Leki w grupie
„antagoniści kanałów wapniowych”

Antagoniści kanałów wapniowych (blokery kanałów wapniowych, CCB) to grupa leków stosowana głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej i zaburzeń rytmu serca. Działają poprzez blokowanie kanałów wapniowych typu L w błonach komórkowych mięśni gładkich naczyń krwionośnych i komórek mięśnia sercowego, co zmniejsza napływ jonów wapnia do wnętrza komórek. Efektem jest rozszerzenie naczyń krwionośnych (efekt wazodylatacyjny), zmniejszenie obciążenia następczego serca oraz zwolnienie przewodnictwa w węźle przedsionkowo-komorowym.

Antagoniści kanałów wapniowych dzielą się na trzy główne podgrupy: pochodne dihydropirydyny, pochodne fenyloalkiloaminy i pochodne benzotiazepiny. Pochodne dihydropirydyny (np. amlodypina, felodypina) działają głównie na naczynia obwodowe, powodując ich rozszerzenie. Pochodne fenyloalkiloaminy (werapamil) mają silne działanie na mięsień sercowy, zwalniając przewodzenie i zmniejszając kurczliwość. Pochodne benzotiazepiny (diltiazem) wykazują działanie pośrednie między dwiema pozostałymi grupami.

Do najważniejszych antagonistów kanałów wapniowych należą: amlodypina (Amlozek, Norvasc), felodypina (Plendil), lacydypina (Lacipil), lerkanidypina (Lercan, Zaranta), nitrendypina (Nitrendypina), werapamil (Isoptin, Staveran) oraz diltiazem (Dilzem, Oxycardil). Nowsze generacje leków z tej grupy, jak amlodypina, charakteryzują się dłuższym czasem działania i mniejszą liczbą działań niepożądanych.

Główną zaletą antagonistów kanałów wapniowych jest ich skuteczność w obniżaniu ciśnienia tętniczego bez negatywnego wpływu na metabolizm lipidów i glukozy, co czyni je bezpiecznymi dla pacjentów z cukrzycą i dyslipidemią. Ponadto wykazują działanie kardioprotekcyjne i nefroprotekcyjne. Leki z grupy dihydropirydyn są szczególnie skuteczne u osób starszych z izolowanym nadciśnieniem skurczowym. Nie wymagają również modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem antagonistów kanałów wapniowych obejmują obrzęki obwodowe (zwłaszcza kończyn dolnych), zaczerwienienie twarzy i ból głowy, szczególnie przy stosowaniu dihydropirydyn. Werapamil i diltiazem mogą powodować bradykardię, blok przedsionkowo-komorowy oraz nasilać objawy niewydolności serca, dlatego są przeciwwskazane u pacjentów z tymi schorzeniami. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z beta-blokerami ze względu na możliwość wystąpienia znacznego zwolnienia rytmu serca. Nagłe odstawienie leków z tej grupy, szczególnie o krótkim czasie działania, może prowadzić do zaostrzenia objawów choroby wieńcowej.

Lista leków w tej grupie

  1. 20.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl