Właściwości farmakokinetyczne
Azithromycin Genoptim 500 mg

Właściwości farmakokinetyczne azytromycyny

Azytromycyna, dostępna w postaci tabletek powlekanych o zawartości 500 mg substancji czynnej, wykazuje charakterystyczny profil farmakokinetyczny, który determinuje jej działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tego antybiotyku makrolidowego z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji oraz specyfiki profilu w szczególnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym azytromycyna charakteryzuje się umiarkowaną biodostępnością wynoszącą około 37%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest stosunkowo szybko – po 2-3 godzinach od przyjęcia leku. W przypadku pojedynczej dawki 500 mg, średnie maksymalne stężenie w osoczu wynosi około 0,4 μg/ml.²

Dystrybucja

Azytromycyna po podaniu doustnym charakteryzuje się rozległą dystrybucją w organizmie. Badania farmakokinetyczne wykazały istotnie wyższe stężenia leku w tkankach niż w osoczu, sięgające nawet 50-krotności maksymalnego stężenia obserwowanego w osoczu. Ta właściwość świadczy o znacznym stopniu wiązania substancji w tkankach, co potwierdza duża objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym, wynosząca około 31 l/kg.³

Przy stosowaniu zgodnie z zalecanym schematem dawkowania, nie obserwuje się kumulacji azytromycyny w osoczu. Natomiast zjawisko kumulacji występuje w tkankach, gdzie stężenia leku są znacząco wyższe niż w osoczu. Po podaniu pojedynczej dawki 500 mg, stężenie w tkankach docelowych, takich jak płuca, migdałki i gruczoł krokowy, przekracza wartość MIC₉₀ (minimalne stężenie hamujące 90% szczepów) dla przewidywanych patogenów.⁴

Szczególną cechą azytromycyny jest jej zdolność do kumulacji w fagocytach, co wykazano zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo. Uwalnianie leku z fagocytów jest stymulowane przez aktywną fagocytozę. W modelach zwierzęcych proces ten prawdopodobnie wpływał na kumulację azytromycyny w tkankach. Wiązanie leku z białkami osocza jest zmienne i zależne od stężenia – waha się od 52% przy niskim stężeniu 0,05 μg/ml do 18% przy wyższym stężeniu 0,5 μg/ml.⁵

Metabolizm i eliminacja

Okres półtrwania azytromycyny w fazie eliminacji z osocza jest ściśle powiązany z okresem półtrwania w tkankach i wynosi od 2 do 4 dni, co jest stosunkowo długim czasem w porównaniu do innych antybiotyków. Eliminacja leku przebiega dwoma głównymi drogami.⁶

Około 12% dawki podanej dożylnie jest wydalane w niezmienionej postaci przez nerki w ciągu 3 dni, przy czym większość tej ilości jest eliminowana w pierwszych 24 godzinach. Drugim istotnym szlakiem eliminacji jest wydzielanie z żółcią. W 2 dni po 5-dniowym leczeniu, w żółci u ludzi zaobserwowano wysokie stężenia azytromycyny, sięgające nawet 237 μg/ml.⁷

W organizmie azytromycyna podlega biotransformacji z wytworzeniem 10 metabolitów. Procesy metaboliczne obejmują:

• N- i O-demetylację – usunięcie grup metylowych z cząsteczki⁸
• Hydroksylację dezozaminy i pierścieni aglikonowych – dodanie grup hydroksylowych⁹
• Rozszczepianie koniugatów kladynozowych – modyfikacja struktury cukrowej¹⁰

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, badania wskazują, że powstałe metabolity nie mają znaczenia dla mikrobiologicznej aktywności azytromycyny, co oznacza, że aktywność przeciwbakteryjna jest związana głównie z niezmienioną formą leku.¹¹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Niewydolność nerek

U pacjentów z różnym stopniem niewydolności nerek obserwuje się zmiany parametrów farmakokinetycznych azytromycyny:

• U pacjentów z lekką lub umiarkowaną niewydolnością nerek (GFR 10-80 ml/min) po podaniu jednorazowej dawki 1 g, średnie wartości Cmax i AUC0-120 (pole pod krzywą stężenia w czasie od 0 do 120 godzin) były nieznacznie podwyższone – odpowiednio o 5,1% i 4,2% w porównaniu do pacjentów z prawidłową czynnością nerek (GFR >80 ml/min).^{80 ml/min).”>12}
• U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (GFR <10 ml/min) zmiany były bardziej znaczące – średnie wartości Cmax i AUC0-120 były większe niż u osób zdrowych odpowiednio o 61% i 35%.<sup data-drug="Azithromycin Genoptim" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (GFR 13

Niewydolność wątroby

U pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby nie zaobserwowano istotnych zmian w farmakokinetyce azytromycyny w surowicy w porównaniu do osób z prawidłową czynnością wątroby. U tych pacjentów występuje natomiast zwiększone wydalanie azytromycyny z moczem, co prawdopodobnie stanowi mechanizm kompensacyjny w odpowiedzi na zmniejszony klirens wątrobowy.¹⁴

Osoby w podeszłym wieku

Farmakokinetyka azytromycyny u mężczyzn w podeszłym wieku była zasadniczo porównywalna do profilu obserwowanego u młodych dorosłych. Natomiast u kobiet w podeszłym wieku zaobserwowano wyższe maksymalne stężenia leku (wzrost o 30-50%), jednak bez istotnej kumulacji.¹⁵

U ochotników w podeszłym wieku (>65 lat) poddanych 5-dniowej terapii, wartości AUC były zawsze wyższe (o 29%) niż u młodych ochotników (<45 lat). Różnice te uznano jednak za klinicznie nieistotne, w związku z czym nie jest zalecana modyfikacja dawkowania w tej grupie wiekowej.^{65 lat) po 5-dniowej terapii obserwowano zawsze wyższe wartości AUC (29 %) niż u młodych ochotników (16}

Niemowlęta, małe dzieci, dzieci i młodzież

Farmakokinetyka azytromycyny była przedmiotem badań u dzieci w różnych grupach wiekowych (od 4 miesięcy do 15 lat) po podaniu leku w różnych postaciach farmaceutycznych (kapsułki, granulat, zawiesina). Obserwowano następujące parametry:

• Po zastosowaniu schematu dawkowania: pierwszego dnia 10 mg/kg mc., a następnie w dniach 2-5 po 5 mg/kg mc., maksymalne stężenie (Cmax) było nieco niższe niż u dorosłych i wynosiło:
  • 224 μg/ml u dzieci w wieku 0,6-5 lat¹⁷
  • 383 μg/ml u dzieci w wieku 6-15 lat (po 3 dniach podawania)¹⁸

Parametry okresu półtrwania mierzone w 36. godzinie po podaniu u starszych dzieci mieściły się w zakresie wartości przewidywanych dla osób dorosłych, co wskazuje na podobny profil farmakokinetyczny w tej grupie wiekowej.¹⁹