Działania niepożądane
Azithromycin Genoptim 500 mg
Azytromycyna, makrolidowy antybiotyk stosowany w leczeniu infekcji bakteryjnych, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu pokarmowego, w tym biegunka, nudności i bóle brzucha (bardzo często), a także wymioty i wzdęcia (często). Istotne są również poważne powikłania, takie jak rzekomobłoniaste zapalenie jelit związane z Clostridioides difficile (częstość nieznana), reakcje anafilaktyczne, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka oraz torsade de pointes – potencjalnie śmiertelny częstoskurcz komorowy związany z wydłużeniem odstępu QT. Ponadto, azytromycyna może powodować zaburzenia hematologiczne (leukopenia, neutropenia), reakcje nadwrażliwości, zaburzenia neurologiczne (zawroty głowy, bóle głowy, drgawki), a także hepatotoksyczność, w tym zapalenie i niewydolność wątroby.
- Wprowadzenie do działań niepożądanych azytromycyny
- Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych
- Szczegółowa tabela działań niepożądanych
- Potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane
- Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych
- Specjalne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych
Wprowadzenie do działań niepożądanych azytromycyny
Azytromycyna, antybiotyk z grupy makrolidów, stosowana w leczeniu wielu infekcji bakteryjnych, może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Działania niepożądane związane ze stosowaniem leku Azithromycin Genoptim zostały zidentyfikowane zarówno w trakcie badań klinicznych, jak i w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu. Istotne jest, aby personel medyczny był świadomy pełnego profilu bezpieczeństwa tego leku w celu odpowiedniego monitorowania pacjentów i wczesnego reagowania na potencjalne powikłania.1
Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych
Działania niepożądane azytromycyny są klasyfikowane według określonych grup częstości występowania, co pozwala na lepszą ocenę ryzyka związanego z terapią. W charakterystyce produktu leczniczego Azithromycin Genoptim zastosowano następujący podział częstości:2
- Bardzo często: występujące u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
- Często: występujące u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często: występujące u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
- Rzadko: występujące u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
- Bardzo rzadko: występujące u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
- Częstość nieznana: działania niepożądane, których częstości nie można określić na podstawie dostępnych danych
Szczegółowa tabela działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane związane ze stosowaniem azytromycyny w postaci tabletek powlekanych Azithromycin Genoptim, uporządkowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Działania niepożądane przedstawiono w kolejności malejącej według stopnia ciężkości.3
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Rzekomobłoniaste zapalenie jelit | Częstość nieznana | Ciężkie zapalenie jelit związane z nadmiernym wzrostem Clostridioides difficile po antybiotykoterapii |
| Kandydoza jamy ustnej | Niezbyt często | Grzybicze zakażenie błony śluzowej jamy ustnej | |
| Zakażenie pochwy | Niezbyt często | Grzybicze zakażenie błony śluzowej pochwy | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Leukopenia | Niezbyt często | Zmniejszenie liczby leukocytów we krwi |
| Neutropenia | Niezbyt często | Zmniejszenie liczby neutrofili we krwi | |
| Małopłytkowość, niedokrwistość hemolityczna | Częstość nieznana | Zmniejszenie liczby płytek krwi oraz rozpad krwinek czerwonych prowadzący do niedokrwistości | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcja anafilaktyczna | Częstość nieznana | Ciężka, zagrażająca życiu ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości |
| Obrzęk naczynioruchowy | Niezbyt często | Nagły obrzęk skóry, błon śluzowych lub tkanek podskórnych | |
| Nadwrażliwość | Niezbyt często | Nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na lek | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Jadłowstręt | Niezbyt często | Utrata apetytu |
| Zaburzenia psychiczne | Nerwowość | Niezbyt często | Stan napięcia psychicznego i niepokoju |
| Pobudzenie | Rzadko | Wzrost aktywności psychoruchowej | |
| Agresja | Częstość nieznana | Wrogość i zachowania agresywne | |
| Wzmożony niepokój | Częstość nieznana | Nasilone uczucie lęku i niepokoju | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zawroty głowy | Często | Uczucie wirowania lub chwiania się |
| Bóle głowy | Często | Ból obejmujący różne obszary głowy | |
| Parestezje | Niezbyt często | Nieprawidłowe odczucia skórne (mrowienie, drętwienie) | |
| Zaburzenia smaku | Niezbyt często | Zmienione odczuwanie smaków | |
| Hipestezja | Niezbyt często | Zmniejszona wrażliwość na bodźce dotykowe | |
| Senność | Niezbyt często | Nadmierna skłonność do zasypiania | |
| Bezsenność | Niezbyt często | Trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu | |
| Omdlenia | Częstość nieznana | Krótkotrwała utrata przytomności | |
| Drgawki | Częstość nieznana | Niekontrolowane skurcze mięśni | |
| Anosmia, ageuzja, parosmia | Częstość nieznana | Utrata węchu, smaku lub zaburzenia węchu | |
| Podwyższony napęd psychomotoryczny | Częstość nieznana | Wzmożona aktywność psychiczna i ruchowa | |
| Pogorszenie lub nasilenie objawów miastenii gravis | Częstość nieznana | Nasilenie objawów choroby nerwowo-mięśniowej charakteryzującej się osłabieniem mięśni | |
| Zaburzenia oka | Zaburzenia widzenia | Niezbyt często | Nieprawidłowości w percepcji wzrokowej |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Głuchota | Niezbyt często | Całkowita utrata słuchu |
| Niedosłuch | Częstość nieznana | Częściowa utrata słuchu | |
| Szumy uszne | Niezbyt często | Odczuwanie dźwięków bez zewnętrznego źródła dźwięku | |
| Zawroty głowy | Niezbyt często | Zaburzenia równowagi pochodzenia błędnikowego | |
| Zaburzenia serca | Kołatanie serca | Niezbyt często | Uczucie nierównego, przyspieszonego lub silnego bicia serca |
| Torsade de pointes | Częstość nieznana | Specyficzny rodzaj częstoskurczu komorowego zagrażający życiu | |
| Zaburzenia rytmu serca, w tym częstoskurcz komorowy | Częstość nieznana | Nieprawidłowa czynność elektryczna serca prowadząca do zaburzeń rytmu | |
| Zaburzenia naczyniowe | Niedociśnienie tętnicze | Częstość nieznana | Niższe niż normalnie ciśnienie krwi |
| Zaburzenia żołądkowo-jelitowe | Biegunka | Bardzo często | Zwiększona częstość wypróżnień lub luźne stolce |
| Bóle brzucha | Bardzo często | Dyskomfort lub ból w obrębie jamy brzusznej | |
| Nudności | Bardzo często | Uczucie mdłości poprzedzające wymioty | |
| Wzdęcia | Często | Uczucie rozdęcia brzucha | |
| Wymioty | Często | Gwałtowne opróżnienie żołądka przez usta | |
| Niestrawność | Niezbyt często | Uczucie dyskomfortu po posiłku | |
| Zapalenie błony śluzowej żołądka | Niezbyt często | Stan zapalny wyścielającej żołądek błony śluzowej | |
| Zaparcia | Rzadko | Rzadsze niż zwykle wypróżnienia z twardym stolcem | |
| Zapalenie trzustki, przebarwienie języka | Częstość nieznana | Stan zapalny trzustki oraz zmiana zabarwienia języka | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zapalenie wątroby | Niezbyt często | Stan zapalny tkanki wątrobowej |
| Nieprawidłowa czynność wątroby | Rzadko | Zaburzenia funkcji wątroby widoczne w badaniach laboratoryjnych | |
| Niewydolność wątroby | Częstość nieznana | Utrata funkcji wątroby, rzadko prowadząca do zgonu | |
| Piorunujące zapalenie wątroby | Częstość nieznana | Nagłe, ciężkie zapalenie wątroby mogące prowadzić do szybkiej niewydolności narządu | |
| Marskość wątroby | Częstość nieznana | Późne stadium przewlekłego uszkodzenia wątroby z włóknieniem | |
| Żółtaczka cholestatyczna | Częstość nieznana | Zażółcenie skóry i białek oczu spowodowane zastojem żółci | |
| Podwyższenie enzymów wątrobowych | Niezbyt często | Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych w badaniach laboratoryjnych | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka | Często | Zmiany skórne w postaci plamek, grudek lub pęcherzyków |
| Świąd | Niezbyt często | Nieprzyjemne odczucie prowokujące do drapania skóry | |
| Zespół Stevensa-Johnsona | Częstość nieznana | Ciężka reakcja skórna z pęcherzami i złuszczaniem naskórka | |
| Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) | Częstość nieznana | Najcięższa postać reakcji skórnej z rozległym złuszczaniem naskórka | |
| Rumień wielopostaciowy | Częstość nieznana | Reakcja skórna charakteryzująca się typowymi zmianami tarczowatymi | |
| Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) | Częstość nieznana | Nagła wysypka z gorączką i podwyższoną liczbą leukocytów | |
| Nadwrażliwość na światło | Niezbyt często | Zwiększona reakcja skóry na ekspozycję na światło | |
| Pokrzywka | Niezbyt często | Wypukłe, swędzące zmiany skórne | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Ból stawów | Niezbyt często | Ból odczuwany w obrębie stawów |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Ostra niewydolność nerek | Częstość nieznana | Nagłe pogorszenie funkcji nerek |
| Śródmiąższowe zapalenie nerek | Częstość nieznana | Stan zapalny dotyczący tkanki śródmiąższowej nerek | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Nadmierne zmęczenie | Niezbyt często | Uczucie wyczerpania i braku energii |
| Ból w klatce piersiowej | Niezbyt często | Dyskomfort lub ból w obrębie klatki piersiowej | |
| Obrzęk | Niezbyt często | Nagromadzenie płynu w tkankach powodujące ich powiększenie | |
| Złe samopoczucie | Niezbyt często | Ogólne uczucie dyskomfortu | |
| Astenia | Niezbyt często | Osłabienie, brak siły | |
| Badania diagnostyczne | Spadek liczby limfocytów | Często | Zmniejszenie liczby limfocytów we krwi |
| Wzrost liczby granulocytów kwasochłonnych | Często | Zwiększenie liczby eozynofili we krwi | |
| Wzrost aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AspAT) | Niezbyt często | Zwiększenie aktywności enzymu wątrobowego AspAT we krwi | |
| Wzrost aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) | Niezbyt często | Zwiększenie aktywności enzymu wątrobowego AlAT we krwi | |
| Wzrost stężenia bilirubiny we krwi | Niezbyt często | Podwyższenie poziomu bilirubiny we krwi | |
| Wzrost stężenia mocznika we krwi | Niezbyt często | Podwyższenie poziomu mocznika we krwi | |
| Wzrost stężenia kreatyniny we krwi | Niezbyt często | Podwyższenie poziomu kreatyniny we krwi | |
| Nieprawidłowe stężenie potasu we krwi | Niezbyt często | Zaburzenia stężenia potasu (hipo- lub hiperkaliemia) | |
| Wydłużenie odstępu QT w EKG | Częstość nieznana | Wydłużenie czasu przewodzenia elektrycznego w sercu widoczne w EKG |
Potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane
Szczególną uwagę należy zwrócić na działania niepożądane, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta. W przypadku leku Azithromycin Genoptim należą do nich:4
- Reakcja anafilaktyczna – ostra reakcja alergiczna, która może rozwinąć się w ciągu minut do godzin i prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego
- Torsade de pointes – potencjalnie śmiertelny rodzaj częstoskurczu komorowego, związany z wydłużeniem odstępu QT
- Niewydolność wątroby – rzadko prowadząca do zgonu, ale będąca poważnym powikłaniem zaburzenia funkcji wątroby
- Zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) – bardzo ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne charakteryzujące się rozległym złuszczaniem naskórka i uszkodzeniem błon śluzowych
- Rzekomobłoniaste zapalenie jelit – ciężkie powikłanie antybiotykoterapii, które może prowadzić do megacolon toxicum i perforacji jelita
Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych
Istotnym elementem bezpieczeństwa farmakoterapii jest ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Dlatego personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane obserwowane podczas terapii z zastosowaniem azytromycyny.5
Szczególnie istotne jest zgłaszanie obserwowanych działań niepożądanych w następujących sytuacjach:
- Działania niepożądane o dużym nasileniu lub zagrażające życiu
- Działania niepożądane dotychczas nieopisane w charakterystyce produktu leczniczego
- Działania niepożądane występujące z większą częstością niż opisano
- Działania niepożądane występujące w szczególnych grupach pacjentów (np. u osób w podeszłym wieku, z niewydolnością nerek lub wątroby)
Procedura zgłaszania działań niepożądanych
Zgłaszanie działań niepożądanych można dokonać na dwa sposoby:6
- Za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
- Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
- Tel.: + 48 22 49 21 301
- Fax: + 48 22 49 21 309
- Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
- Bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego posiadającego pozwolenie na dopuszczenie do obrotu leku Azithromycin Genoptim
Specjalne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych
W trakcie terapii azytromycyną należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia wymienionych poniżej działań niepożądanych, które wymagają specjalnego monitorowania lub postępowania:
Zaburzenia sercowo-naczyniowe
Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wydłużenia odstępu QT, które może predysponować do wystąpienia zaburzeń rytmu, w tym potencjalnie śmiertelnego torsade de pointes. Czynniki ryzyka to zaburzenia elektrolitowe, zwłaszcza hipokaliemia i hipomagnezemia, klinicznie istotna bradykardia, zaburzenia rytmu serca oraz jednoczesne stosowanie innych leków wydłużających odstęp QT.7
Zaburzenia wątroby
Azytromycyna może powodować różnego stopnia zaburzenia funkcji wątroby, od łagodnego podwyższenia enzymów wątrobowych do ciężkiej niewydolności wątroby, która w rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu. U pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby lub przyjmujących inne leki hepatotoksyczne ryzyko to może być zwiększone.8
Ciężkie reakcje skórne
Podczas stosowania azytromycyny opisywano przypadki ciężkich reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka czy ostra uogólniona osutka krostkowa. Objawy skórne, takie jak szybko postępująca wysypka, często z pęcherzami lub uszkodzeniem błon śluzowych, powinny być natychmiast zgłaszane, a terapia azytromycyną przerwana.9
Reakcje alergiczne
Podczas terapii azytromycyną mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, w tym zagrażająca życiu reakcja anafilaktyczna. Objawy takie jak obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, wysypka, świąd, a zwłaszcza duszność, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego czy utrata przytomności, wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniego postępowania ratunkowego.10
Zaburzenia neurologiczne
U pacjentów z miastenią gravis azytromycyna może prowadzić do nasilenia objawów choroby. Stosowanie tego leku u takich pacjentów wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania. Ponadto, azytromycyna może wywoływać drgawki, co jest szczególnie istotne u pacjentów z padaczką lub predyspozycją do drgawek.11
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Najczęstszymi działaniami niepożądanymi azytromycyny są objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka, nudności, bóle brzucha i wymioty. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość rozwoju rzekomobłoniastego zapalenia jelit, które jest ciężkim powikłaniem antybiotykoterapii związanym z zakażeniem Clostridioides difficile. Objawami alarmowymi są wodnista biegunka, często z domieszką krwi, bóle brzucha i gorączka.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania