Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Azytromycyna, jako antybiotyk z grupy makrolidów, wchodzi w interakcje z wieloma produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpiecznej i skutecznej farmakoterapii. W przeciwieństwie do innych makrolidów, azytromycyna nie wchodzi w istotne interakcje z wątrobowym układem cytochromu P450 i nie podlega interakcjom farmakokinetycznym charakterystycznym dla erytromycyny i innych leków z tej grupy. W przypadku azytromycyny nie zachodzi indukcja lub dezaktywacja wątrobowego cytochromu P450 za pośrednictwem kompleksu cytochrom-metabolit.¹

Interakcje z lekami zobojętniającymi

W przypadku jednoczesnego stosowania azytromycyny i leków zobojętniających zaobserwowano, że choć maksymalne stężenie azytromycyny w surowicy jest zmniejszone o około 25%, całkowita biodostępność leku pozostaje niezmieniona. Mimo to zaleca się, aby pacjenci przyjmujący zarówno azytromycynę, jak i leki zobojętniające, nie przyjmowali ich jednocześnie.²

Interakcje z substratami glikoproteiny P

Jednoczesne podawanie azytromycyny z substratami glikoproteiny P, takimi jak digoksyna i kolchicyna, może prowadzić do zwiększenia stężenia tych substratów w surowicy. W trakcie leczenia azytromycyną oraz po jego zakończeniu niezbędne jest monitorowanie kliniczne pacjenta, a w przypadku digoksyny – również oznaczanie jej stężenia w surowicy.³

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Podawanie azytromycyny wraz z zydowudyną ma słaby wpływ na farmakokinetykę zydowudyny lub jej glukuronowego metabolitu w osoczu. Jednakże zaobserwowano zwiększenie stężenia fosforylowanej zydowudyny (klinicznie czynnego metabolitu) w komórkach jednojądrzastych krwi obwodowej. Znaczenie kliniczne tego zjawiska nie jest jasne, ale może być korzystne dla pacjentów leczonych zydowudyną.⁴

W przypadku dydanozyny, dobowa dawka 1200 mg azytromycyny podawana jednocześnie z dydanozyną w dawce 400 mg na dobę nie wywierała wpływu na farmakokinetykę dydanozyny w stanie stacjonarnym w porównaniu do placebo.⁵

Jednoczesne podawanie azytromycyny i efawirenzu w dawkach odpowiednio 600 mg i 400 mg na dobę przez 7 dni nie powodowało klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych.⁶

W przypadku indinawiru, pojedyncza dawka 1200 mg azytromycyny nie miała statystycznie istotnego wpływu na właściwości farmakokinetyczne indinawiru stosowanego w dawce 800 mg trzy razy na dobę przez 5 dni.⁷

Jednoczesne podawanie azytromycyny (1200 mg) i nelfinawiru (750 mg trzy razy na dobę) powodowało wzrost stężenia azytromycyny w stanie stacjonarnym. Nie zaobserwowano jednak klinicznie istotnych działań niepożądanych i nie jest konieczna korekta dawki.⁸

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Jednoczesne podanie azytromycyny w dawce 1200 mg i flukonazolu w dawce 800 mg nie miało wpływu na farmakokinetykę flukonazolu. Całkowita ekspozycja na azytromycynę i jej okres półtrwania pozostały niezmienione po jednoczesnym podaniu flukonazolu, choć zaobserwowano klinicznie nieistotny spadek Cmax (18%) azytromycyny.⁹

Interakcje z lekami przeciwalergicznymi

W przypadku zdrowych ochotników jednoczesne podawanie przez 5 dni azytromycyny i cetyryzyny w dawce 20 mg nie skutkowało interakcją farmakokinetyczną w stanie stacjonarnym i nie odnotowano istotnych zmian odstępu QT.¹⁰

Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu azytromycyny i astemizolu. Wprawdzie brak bezpośrednich danych dotyczących tej interakcji, jednak opisano nasilenie działania astemizolu podczas jednoczesnego stosowania innego antybiotyku makrolidowego – erytromycyny.¹¹

Badania farmakokinetyczne wykazały brak przejawów występowania interakcji pomiędzy azytromycyną i terfenadyną. Rzadko zgłaszano przypadki, gdy nie można było całkowicie wykluczyć takich interakcji; niemniej jednak nie było pewności, że takie interakcje rzeczywiście wystąpiły.¹²

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Podczas badania farmakokinetycznego stwierdzono, że azytromycyna nie zmieniła przeciwzakrzepowego działania pojedynczej dawki 15 mg warfaryny podawanej zdrowym ochotnikom. Pomimo braku jednoznacznych zależności farmakokinetycznych, opisywano zwiększoną skłonność do krwotoków u pacjentów, którzy stosowali jednocześnie azytromycynę z warfaryną lub innymi doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi z grupy kumaryny. Z tego względu zaleca się regularne monitorowanie czasu protrombinowego u takich pacjentów.¹³

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Podczas badania farmakokinetycznego z udziałem zdrowych ochotników, którym podawano doustnie azytromycynę w dawce 500 mg na dobę przez 3 dni, a następnie pojedynczą dawkę doustną 10 mg/kg mc. cyklosporyny, stwierdzono istotne podwyższenie parametrów Cmax i AUC0-5 cyklosporyny. Z tego powodu należy dokładnie rozważyć sytuację kliniczną przed jednoczesnym zastosowaniem obu leków. Jeśli leczenie skojarzone uznaje się za uzasadnione, należy monitorować stężenie cyklosporyny i odpowiednio dostosować jej dawkę.¹⁴

Interakcje z lekami przeciwbakteryjnymi

Jednoczesne stosowanie azytromycyny i ryfabutyny nie wpływa na stężenie obu substancji czynnych w surowicy. U pacjentów otrzymujących jednocześnie te leki zaobserwowano neutropenię. Choć neutropenia była związana ze stosowaniem ryfabutyny, nie stwierdzono bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego połączenia z azytromycyną.¹⁵

Podawanie jednocześnie trimetoprymu/sulfametoksazolu (160 mg/800 mg) przez 7 dni i azytromycyny 1200 mg w 7. dniu nie wywarło istotnego wpływu na stężenie szczytowe, łączną ekspozycję lub wydalanie z moczem zarówno trimetoprymu, jak i sulfametoksazolu. Stężenie azytromycyny w osoczu pozostało na poziomie porównywalnym z innymi badaniami.¹⁶

Interakcje z lekami z grupy statyn

Jednoczesne podawanie atorwastatyny (10 mg na dobę) i azytromycyny (500 mg na dobę) nie powodowało zmiany stężenia atorwastatyny w osoczu, ocenianego na podstawie oznaczania hamowania reduktazy HMG-CoA.¹⁷

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi

W badaniu przeprowadzonym wśród zdrowych ochotników nie zaobserwowano istotnego wpływu jednoczesnego podawania azytromycyny na stężenie w osoczu karbamazepiny lub jej aktywnego metabolitu.¹⁸

Interakcje z lekami blokującymi receptory H2

W badaniu farmakokinetycznym oceniającym wpływ pojedynczej dawki cymetydyny, podanej 2 godziny przed azytromycyną, nie zaobserwowano zmian w farmakokinetyce azytromycyny.¹⁹

Interakcje z lekami przeciwastmatycznymi

Jednoczesne podawanie zdrowym ochotnikom azytromycyny i teofiliny nie skutkowało klinicznie istotnymi interakcjami farmakokinetycznymi, co oznacza, że nie ma konieczności modyfikacji dawkowania teofiliny przy jednoczesnym stosowaniu azytromycyny.²⁰

Interakcje z lekami przeciwlękowymi

Jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg w pierwszym dniu i 250 mg w drugim dniu wraz z triazolam w dawce 0,125 mg w drugim dniu nie wywarło istotnego wpływu na żadną ze zmiennych farmakokinetycznych triazolamu w porównaniu z podawaniem triazolamu i placebo.²¹

Interakcje z lekami wpływającymi na erekcję

U zdrowych ochotników płci męskiej nie stwierdzono wpływu azytromycyny (500 mg na dobę przez 3 dni) na parametry AUC i Cmax syldenafilu lub jego głównego metabolitu w krążeniu.²²

Interakcje z lekami pobudzającymi perystaltykę

Cyzapryd jest metabolizowany w wątrobie przez enzym CYP3A4. Ze względu na to, że makrolidy mogą hamować ten enzym, jednoczesne stosowanie cyzaprydu z azytromycyną może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca, takich jak wydłużenie odstępu QT, komorowe zaburzenia rytmu i torsade de pointes.²³

Interakcje z alkaloidami sporyszu

Jednoczesne stosowanie ergotaminy i azytromycyny może teoretycznie powodować objawy zatrucia sporyszem i dlatego nie zaleca się jednoczesnego ich stosowania.²⁴

Interakcje z substratami CYP3A4

Pomimo że azytromycyna nie hamuje znacząco enzymu CYP3A4, zalecana jest ostrożność podczas rozważania połączenia tego leku z chinidyną, cyklosporyną, cyzaprydem, astemizolem, terfenadyną, alkaloidami sporyszu, pimozydem lub innymi produktami leczniczymi o wąskim przedziale terapeutycznym, metabolizowanymi głównie przez CYP3A4.²⁵

Interakcje z lekami opioidowymi

Brak bezpośrednich danych dotyczących interakcji azytromycyny z alfentanylem. Jednakże zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych substancji, ponieważ opisano nasilenie działania alfentanylu podczas jednoczesnego stosowania z erytromycyną, innym antybiotykiem makrolidowym.²⁶

Interakcje azytromycyny z alkoholem

Chociaż w dostarczonych materiałach źródłowych nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji azytromycyny z alkoholem, należy rozważyć potencjalne ryzyka związane z ich jednoczesnym stosowaniem.

Azytromycyna jako antybiotyk makrolidowy nie wykazuje istotnych interakcji farmakokinetycznych z alkoholem, w przeciwieństwie do niektórych innych antybiotyków (np. metronidazolu), które mogą powodować reakcję disulfiramopodobną. Nie ma więc bezpośrednich dowodów na występowanie reakcji typu disulfiramowego podczas jednoczesnego przyjmowania azytromycyny i alkoholu.

Jednakże należy pamiętać, że:

• Spożywanie alkoholu może osłabiać funkcje układu odpornościowego, co może zmniejszać skuteczność terapii antybiotykowej
• Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane azytromycyny, takie jak dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka)
• Zarówno alkohol, jak i azytromycyna są metabolizowane w wątrobie, co może teoretycznie zwiększać obciążenie tego narządu
• Alkohol może zmniejszać ogólną skuteczność leczenia poprzez zmniejszenie stosowania się pacjenta do zaleceń terapeutycznych

Z tych powodów, mimo braku bezpośrednich przeciwwskazań, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii azytromycyną, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby lub przyjmujących inne leki metabolizowane w wątrobie.

Tabela interakcji azytromycyny z innymi produktami leczniczymi