropsychiatrycznych.
Z punktu widzenia odpowiedzialności zawodowej, istotne jest odnotowanie w dokumentacji medycznej faktu poinformowania pacjenta o ryzyku związanym z terapią allopurinolem. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów wykonujących zawody wymagające pełnej sprawności psychomotorycznej, u których lekarz powinien rozważyć modyfikację dawkowania lub alternatywne schematy leczenia. Planowanie wizyt kontrolnych w celu oceny tolerancji leku oraz dostosowania zaleceń jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta i innych uczestników ruchu drogowego. Kompleksowe podejście do edukacji pacjenta i monitorowania działań niepożądanych allopurinolu stanowi integralny element odpowiedzialnej praktyki lekarskiej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Allupol 300 mg
allopurinol, Allupol, ataksja, dawkowanie leku, dna moczanowa, dokumentacja medyczna, działania niepożądane, funkcje psychomotoryczne, hiperurykemia, objawy neurologiczne, objawy neuropsychiatryczne, schemat leczenia, senność, tolerancja leku, wizyta kontrolna, zaburzenia koordynacji ruchowej, zawroty głowy, zdolności psychomotoryczne -
Wskazania do stosowania
Allupol, zawierający allopurynol w dawkach 100 mg i 300 mg, jest wskazany do leczenia hiperurykemii pierwotnej i wtórnej, zwłaszcza gdy dieta jest niewystarczająca. Lek znajduje zastosowanie w terapii dny moczanowej, nefropatii moczanowej, a także w rozpuszczaniu i zapobieganiu kamieniom moczanowym, szczególnie przy nawracającej kamicy nerkowej z kamieniami wapniowo-szczawianowymi. Ponadto, allopurynol jest stosowany w chorobach nowotworowych i zespołach mieloproliferacyjnych z szybkim obrotem komórkowym, gdzie kontroluje poziom kwasu moczowego i zapobiega powikłaniom hiperurykemii indukowanej terapią cytotoksyczną.
Lek jest również wskazany w zaburzeniach enzymatycznych prowadzących do nadprodukcji kwasu moczowego, takich jak defekty fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej (np. zespół Lescha-Nyhana), glukozo-6-fosfatazy, syntetazy i amidotransferazy fosforybozylopirofosforanowej oraz fosforybozylotransferazy adeniny. Tabletki Allupol zawierają laktozę jednowodną (68,1 mg w dawce 100 mg i 204,3 mg w dawce 300 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Tabletki 100 mg mają linię podziału ułatwiającą rozkruszenie, natomiast tabletki 300 mg można podzielić na równe dawki.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wskazania do stosowania – Allupol 300 mg
allopurynol, amidotransferaza fosforybozylopirofosforanowa, choroba nowotworowa, choroba spichrzeniowa glikogenu, dna moczanowa, fosforybozylotransferaza adeninowa, fosforybozylotransferaza hipoksantynowo-guaninowa, glukozo-6-fosfataza, hiperurykemia, kamica nerkowa, kamień moczanowy, kwas moczowy, leczenie cytotoksyczne, nefropatia moczanowa, nietolerancja laktozy, syntetaza fosforybozylopirofosforanowa, terapia przeciwnowotworowa, zespół Lescha-Nyhana, zespół mieloproliferacyjny