wapń chlorek

Wapń chlorek (łac. Calcii chloridum) to nieorganiczny związek chemiczny, sól wapnia i kwasu solnego o wzorze CaCl₂. W medycynie stosowany jest jako lek z grupy elektrolitów, uzupełniający niedobory wapnia w organizmie.

Wapń chlorek podawany jest głównie w nagłych przypadkach hipokalcemii, w leczeniu objawów tężyczki, a także jako lek wspomagający w zatrzymaniu akcji serca, w hiperkaliemii oraz w zatruciach antagonistami wapnia. Jego działanie polega na zwiększeniu stężenia jonów wapnia we krwi, co wpływa na kurczliwość mięśnia sercowego, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe oraz krzepnięcie krwi.

Preparat stosuje się najczęściej w postaci roztworu do iniekcji dożylnych. Należy pamiętać, że podanie pozanaczyniowe może prowadzić do martwicy tkanek. Podczas terapii konieczne jest monitorowanie stężenia wapnia w surowicy oraz kontrola EKG, szczególnie u pacjentów przyjmujących glikozydy nasercowe.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Wapnia chlorek – Dawkowanie i sposób podawania

Wapnia chlorek jest stosowany w różnych preparatach leczniczych, w tym w roztworach do dializy otrzewnowej, hemodializy, hemofiltracji, żywienia pozajelitowego oraz infuzji dożylnej. Stężenia wapnia (Ca²⁺) w tych produktach wahają się od 1,25 mmol/l (np. Physioneal 40) do 2,5 mmol/l (np. SmofKabiven, Sterofundin ISO). Dawkowanie jest ściśle uzależnione od wskazań klinicznych, wieku, masy ciała oraz stanu pacjenta. W dializie otrzewnowej u dorosłych stosuje się zwykle 4 wymiany po 2,0-2,5 l/dobę, natomiast u dzieci dawkowanie jest dostosowane do powierzchni ciała (np. 800-1400 ml/m²/wymianę u dzieci >2 lat). W hemodializie i hemofiltracji szybkość przepływu roztworu substytucyjnego wynosi 500-3000 ml/godz., a dializatu 500-2500 ml/godz. W żywieniu pozajelitowym dawkowanie u dorosłych wynosi 13-31 ml/kg mc./dobę, a u dzieci do 35 ml/kg mc./dobę, z maksymalną szybkością infuzji do 2,4 ml/kg/godz. W infuzjach dożylnych (np. Ringer Lactate) dawkowanie u dorosłych to 500 ml do 3 l/dobę, a u dzieci 20-100 ml/kg mc./dobę.
bilans płynów, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, ciągła hemodializa, dializat, hemodiafiltracja, hemodializa i hemofiltracja, hemofiltr, hiperkalcemia, hipokalcemia, infuzja dożylna, krążenie pozaustrojowe, niewydolność nerek, niewydolność serca, postdylucja, predylucja, roztwór do dializy otrzewnowej, roztwór substytucyjny, stężenie elektrolitów w osoczu, stężenie wapnia w surowicy, wapń chlorek, zapalenie otrzewnej, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Wapnia chlorek – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Wapnia chlorek, będący naturalnym składnikiem osocza, jest stosowany w produktach leczniczych głównie jako elektrolit w stężeniach zbliżonych do fizjologicznych, co eliminuje konieczność przeprowadzania szczegółowych badań toksykologicznych. W preparatach takich jak roztwory do dializy otrzewnowej, hemodializy, hemofiltracji oraz w produktach do żywienia pozajelitowego (np. SmofKabiven, Kabiven, Multimel N4-550E) wapnia chlorek dwuwodny wykazuje dobrą tolerancję i brak działań toksycznych przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Badania podostre na preparatach zawierających 40 μmol/ml wapnia chlorku (np. Artiss) nie wykazały toksyczności wobec organów docelowych, a toksyczność mutagenna, rakotwórcza czy teratogenna nie została zidentyfikowana w dostępnych danych przedklinicznych.
chlorek wapnia dwuwodny, dializa otrzewnowa, elektrolit, embriotoksyczność, hemodializa, hemofiltracja, infuzja, jon wapnia, karcynogenność, klej fibrynowy, mutagenność, teratogenność, toksyczność, toksyczność podostra, toksyczność reprodukcyjna, wapń chlorek, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Wapnia chlorek – Właściwości farmakokinetyczne

Wapnia chlorek dostarcza jony Ca²⁺, które wykazują preferencyjną dystrybucję wewnątrzkomórkową, odmienną od sodu i chlorków dystrybuowanych głównie pozakomórkowo. Po podaniu dożylnym wapń ulega fizjologicznemu metabolizmowi i eliminacji, z wydalaniem przez nerki w zakresie 20-60%, co jest znacznie mniejsze niż w przypadku jonów sodu (95%) czy chlorków (98%). W kontekście dializy otrzewnowej, stosowanie roztworów z wapniem 1,25 mmol/l i glukozą 1,5-4,25% umożliwia usunięcie do 160 mg wapnia na dobę, co pozwala na bezpieczne stosowanie doustnych suplementów wapnia i witaminy D bez ryzyka hiperkalcemii. Farmakokinetyka wapnia chlorku jest zależna od stężenia glukozy w roztworze dializacyjnym, objętości wlewu oraz stężenia wapnia w surowicy i roztworze, co wpływa na kierunek i intensywność przenikania wapnia między pacjentem a dializatem.
ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, dializa otrzewnowa, dializoterapia, dystrybucja wapnia, dystrybucja wewnątrzkomórkowa, eliminacja wapnia, fibrynoliza, gospodarka wapniowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemofiltracja, hiperkalcemia, hipokalcemia, homeostaza organizmu, homeostaza wapniowa, jon wapnia, klej fibrynowy, klej tkankowy, niewydolność nerek, płyn do dializy, resuscytacja płynowa, roztwór do hemodializy, środek hemostatyczny, transport wapnia, wapń chlorek, wapń zjonizowany, zaburzenie elektrolitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przedawkowanie – Staveran 120 120 mg

Przedawkowanie werapamilu chlorowodorku, antagonisty kanałów wapniowych, prowadzi do poważnych zaburzeń układu sercowo-naczyniowego, metabolicznego i neurologicznego. Kluczowe objawy to niedociśnienie tętnicze, rzadkoskurcz, blok przedsionkowo-komorowy wysokiego stopnia, zatrzymanie akcji węzła zatokowego, hiperglikemia, kwasica metaboliczna oraz zespół ostrej niewydolności oddechowej. Niedociśnienie może skutkować hipoperfuzją narządów i wstrząsem, a zaburzenia rytmu serca grożą asystolią. Występuje również osłupienie wskazujące na ciężkie uszkodzenie OUN. Werapamil w formie o przedłużonym uwalnianiu wymaga obserwacji do 48 godzin ze względu na wolne wchłanianie. Hemodializa jest nieskuteczna w eliminacji leku, co komplikuje terapię.
agonista receptorów beta-adrenergicznych, antagonista wapnia, asystolia, blok przedsionkowo-komorowy, elektrostymulacja serca, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, hiperglikemia, hipoksemia, hipoperfuzja narządów, izoprenalina chlorowodorek, kwasica metaboliczna, lek wazopresyjny, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, ostra niewydolność oddechowa, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, równowaga kwasowo-zasadowa, rzadkoskurcz, rzut serca, stupor, stymulacja beta-adrenergiczna, układ sercowo-naczyniowy, wapń chlorek, wentylacja mechaniczna, werapamil chlorowodorek, zatrzymanie węzła zatokowego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sterofundin ISO –

Sterofundin ISO to przezroczysty, bezbarwny roztwór do infuzji o pH 5,1-5,9 i osmolarności 309 mOsm/l, zawierający elektrolity o całkowitej biodostępności 100% po podaniu dożylnym. Główne składniki to sód (145 mmol/l) i chlorek (127 mmol/l), które dystrybuują się głównie w przestrzeni pozakomórkowej, oraz potas (4 mmol/l), magnez (1 mmol/l) i wapń (2,5 mmol/l), które preferencyjnie lokalizują się wewnątrzkomórkowo. Roztwór zawiera także substancje buforujące: octan (24 mmol/l) i jabłczan (5 mmol/l), które po infuzji ulegają metabolizmowi tkankowemu, głównie w wątrobie i mięśniach, z dynamiczną zmianą stężeń w osoczu i szybkim spadkiem po zakończeniu podawania.
biodostępność, biotransformacja, homeostaza wodno-elektrolitowa, kation wewnątrzkomórkowy, kofaktor enzymatyczny, kompartment dystrybucji, krążenie ogólnoustrojowe, kwas jabłkowy, magnez chlorek, metabolizm tkankowy, osmolarność, pobudliwość komórek nerwowych, przestrzeń pozakomórkowa, przestrzeń wewnątrzkomórkowa, roztwór do infuzji, siateczka śródplazmatyczna, sód octan, stan stacjonarny, sterofundin ISO, substancja buforująca, wapń chlorek, wodorotlenek sodu
Leksykon substancji czynnych
Chlorek – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Chlorki, jako kluczowe jony elektrolitowe płynów ustrojowych, występują fizjologicznie w osoczu zarówno u ludzi, jak i zwierząt doświadczalnych. Produkty lecznicze zawierające chlorki, takie jak Natrium Chloratum 0,9% Baxter (154 mmol/l chlorków), Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa (≥55% chlorków) oraz Klean-Prep (0,7425 g potasu chlorku i 1,465 g sodu chlorku na saszetkę, co po rozpuszczeniu dostarcza 35 mmol/l jonów chlorkowych), nie wymagają przeprowadzania szczegółowych badań przedklinicznych ze względu na ich naturalną obecność i udokumentowane bezpieczeństwo stosowania. Brak dedykowanych badań jest uzasadniony zarówno fizjologicznym charakterem chlorków, jak i długotrwałym, bezpiecznym użyciem tych preparatów w praktyce klinicznej.
badania niekliniczne, dawka terapeutyczna, elektrolity płynów ustrojowych, jony chlorkowe, Klean-Prep, Natrium Chloratum, płyny ustrojowe, potas chlorek, profil bezpieczeństwa, składniki osocza, sód chlorek, sól jodowo-bromowa, stężenie chlorków, wapń chlorek, wapń chlorek dwuwodny
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Calcium chloratum WZF 67 mg/ml

Calcium Chloratum WZF to roztwór do wstrzykiwań zawierający 67 mg/ml wapnia chlorku dwuwodnego, co odpowiada 0,46 mmol (18,3 mg) jonów wapnia na ml oraz 670 mg (4,6 mmol, 183 mg jonów wapnia) w ampułce 10 ml, o osmolalności około 1249 mosmol/kg. Nie przeprowadzono specyficznych badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet ciężarnych, jednak wiadomo, że wapnia chlorek przenika przez barierę łożyskową. Stosowanie leku w ciąży powinno być rozważane indywidualnie, wyłącznie gdy spodziewana korzyść terapeutyczna dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. Brak jest również danych dotyczących wpływu na płodność u kobiet i mężczyzn, co należy uwzględnić podczas konsultacji z pacjentką.
bariera łożyskowa, Calcium Chloratum, działanie niepożądane, jony wapnia, karmienie piersią, łożysko, mleko kobiece, monitoring pacjenta, ocena kliniczna, osmolalność, płodność, roztwór do wstrzykiwań, wapń chlorek, wapń chlorek dwuwodny
Leksykon substancji czynnych
Wapnia chlorek – Przedawkowanie

Przedawkowanie wapnia chlorku, stosowanego w stężeniach 1,25-2,5 mmol/l w roztworach do infuzji i dializy, prowadzi do hiperkalcemii o zróżnicowanym nasileniu objawów klinicznych, zależnych od stężenia wapnia w surowicy. Objawy obejmują zaburzenia ze strony układu pokarmowego (anoreksja, nudności, zaparcia przy stężeniach ≥ 2,6-3,0 mmol/l), układu nerwowego (osłabienie, zaburzenia świadomości przy ≥ 3,5-4,0 mmol/l), układu moczowego (polidypsja, poliuria, nefrokalcynoza przy ≥ 2,8-3,5 mmol/l) oraz układu sercowo-naczyniowego (arytmie, skrócenie QT, nadciśnienie przy ≥ 3,5-4,5 mmol/l). Szybkie dożylne podanie wapnia chlorku może wywołać dodatkowo objawy takie jak kredowy posmak w ustach, uderzenia gorąca i bóle w klatce piersiowej, związane z gwałtownym wzrostem zjonizowanego wapnia w krążeniu. Szczególnie narażeni są pacjenci z niewydolnością nerek, u których ryzyko hiperkalcemii jest zwiększone ze względu na upośledzoną eliminację wapnia.
anoreksja, arytmia serca, bisfosfonian, ciągła żylno-żylna hemofiltracja, dializa otrzewnowa, diuretyk pętlowy, elektrolit, glikokortykosteroid, gospodarka wapniowa, hemodializa, hemofiltracja, hiperkalcemia, hipokaliemia, homeostaza wapniowa, kalcytonina, kamica nerkowa, nadciśnienie tętnicze, nefrokalcynoza, niewydolność nerek, odstęp QT, polidypsja, poliuria, rozszerzenie naczyń obwodowych, uderzenie gorąca, wapń chlorek, wapń chlorek dwuwodny, zaburzenie psychiczne
Leksykon substancji czynnych
Wapnia chlorek – Wskazania do stosowania

Wapnia chlorek (CaCl₂ × 2H₂O) jest kluczowym związkiem stosowanym w medycynie do szybkiego uzupełniania jonów wapnia (Ca²⁺) w surowicy krwi, szczególnie w stanach hipokalcemii wywołanej m.in. niedoborem witaminy D, niedoczynnością przytarczyc, ostrym zapaleniem trzustki czy masywnymi przetoczeniami krwi. Podawany dożylnie, umożliwia szybkie zwiększenie stężenia wapnia zjonizowanego, co jest niezbędne w zapobieganiu tężyczce, zaburzeniom rytmu serca i drgawkom. Wapnia chlorek jest także stosowany w resuscytacji w przypadkach zatrzymania krążenia związanym z hiperkalemią, przedawkowaniem lub zatruciem blokerami kanału wapniowego, gdzie antagonizuje ich działanie, poprawiając kurczliwość mięśnia sercowego i przewodnictwo bodźców. Ponadto, jest składnikiem roztworów do żywienia pozajelitowego (np. SmofKabiven dostarczający 1,3-6,2 mmol wapnia), dializy otrzewnowej (Physioneal), hemodializy i hemofiltracji (Hemosol BO), gdzie precyzyjnie reguluje homeostazę wapniową u pacjentów z ostrą i przewlekłą niewydolnością nerek.
dializa otrzewnowa, glikozyd nasercowy, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltracja, hemostaza, hiperkalcemia, hiperkalemia, hipokalcemia, hipowolemia, hydroksyetyloskrobia, klej tkankowy, krzepnięcie krwi, kurczliwość mięśni, leczenie nerkozastępcze, niedobór witaminy D, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność przytarczyc, odwodnienie izotoniczne, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, przewlekła choroba nerek, przewodnictwo nerwowe, równowaga kwasowo-zasadowa, tężyczka, wapń chlorek, wstrząs, zaburzenia rytmu serca, zatrucie antagonistami wapnia, zatrzymanie krążenia, zespół głodnych kości, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Calcium chloratum WZF 67 mg/ml

Wapń chlorek, podawany dożylnie w dawce 67 mg/ml (10 ml ampułka zawiera 670 mg CaCl2·2H2O, co odpowiada 4,6 mmol jonów wapnia), wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które należy uwzględnić w terapii. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z glikozydami nasercowymi (np. digoksyną), gdyż może to prowadzić do zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca; w takich przypadkach wapń powinien być podawany powoli, w małych dawkach, najlepiej we wlewie kroplowym, pod ścisłym nadzorem kardiologicznym na oddziale intensywnej terapii. Tiazydowe diuretyki zwiększają ryzyko hiperkalcemii poprzez zmniejszenie wydalania wapnia, co wymaga monitorowania stężenia wapnia w surowicy i ewentualnej korekty dawki. Ponadto, sole wapnia zmniejszają wchłanianie bisfosfonianów, tetracyklin, fluorochinolonów oraz lewotyroksyny, dlatego zaleca się zachowanie odstępów czasowych między podaniem tych leków (od 2 do 4 godzin w zależności od preparatu).
bisfosfoniany, blokery kanałów wapniowych, digoksyna, elektrokardiografia, fluorochinolony, glikozydy nasercowe, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperkalcemia, hipokalcemia, homeostaza wapnia, lewotyroksyna, metabolizm witaminy D, oddział intensywnej terapii, parametry biochemiczne, stężenie wapnia w surowicy, tiazydowe leki moczopędne, układ sercowo-naczyniowy, wapń chlorek, wchłanianie wapnia, zaburzenia rytmu serca