Działania niepożądane leku Zocor (symwastatyna) – wprowadzenie

Działania niepożądane symwastatyny zostały dokładnie przebadane w ramach szeroko zakrojonych, długoterminowych badań klinicznych kontrolowanych placebo, w tym badania HPS (Heart Protection Study) z udziałem 20 536 pacjentów oraz badania 4S (Scandinavian Simvastatin Survival Study) obejmującego 4444 pacjentów. Profil bezpieczeństwa leku został ustalony na podstawie tych badań oraz spontanicznych zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu ¹.

W badaniu HPS, który obejmował 5-letni okres obserwacji, parametry bezpieczeństwa były porównywalne między grupą przyjmującą Zocor 40 mg na dobę (n=10 269) a grupą placebo (n=10 267). Wskaźniki przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych wynosiły 4,8% w grupie leczonej Zocorem i 5,1% w grupie placebo. Częstość występowania miopatii była niższa niż 0,1% u pacjentów przyjmujących Zocor w dawce 40 mg. Zwiększenie aktywności aminotransferaz (>3x powyżej górnej granicy normy, potwierdzone powtórnym badaniem) wystąpiło u 0,21% pacjentów leczonych Zocorem 40 mg, w porównaniu do 0,09% pacjentów otrzymujących placebo <sup data-drug="Zocor 10" data-section="Działania niepożądane" title="W badaniu HPS (patrz punkt 5.1), w którym uczestniczyło 20 536 pacjentów leczonych produktem leczniczym Zocor w dawce 40 mg na dobę (n = 10 269) lub placebo (n = 10 267), parametry bezpieczeństwa były porównywalne wśród pacjentów przyjmujących Zocor lub placebo, przez okres wynoszący średnio 5 lat obserwacji. Wskaźniki przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych były w tych grupach porównywalne (4,8% w grupie pacjentów leczonych produktem leczniczym Zocor, w porównaniu z 5,1% w grupie placebo). Częstość występowania miopatii była poniżej 0,1% (2.

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Częstość występowania działań niepożądanych związanych ze stosowaniem symwastatyny sklasyfikowano według następującej konwencji:^{1/10), często (≥1/100, <1/10), niezbyt często (≥1/1000, < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000, < 1/1000), bardzo rzadko (3}

• Bardzo często (>1/10)
• Często (≥1/100, <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1000, <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000, <1/1000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Szczegółowe działania niepożądane według układów i narządów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W tej kategorii występuje niedokrwistość jako rzadkie działanie niepożądane symwastatyny. Jest to stan charakteryzujący się zmniejszoną liczbą czerwonych krwinek lub obniżonym poziomem hemoglobiny, co może prowadzić do zmęczenia, bladości skóry i błon śluzowych oraz duszności ⁴.

Zaburzenia układu immunologicznego

Bardzo rzadko może wystąpić anafilaksja – ciężka, zagrażająca życiu reakcja alergiczna, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Objawia się ona trudnościami w oddychaniu, obrzękiem twarzy, warg, języka lub gardła, nagłym spadkiem ciśnienia krwi i utratą przytomności ⁵.

Zaburzenia psychiczne

Podczas terapii symwastatyną odnotowano przypadki bezsenności (bardzo rzadko) oraz depresji (częstość nieznana). Zaburzenia te mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta i jego jakość życia ⁶.

Zaburzenia układu nerwowego

Rzadko występujące działania niepożądane w obrębie układu nerwowego obejmują: ból głowy, parestezje (nieprawidłowe odczucia, takie jak mrowienie, drętwienie), zawroty głowy oraz neuropatię obwodową (uszkodzenie nerwów obwodowych). Bardzo rzadko zgłaszano zaburzenia pamięci. Z częstością nieznaną odnotowano miastenię rzekomoporaźną – chorobę autoimmunologiczną charakteryzującą się osłabieniem i szybkim męczeniem się mięśni ⁷.

Zaburzenia oka

Rzadko zgłaszano niewyraźne widzenie i zaburzenia widzenia. Z częstością nieznaną może wystąpić miastenia oka – osłabienie mięśni oka prowadzące do podwójnego widzenia lub opadania powieki ⁸.

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Z częstością nieznaną raportowano śródmiąższową chorobę płuc – grupę chorób charakteryzujących się zapaleniem i włóknieniem tkanki płucnej, prowadzącą do duszności, suchego kaszlu i nieprawidłowej wymiany gazowej ⁹.

Zaburzenia żołądka i jelit

Rzadko występujące działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują: zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia z oddawaniem wiatrów, niestrawność, biegunkę, nudności, wymioty oraz zapalenie trzustki. Zapalenie trzustki jest stanem zapalnym trzustki, który może objawiać się silnym bólem w górnej części brzucha, często promieniującym do pleców, nudnościami i wymiotami ¹⁰.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Rzadko podczas terapii symwastatyną może wystąpić zapalenie wątroby lub żółtaczka. Bardzo rzadko raportowano przypadki niewydolności wątroby (ze skutkiem śmiertelnym lub bez). Te poważne działania niepożądane wymagają natychmiastowej interwencji medycznej ¹¹.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Rzadko podczas leczenia symwastatyną występują wysypka, świąd i łysienie. Bardzo rzadko zgłaszano polekowe zmiany liszajowate – reakcje skórne przypominające liszaj płaski, charakteryzujące się swędzącymi, fioletowymi lub czerwonawo-fioletowymi płaskimi grudkami na skórze i błonach śluzowych ¹².

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Rzadko występujące działania niepożądane w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego obejmują: miopatię (w tym zapalenie mięśni), rabdomiolizę z ostrą niewydolnością nerek lub bez, bóle mięśniowe i kurcze mięśni. W badaniu klinicznym u pacjentów leczonych symwastatyną w dawce 80 mg na dobę miopatia występowała częściej niż u osób przyjmujących produkt leczniczy w dawce 20 mg na dobę (odpowiednio 1,0% w porównaniu z 0,02%) ¹³.

Bardzo rzadko zgłaszano zerwanie mięśni. Z częstością nieznaną odnotowano tendinopatię (zapalenie ścięgna), czasami powikłaną zerwaniem ścięgna, oraz immunozależną miopatię martwiczą (IMNM) – bardzo rzadką miopatię autoimmunologiczną. Charakterystyczne cechy kliniczne IMNM to utrzymujące się osłabienie mięśni proksymalnych oraz zwiększona aktywność kinazy kreatynowej w surowicy, utrzymująca się mimo przerwania leczenia statynami. Biopsja mięśni wykazuje martwiczą miopatię bez istotnego zapalenia. Poprawa następuje w wyniku stosowania leków immunosupresyjnych ¹⁴.

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Bardzo rzadko podczas terapii symwastatyną zgłaszano ginekomastię (powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn). Z częstością nieznaną raportowano zaburzenia erekcji ¹⁵.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Rzadko zgłaszano astenię (ogólne osłabienie lub brak energii) ¹⁶.

Zespół nadwrażliwości

W rzadkich przypadkach opisywano objawy zespołu nadwrażliwości, przebiegającego z jednym lub więcej objawów, takich jak: obrzęk naczynioruchowy, zespół toczniopodobny, bóle mięśni typu reumatoidalnego, zapalenie mięśni i skóry, zapalenie naczyń, małopłytkowość, eozynofilia, podwyższone OB, zapalenie stawów i bóle stawów, pokrzywka, nadwrażliwość na światło, gorączka, uderzenia gorąca, duszność i złe samopoczucie ¹⁷.

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Rzadko podczas leczenia symwastatyną obserwowano: zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy krwi (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, γ-glutamylotranspeptydazy), podwyższenie aktywności fosfatazy alkalicznej oraz zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej w surowicy krwi ¹⁸.

U pacjentów przyjmujących statyny, w tym Zocor, zgłaszano przypadki wzrostu stężenia HbA1c i glukozy w surowicy na czczo. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano rzadkie przypadki zaburzeń funkcji poznawczych (np. utrata pamięci, słaba pamięć, amnezja, zaburzenia pamięci, splątanie) u pacjentów przyjmujących statyny, w tym symwastatynę. Zgłaszane problemy były na ogół łagodne i ustępowały po przerwaniu leczenia statyną. Obserwowano zmienny czas do wystąpienia (od 1 dnia do kilku lat) i ustąpienia (mediana 3 tygodnie) objawów ¹⁹.

Inne działania niepożądane zgłaszane przy stosowaniu statyn

Podczas stosowania niektórych statyn, niekoniecznie symwastatyny, zgłaszano również następujące działania niepożądane:

• Zaburzenia snu, w tym koszmary senne
• Zaburzenia seksualne
• Cukrzyca: częstość zależy od obecności lub braku czynników ryzyka (poziom glukozy na czczo ≥ 5,6 mmol/l, BMI > 30 kg/m², podwyższony poziom triglicerydów, nadciśnienie w wywiadzie) ^{30 kg/m², podwyższony poziom triglicerydów, nadciśnienie w wywiadzie).”>20}

Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży

W 48-tygodniowym badaniu z udziałem dzieci i młodzieży (chłopców w fazie II i powyżej wg skali Tannera oraz dziewcząt, u których minął co najmniej jeden rok od pierwszej miesiączki) w wieku 10-17 lat z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną (n = 175), profil bezpieczeństwa i tolerancji w grupie leczonej produktem leczniczym Zocor był na ogół podobny do profilu w grupie leczonej placebo. Długotrwały wpływ leku na dojrzewanie fizyczne, umysłowe i płciowe jest nieznany. Obecnie, po jednym roku leczenia, nie są dostępne wystarczające dane ²¹.

Zestawienie działań niepożądanych symwastatyny

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl ²².

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu ²³.