Właściwości farmakodynamiczne
Adipine 5 mg

Właściwości farmakodynamiczne amlodypiny

Amlodypina należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów kanału wapniowego, a dokładniej do selektywnych antagonistów kanału wapniowego głównie z działaniami naczyniowymi (kod ATC: C08CA01). Jako pochodna dihydropirydyny (powolny inhibitor kanału wapniowego) hamuje przezbłonowy przepływ jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz do komórek błony mięśniowej naczyń.¹

Mechanizm działania

Działanie hipotensyjne amlodypiny wynika z bezpośredniego efektu rozkurczowego na mięśnie gładkie naczyń. Natomiast mechanizm działania przeciwdławicowego nie jest w pełni wyjaśniony, jednak wiąże się ze zmniejszeniem niedotlenienia mięśnia sercowego poprzez dwa główne mechanizmy:²

• Rozszerzanie tętniczek przedwłosowatych, co prowadzi do zmniejszenia oporu obwodowego (obciążenia następczego). Ponieważ częstość skurczów serca pozostaje niezmieniona, działanie to przyczynia się do zmniejszenia zużycia energii przez mięsień sercowy oraz jego zapotrzebowania na tlen.³
• Rozszerzanie dużych tętnic i tętniczek wieńcowych zarówno w obszarach niezmienionych, jak i zmienionych wskutek niedokrwienia. Efekt ten zwiększa zaopatrzenie w tlen u pacjentów ze skurczem naczyń wieńcowych (angina Prinzmetala).⁴

Efekty kliniczne w nadciśnieniu tętniczym

Podawanie amlodypiny raz na dobę u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym zapewnia istotne klinicznie obniżenie ciśnienia tętniczego krwi zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej, a efekt hipotensyjny utrzymuje się przez pełne 24 godziny obserwacji. Ze względu na powolny początek działania leku, nie obserwuje się gwałtownych spadków ciśnienia po jego podaniu.⁵

Amlodypina nie powoduje niekorzystnych efektów metabolicznych ani zmian w profilu lipidowym osocza, co sprawia, że jest odpowiednia do stosowania u pacjentów z astmą oskrzelową, cukrzycą i dną moczanową.⁶

Efekty kliniczne w chorobie niedokrwiennej serca

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, podawanie amlodypiny raz na dobę przynosi wymierne korzyści kliniczne:⁷

• Wydłużenie czasu możliwego do wykonania wysiłku fizycznego
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu wieńcowego
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm
• Zmniejszenie częstości występowania dolegliwości wieńcowych
• Zmniejszenie liczby stosowanych tabletek nitrogliceryny

Badanie CAMELOT

Skuteczność amlodypiny w zapobieganiu zdarzeniom klinicznym u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca oceniano w niezależnym, wieloośrodkowym, randomizowanym badaniu prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, kontrolowanym placebo, z udziałem 1997 pacjentów o nazwie CAMELOT (Comparison of Amlodipine vs Enalapril to Limit Occurrences of Thrombosis). W tym badaniu 663 osoby otrzymywały amlodypinę (5-10 mg), 673 osoby enalapryl (10-20 mg), a 655 osób placebo przez okres 2 lat, jako uzupełnienie standardowego leczenia (statyny, leki beta-adrenolityczne, leki moczopędne i aspiryna).⁸

Wyniki badania wykazały, że terapia amlodypiną była związana z rzadszymi hospitalizacjami z powodu dławicy piersiowej oraz rzadszym wykonywaniem zabiegów rewaskularyzacji u pacjentów z chorobą wieńcową.⁹

Skróty: TIA – przemijający napad niedokrwienny¹⁰

Stosowanie u pacjentów z niewydolnością serca

Badania hemodynamiczne oraz badania kliniczne oparte na próbie wysiłkowej przeprowadzone u pacjentów z niewydolnością serca stopnia II-IV według klasyfikacji NYHA (New York Heart Association) wykazały, że amlodypina nie powoduje klinicznego nasilenia niewydolności serca, gdy oceniano ją za pomocą:¹¹

• Tolerancji wysiłku
• Wielkości frakcji wyrzutowej lewej komory
• Objawów klinicznych

Badanie PRAISE

Badanie PRAISE (kontrolowane placebo) oceniające pacjentów z niewydolnością serca stopnia III-IV według NYHA, którzy przyjmowali digoksynę, leki moczopędne i inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE), wykazało, że amlodypina nie zwiększała ryzyka śmiertelności ani łącznego ryzyka śmiertelności i chorobowości u pacjentów z niewydolnością serca.¹²

W długoterminowym badaniu kontrolnym z placebo PRAISE-2, przeprowadzonym u pacjentów z niewydolnością serca III i IV stopnia według NYHA, leczonych ustalonymi dawkami inhibitorów ACE, glikozydów naparstnicy i leków moczopędnych, u których objawy kliniczne ani wyniki badań nie sugerowały podłoża niedokrwiennego niewydolności, stwierdzono, że:¹³

• Amlodypina nie miała wpływu na śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych
• Amlodypina nie wpływała na śmiertelność ogólną
• Stosowanie amlodypiny wiązało się ze zwiększoną częstością występowania obrzęków płuc
• Nie zaobserwowano znaczących różnic w częstości występowania pogorszenia niewydolności serca w porównaniu z grupą otrzymującą placebo

Badanie ALLHAT

Randomizowane, kontrolowane metodą podwójnie ślepej próby badanie ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial) miało na celu porównanie nowych metod leczenia nadciśnienia tętniczego. W badaniu porównywano amlodypinę (2,5-10 mg/d) lub lizynopryl (10-40 mg/d) – jako leczenie pierwszego rzutu, z terapią tiazydowym lekiem moczopędnym chlortalidonem (12,5-25 mg/d) u pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym.¹⁴

W badaniu wzięło udział 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku powyżej 55 lat, obserwowanych średnio przez 4,9 roku. Wszyscy pacjenci mieli co najmniej jeden z następujących czynników ryzyka rozwoju choroby wieńcowej:<sup data-drug="Adipine" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Do badania włączono ogółem 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, w wieku powyżej 55 lat, których obserwowano średnio przez 4,9 roku. U pacjentów występował co najmniej jeden z następujących czynników ryzyka rozwoju choroby wieńcowej: uprzedni zawał serca lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania) lub wywiad dotyczący innego epizodu związanego z miażdżycą naczyń (ogółem 51,5%), cukrzyca typu 2. (36,1%), stężenie HDL-C 15

• Uprzedni zawał serca lub udar (ponad 6 miesięcy przed włączeniem do badania) lub inny epizod związany z miażdżycą naczyń (ogółem 51,5% pacjentów)
• Cukrzyca typu 2 (36,1% pacjentów)
• Stężenie HDL-C <35 mg/dl (11,6% pacjentów)
• Przerost lewej komory stwierdzony elektro- lub echokardiograficznie (20,9% pacjentów)
• Palenie papierosów (21,9% pacjentów)

Pierwotnym punktem końcowym badania była łączna liczba zgonów z powodu choroby wieńcowej oraz zawałów serca niezakończonych zgonem. Wyniki nie wykazały istotnej różnicy w częstości występowania pierwotnego punktu końcowego między grupą leczoną amlodypiną a grupą otrzymującą chlortalidon (RR 0,98; 95% CI: 0,90-1,07; p=0,65).¹⁶

W zakresie wtórnych punktów końcowych stwierdzono, że:<sup data-drug="Adipine" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W obrębie wtórnego punktu końcowego, częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie wyższa w grupie pacjentów otrzymujących amlodypinę w porównaniu do chlortalidonu (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52] p17

• Częstość występowania niewydolności serca (element złożonego sercowo-naczyniowego punktu końcowego) była znacznie wyższa w grupie leczonej amlodypiną w porównaniu do grupy otrzymującej chlortalidon (10,2% vs 7,7%, RR 1,38; 95% CI: 1,25-1,52; p<0,001)
• Nie obserwowano różnic w śmiertelności ogólnej (bez względu na przyczynę) między grupami otrzymującymi amlodypinę i chlortalidon (RR 0,96; 95% CI: 0,89-1,02; p=0,20)

Stosowanie u dzieci

Skuteczność amlodypiny u dzieci oceniano w badaniu obejmującym 268 pacjentów w wieku 6-17 lat z przeważającym wtórnym nadciśnieniem tętniczym. Porównanie amlodypiny w dawkach 2,5 mg i 5,0 mg z placebo wykazało, że obie dawki skutecznie obniżały ciśnienie skurczowe w stopniu znacząco większym niż placebo. Różnica w skuteczności między dwoma badanymi dawkami nie była statystycznie istotna.¹⁸

Należy podkreślić, że nie badano długoterminowego wpływu amlodypiny na wzrost, dojrzewanie i rozwój ogólny u dzieci. Nie określono również długoterminowego wpływu leku podawanego w dzieciństwie na zmniejszenie chorobowości i śmiertelności po osiągnięciu dorosłości.¹⁹