Calcium folinate Sandoz
Roztwór do wstrzykiwań i infuzji, 10 mg/ml
Preparat zawiera 10 mg kwasu folinowego w postaci wapnia folinianu na każdy mililitr roztworu oraz 3,3 mg sodu. Jest to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań lub infuzji o pH 7,0–8,6. Stosowany jest przede wszystkim w celu zmniejszenia toksyczności leków przeciwnowotworowych, takich jak metotreksat, oraz w przypadku ich przedawkowania. Może być również podawany razem z 5-fluorouracylem w terapii cytotoksycznej.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania
-
Działania niepożądane
Stosowanie wapnia folinianu (Calcium folinate Sandoz) wiąże się z występowaniem działań niepożądanych o zróżnicowanej częstości i nasileniu, które mogą wpływać na bezpieczeństwo pacjenta. Bardzo rzadko obserwuje się reakcje alergiczne, w tym anafilaktyczne, wymagające natychmiastowej interwencji. Rzadko mogą wystąpić zaburzenia psychiczne (bezsenność, pobudzenie, depresja) oraz zwiększenie częstości napadów drgawkowych u pacjentów z padaczką. Duże dawki mogą powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które ustępują po zmniejszeniu dawki. Niezbyt często po podaniu dożylnym pojawia się gorączka, wymagająca różnicowania z infekcją. W terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem (5-FU) bardzo często występuje niewydolność szpiku kostnego (pancytopenia, neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), zapalenie błon śluzowych (jama ustna, czerwień wargowa) oraz wymioty i nudności (≥1/10 w schemacie miesięcznym). W schemacie tygodniowym bardzo często obserwuje się ciężką biegunkę i odwodnienie, które mogą prowadzić do zgonu i wymagają hospitalizacji. Często występuje także zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej (zespół ręka-stopa), a z nieznaną częstością hiperamonemia, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby.
Monitorowanie kliniczne pacjentów leczonych folinianem wapnia, zwłaszcza w skojarzeniu z 5-FU, jest kluczowe dla wczesnego wykrywania i leczenia powikłań. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy mielosupresji, zapalenia błon śluzowych oraz ciężkich zaburzeń żołądkowo-jelitowych. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznych lub objawów psychiatrycznych konieczna jest szybka interwencja i ewentualna modyfikacja dawkowania. Personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich organów nadzoru farmakologicznego, co pozwala na ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka terapii. Warto podkreślić, że folinian wapnia nie nasila neurotoksyczności 5-FU, jednak modyfikuje inne jego działania niepożądane, co wymaga indywidualnego podejścia do pacjenta i schematu dawkowania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Działania niepożądane – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
5-fluorouracyl, bezsenność, biegunka, depresja, folinian wapnia, gorączka, hiperamonemia, małopłytkowość, mielosupresja, napad drgawkowy, neurotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność szpiku kostnego, nudności i wymioty, odwodnienie, padaczka, pancytopenia, pobudzenie, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie błon śluzowych, zapalenie czerwieni wargowej, zapalenie jamy ustnej, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół ręka-stopa -
Profil bezpieczeństwa leku
Folinian wapnia jest bezpieczny do stosowania u kobiet karmiących piersią oraz nie wpływa negatywnie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. W przypadku pacjentów w podeszłym wieku, szczególnie tych w złym stanie ogólnym, zaleca się ostrożność ze względu na ryzyko toksyczności podczas terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem, co może wymagać zmniejszenia dawki 5-fluorouracylu. U pacjentów z niewydolnością nerek, zwłaszcza podczas terapii metotreksatem, konieczne jest monitorowanie czynności nerek oraz dostosowanie dawkowania folinianu wapnia, ponieważ może być potrzebne podawanie większych dawek przez dłuższy czas.
Brak jest danych dotyczących interakcji folinianu wapnia z alkoholem oraz stosowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, co wskazuje na potrzebę ostrożności i indywidualnej oceny ryzyka w tych grupach. W praktyce klinicznej należy uwzględnić powyższe zalecenia, szczególnie w kontekście terapii onkologicznych i pacjentów z upośledzoną funkcją nerek lub wątroby, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych i zapewnić optymalne efekty terapeutyczne.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Profil bezpieczeństwa leku – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
-
Przeciwwskazania
Calcium folinate Sandoz (10 mg/ml roztwór do wstrzykiwań/infuzji) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na folinian wapnia lub substancje pomocnicze, a także u osób z niedokrwistością złośliwą i innymi niedoborami witaminy B12, gdyż może maskować objawy niedoboru kobalaminy i prowadzić do progresji powikłań neurologicznych. Lek zawiera 3,3 mg sodu na ml, co wymaga ostrożności u pacjentów z ograniczeniami w podaży sodu, np. z niewydolnością nerek lub serca. Wskazane jest rozważenie alternatywnych dróg podania u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia, ze względu na formę parenteralną preparatu.
Stosowanie Calcium folinate Sandoz w schematach chemioterapii z metotreksatem lub 5-fluorouracylem wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza w okresie ciąży i karmienia piersią, gdzie obowiązują dodatkowe przeciwwskazania i ograniczenia. Preparat charakteryzuje się pH 7,0-8,6 oraz osmolarnością 275 mOsm, co jest istotne przy planowaniu terapii. Przed włączeniem leku do leczenia należy dokładnie ocenić ryzyko i korzyści, uwzględniając przeciwwskazania kliniczne oraz potencjalne interakcje farmakologiczne.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przeciwwskazania – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
5-fluorouracyl, anemia perniciosa, bezpieczeństwo farmakoterapii, dieta niskosodowa, folinian wapnia, kwas folinowy, metotreksat, morfologia krwi, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór witaminy B12, niedokrwistość złośliwa, niewydolność nerek, niewydolność serca, schemat chemioterapii, schemat leczenia, substancja pomocnicza, zaburzenie krzepnięcia -
Przedawkowanie
Przedawkowanie folinianu wapnia, substancji czynnej Calcium folinate Sandoz, jest rzadko opisywane i nie wiąże się z poważnymi następstwami klinicznymi. Głównym zagrożeniem jest zniesienie działania przeciwnowotworowego leków antagonistów kwasu foliowego, co prowadzi do obniżenia skuteczności terapii onkologicznej. Szczególnie istotne jest to w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem (5-FU), gdzie nadmiar folinianu może nasilać toksyczność 5-FU, manifestującą się mielosupresją, zapaleniem błon śluzowych, biegunką, nudnościami i wymiotami. Produkt zawiera 3,3 mg sodu/ml, co przy masywnym przedawkowaniu może powodować zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi.
W przypadku monoterapii folinianem wapnia brak jest specyficznych wytycznych terapeutycznych, a postępowanie opiera się na monitoringu i leczeniu objawowym. Natomiast przy jednoczesnym stosowaniu z 5-FU, zaleca się stosowanie protokołów dedykowanych przedawkowaniu 5-fluorouracylu, gdyż to jego toksyczność stanowi dominujący problem kliniczny. Rzadko obserwowane są reakcje nadwrażliwości skórnej, a dawki progowe dla objawów przedawkowania nie zostały jednoznacznie określone. W praktyce klinicznej należy zwracać uwagę na potencjalne interakcje farmakodynamiczne i ryzyko zaburzeń gospodarki sodowej przy dużych dawkach folinianu wapnia.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedawkowanie – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, cytostatyk, droga parenteralna, folinian wapnia, leczenie objawowe, mielosupresja, protokół chemioterapeutyczny, reakcja nadwrażliwości, terapia onkologiczna, terapia skojarzona, toksyczność 5-fluorouracylu, zaburzenie gospodarki sodowej, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zapalenie błony śluzowej -
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania wapnia folinianu w produkcie Calcium folinate Sandoz są ograniczone i nie dostarczają dodatkowych informacji o znaczeniu klinicznym poza tymi zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Preparat dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań/infuzji o stężeniu 10 mg/ml kwasu folinowego (wapnia folinianu), charakteryzującym się przezroczystą, żółtawą barwą, pH w zakresie 7,0-8,6 oraz osmolarnością 275 mOsm. Istotnym aspektem jest zawartość sodu wynosząca 3,3 mg/ml, co należy uwzględnić u pacjentów wymagających diety niskosodowej.
Ze względu na brak szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania wapnia folinianu, decyzje terapeutyczne dotyczące zastosowania Calcium folinate Sandoz powinny opierać się przede wszystkim na dostępnych danych klinicznych oraz informacjach zawartych w innych częściach Charakterystyki Produktu Leczniczego, w tym wskazaniach, przeciwwskazaniach i środkach ostrożności. Szczególną uwagę należy zwrócić na indywidualne ryzyko pacjenta, zwłaszcza w kontekście ewentualnych ograniczeń dietetycznych i stanu klinicznego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
-
Skład i postać leku
Calcium folinate Sandoz to roztwór do wstrzykiwań/infuzji zawierający 10 mg/ml kwasu folinowego w postaci wapnia folinianu. Preparat ma pH 7,0-8,6, osmolarność 275 mOsm oraz zawiera 3,3 mg sodu/ml, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej. Produkt dostępny jest w fiolkach o różnych objętościach (3 ml do 100 ml) i powinien być podawany dożylnie, w formie wstrzyknięcia lub infuzji, po rozcieńczeniu 0,9% roztworem NaCl lub 5% roztworem glukozy. Roztwór musi być przezroczysty, żółtawy, bez zmętnień i cząstek stałych; w przeciwnym razie należy go odrzucić. Preparat jest jednorazowego użytku, a niewykorzystane resztki należy usunąć bezpośrednio po podaniu.
Występują istotne niezgodności farmaceutyczne Calcium folinate Sandoz z droperydolem, fluorouracylem i foskarnetem, objawiające się wytrącaniem osadu lub zmętnieniem roztworu, co wymaga unikania mieszania tych leków w jednej infuzji lub linii podawczej bez przepłukania. Po rozcieńczeniu w 0,9% NaCl do stężeń 0,2-4,0 mg/ml roztwór jest stabilny chemicznie i fizycznie przez 28 dni w 2-8°C, natomiast w 5% glukozie stabilność wynosi 4 dni dla 0,2 mg/ml i 28 dni dla 4,0 mg/ml. Z mikrobiologicznego punktu widzenia roztwór należy zużyć natychmiast lub przechowywać maksymalnie 24 godziny w 2-8°C, chyba że rozcieńczanie odbyło się w warunkach aseptycznych. Preparat należy przechowywać w lodówce w temperaturze 2-8°C.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Skład i postać leku – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
-
Specjalne ostrzeżenia
Folinian wapnia powinien być podawany wyłącznie drogą domięśniową lub dożylną, gdyż dooponowe podanie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka zgonu, zwłaszcza w kontekście przedawkowania metotreksatu. Terapia skojarzona folinianem wapnia z metotreksatem lub 5-fluorouracylem wymaga ścisłego nadzoru doświadczonego onkologa, ze względu na możliwość maskowania niedokrwistości złośliwej oraz ryzyko nasilenia toksyczności 5-fluorouracylu, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub w złym stanie ogólnym. Należy monitorować morfologię krwi, zwłaszcza leukocyty, oraz objawy zapalenia błon śluzowych i biegunkę, które mogą wymagać redukcji dawki 5-fluorouracylu. Podkreśla się konieczność unikania mieszania folinianu wapnia i 5-fluorouracylu w tym samym wstrzyknięciu dożylnym oraz monitorowania stężenia wapnia w surowicy, z uzupełnieniem w przypadku hipokalcemii.
U pacjentów z padaczką leczonych fenobarbitalem, fenytoiną, prymidonem lub sukcynoimidem folinian wapnia może obniżać stężenia leków przeciwpadaczkowych, zwiększając ryzyko napadów drgawkowych, co wymaga monitorowania klinicznego i ewentualnej korekty dawkowania. Folinian wapnia nie łagodzi nefrotoksyczności metotreksatu, a opóźniona eliminacja metotreksatu może wymagać zwiększenia dawki lub wydłużenia czasu podawania folinianu. Przedawkowanie metotreksatu wymaga natychmiastowego leczenia ratunkowego folinianem wapnia, którego skuteczność maleje wraz z opóźnieniem terapii. Produkt zawiera 3,3 mg sodu/ml, co przy maksymalnej dawce 500 mg/m² (około 850 mg dla powierzchni ciała 1,7 m²) odpowiada 280,5 mg sodu na dawkę (85 ml), stanowiąc 14% maksymalnej dobowej dawki sodu zalecanej przez WHO (2 g).
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Specjalne ostrzeżenia – Calcium folinate Sandoz
antagonista kwasu foliowego, biegunka, chemioterapeutyk przeciwnowotworowy, fluorouracyl, folinian wapnia, hipokalcemia, inhibitor syntezy DNA, kwas folinowy, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, metotreksat, napad drgawkowy, nefrotoksyczność, niedokrwistość złośliwa, niewydolność nerek, ośrodkowy układ nerwowy, pacjent w podeszłym wieku, padaczka, podanie dooponowe, przedawkowanie metotreksatu, toksyczność przewodu pokarmowego, wiązanie z albuminami, zapalenie błony śluzowej -
Właściwości farmakokinetyczne
Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml, zawierający folinian wapnia jako racemat kwasu folinowego, wykazuje szybkie osiąganie maksymalnego stężenia w surowicy (Cmax) po podaniu dożylnym, już w ciągu 10 minut, co świadczy o szybkim rozprowadzeniu leku. Dostępność biologiczna po podaniu domięśniowym jest porównywalna do dożylnej, jednak Cmax jest niższe. Po podaniu dawki 25 mg, AUC dla aktywnej formy L-5-formylo-THF wynosi 28,4 ± 3,5 mg × min/l, a dla metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 11 mg × min/l. Stężenie nieaktywnego izomeru D przewyższa stężenie formy L, co ma znaczenie dla farmakokinetyki i działania terapeutycznego.
Okres półtrwania eliminacji aktywnej formy L wynosi 32-35 minut, natomiast nieaktywnej formy D jest znacznie dłuższy i mieści się w zakresie 352-485 minut. Całkowity okres półtrwania aktywnych metabolitów kwasu folinowego wynosi około 6 godzin, niezależnie od drogi podania (dożylnej lub domięśniowej). Eliminacja leku odbywa się głównie przez nerki (80-90% dawki w moczu jako nieaktywne metabolity 5- i 10-formylotetrahydrofolianów), natomiast eliminacja jelitowa jest minimalna (5-8% dawki w kale). Te właściwości farmakokinetyczne podkreślają znaczenie formy L jako enancjomeru aktywnego oraz wskazują na stabilność kinetyki eliminacji niezależnie od drogi podania.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Właściwości farmakokinetyczne – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
AUC, dostępność biologiczna, dostępność układowa, eliminacja jelitowa, enancjomer aktywny, folinian wapnia, formylotetrahydrofolian, kinetyka eliminacji, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas folinowy, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametr farmakokinetyczny, racemat, roztwór do wstrzykiwań, stężenie leku w surowicy, wydalanie nerkowe -
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Calcium folinate Sandoz, zawierający 10 mg/ml kwasu folinowego w postaci wapnia folinianu, wymaga ostrożności podczas stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest odpowiednio kontrolowanych badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo tego preparatu w tych grupach, a także formalnych badań toksyczności reprodukcyjnej na zwierzętach. Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wykazały negatywnego wpływu kwasu foliowego na rozwój płodu. W przypadku terapii metotreksatem lub innymi antagonistami kwasu foliowego w ciąży, stosowanie folinianu wapnia jest zalecane w celu zmniejszenia toksyczności metotreksatu, jednak metotreksat powinien być stosowany wyłącznie przy jednoznacznych wskazaniach medycznych, gdy korzyści przewyższają ryzyko dla płodu. Stosowanie 5-fluorouracylu jest przeciwwskazane w ciąży i bezwzględnie przeciwwskazane podczas laktacji, również w połączeniu z folinianem wapnia.
W okresie karmienia piersią nie jest znane, czy folinian wapnia przenika do mleka kobiecego, jednak może być stosowany, jeśli jest to uzasadnione względami terapeutycznymi. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności zapoznania się z charakterystyką produktu leczniczego zawierającego metotreksat, inne antyfoliany oraz 5-fluorouracyl, jeśli są stosowane jednocześnie z folinianem wapnia. Decyzja o zastosowaniu Calcium folinate Sandoz powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem całego schematu terapeutycznego oraz stanu klinicznego pacjentki, bilansując potencjalne korzyści i ryzyko związane z terapią w okresie ciąży i laktacji.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
-
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Calcium folinate Sandoz, zawierający folinian wapnia w stężeniu 10 mg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn. Preparat charakteryzuje się pH 7,0-8,6 oraz osmolarnością 275 mOsm, a każdy ml roztworu zawiera 3,3 mg sodu, co może mieć znaczenie u pacjentów z ograniczeniami sodowymi. Brak dowodów naukowych na wpływ folinianu wapnia na funkcje psychomotoryczne pozwala na kontynuację normalnej aktywności życiowej pacjentów podczas terapii, bez konieczności wprowadzania ograniczeń dotyczących mobilności czy pracy z urządzeniami mechanicznymi.
Pomimo braku bezpośredniego wpływu folinianu wapnia na zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, lekarz powinien uwzględnić indywidualną sytuację kliniczną pacjenta, w tym chorobę podstawową oraz stosowane równocześnie leki, zwłaszcza w kontekście terapii skojarzonej, np. w chemioterapii. W przypadku, gdy inne leki lub stan kliniczny pacjenta mogą upośledzać zdolności psychomotoryczne, konieczne jest poinformowanie pacjenta o potencjalnych ograniczeniach i zaleceniach dotyczących bezpieczeństwa. Kompleksowa ocena i odpowiednia komunikacja z pacjentem pozostają kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii i codziennego funkcjonowania chorego.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
-
Wskazania do stosowania
Calcium folinate Sandoz to roztwór do wstrzykiwań/infuzji zawierający 10 mg kwasu folinowego (wapnia folinianu) na ml, stosowany głównie w celu zmniejszenia toksyczności i neutralizacji działania antagonistów kwasu foliowego, zwłaszcza metotreksatu, w terapii cytotoksycznej. Preparat jest wskazany zarówno u dorosłych, jak i dzieci, w ramach tzw. leczenia ochronnego folinianem wapnia (calcium folinate rescue) oraz w przypadkach przedawkowania antagonistów kwasu foliowego. Mechanizm działania polega na uzupełnieniu puli zredukowanych folianów, co pozwala na ominięcie bloku metabolicznego wywołanego przez te leki. Produkt charakteryzuje się pH 7,0-8,6, osmolarnością 275 mOsm oraz zawartością sodu 3,3 mg/ml, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
Drugim istotnym wskazaniem do stosowania Calcium folinate Sandoz jest terapia skojarzona z 5-fluorouracylem (5-FU) w leczeniu przeciwnowotworowym. Folinian wapnia wzmacnia cytotoksyczne działanie 5-FU poprzez stabilizację kompleksu z syntazą tymidylanową, co skutkuje efektywniejszym hamowaniem syntezy DNA w komórkach nowotworowych. Preparat jest przezroczystym, żółtawym roztworem bez zmętnień i nierozpuszczonych cząstek, co zapewnia dobrą tolerancję przy podaniu parenteralnym. Wskazania obejmują leczenie ochronne po terapii antagonistami kwasu foliowego, interwencję w przedawkowaniu tych leków oraz wspomaganie terapii cytotoksycznej u pacjentów onkologicznych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Wskazania do stosowania – Calcium folinate Sandoz 10 mg/ml
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, dieta niskosodowa, folinian wapnia, komórka nowotworowa, kwas folinowy, leczenie przeciwnowotworowe, metotreksat, podanie parenteralne, protokół chemioterapii, przedawkowanie leku, syntaza tymidylanowa, synteza DNA, terapia cytotoksyczna, terapia skojarzona