umieralność okołoporodowa
Umieralność okołoporodowa to wskaźnik demograficzny określający liczbę zgonów płodów i noworodków w okresie okołoporodowym w stosunku do liczby urodzeń żywych w danym czasie i populacji. Obejmuje zgony płodów od 22. tygodnia ciąży (lub o masie ciała co najmniej 500 g) oraz zgony noworodków w pierwszym tygodniu życia (0-6 dni).
W medycynie wskaźnik ten jest istotnym parametrem oceny jakości opieki położniczej i neonatologicznej. Do głównych przyczyn umieralności okołoporodowej zalicza się wcześniactwo, wady wrodzone, zespół zaburzeń oddychania, zakażenia, powikłania związane z łożyskiem i pępowiną oraz urazy okołoporodowe.
Współczesne strategie redukcji umieralności okołoporodowej koncentrują się na poprawie opieki przedporodowej, wczesnym wykrywaniu patologii ciąży, odpowiednim monitorowaniu porodu oraz zapewnieniu specjalistycznej opieki neonatologicznej. W Polsce wskaźnik ten systematycznie maleje, co świadczy o poprawie jakości opieki medycznej w tym zakresie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Apiolin 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sertraliny (Apiolin) wykazały brak istotnych zagrożeń toksykologicznych, genotoksycznych i rakotwórczych, co potwierdza jej akceptowalny profil bezpieczeństwa przed wprowadzeniem do badań klinicznych. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono teratogenności ani negatywnego wpływu na płodność samców, choć zaobserwowano fetotoksyczność pośrednią związaną z toksycznym działaniem na organizm matki, skutkującą m.in. skróceniem przeżycia i zmniejszeniem masy ciała potomstwa w pierwszych dniach po urodzeniu. Ekspozycja płodu na sertralinę po 15. dniu ciąży wiązała się z wczesną umieralnością okołoporodową i opóźnieniami rozwojowymi, które jednak prawdopodobnie wynikały z działania na matkę, a nie bezpośredniego wpływu na płód, co zmniejsza potencjalne ryzyko kliniczne dla kobiet w ciąży.
badanie toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie rakotwórcze, ekspozycja płodu, fetotoksyczność, odwodnienie, opóźnienie dojrzewania płciowego, opóźnienie rozwojowe, płodność, potencjał genotoksyczny, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa, przyrost masy ciała, różnice międzygatunkowe, toksyczne działanie sertraliny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, umieralność okołoporodowa, wydzielina z nosa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Glimepiride Aurovitas 4 mg
W terapii cukrzycy u kobiet w wieku rozrodczym stosowanie glimepirydu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko dla płodności, przebiegu ciąży oraz okresu laktacji. Nieprawidłowa kontrola glikemii w ciąży zwiększa ryzyko wad wrodzonych i umieralności okołoporodowej, dlatego konieczne jest ścisłe monitorowanie stężenia glukozy. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa glimepirydu w ciąży, a badania na zwierzętach wskazują na możliwe działanie teratogenne, prawdopodobnie związane z hipoglikemią. W związku z tym nie zaleca się stosowania glimepirydu w okresie ciąży, a pacjentki planujące ciążę lub będące w ciąży powinny niezwłocznie przejść na insulinoterapię.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Perindopril/Amlodipine Krka 4 mg + 10 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa produktu leczniczego Perindopril/Amlodipine Krka opiera się na badaniach toksyczności, mutagenności, rakotwórczości oraz wpływu na rozrodczość obu substancji czynnych. Peryndopryl wykazał odwracalne uszkodzenia nerek u szczurów i małp po podaniu doustnym, brak działania mutagennego w testach in vitro i in vivo oraz brak potencjału rakotwórczego w badaniach długoterminowych na szczurach i myszach. Nie stwierdzono bezpośredniego działania embriotoksycznego ani teratogennego, jednak inhibitory ACE mogą powodować działania niepożądane w późnym okresie rozwoju płodowego, w tym zmiany nerek płodów i zwiększoną umieralność okołoporodową. W badaniach na szczurach nie zaobserwowano zaburzeń płodności przy stosowaniu peryndoprylu.
antagonista wapnia, badanie in vitro, badanie in vivo, bezylan amlodypiny, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, hormon folikulotropowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, karcynogeneza, komórka Sertoliego, nefropatia płodowa, peryndopryl z amlodypiną, potencjał mutagenny, teratogenność, toksyczność przewlekła, toksyczność zarodkowa, umieralność okołoporodowa, uszkodzenie nerki - Leksykon chorób i schorzeń
Poród przedwczesny – Epidemiologia
Poród przedwczesny, definiowany jako urodzenie przed 37. tygodniem ciąży (<259 dni), stanowi główną przyczynę umieralności i zachorowalności noworodków globalnie, odpowiadając za około 900 000 zgonów dzieci poniżej 5. roku życia rocznie. Częstość porodów przedwczesnych waha się geograficznie od 5-9% w krajach rozwiniętych do ponad 10% w niektórych regionach, np. w USA (10,4% w 2022 r.) i Etiopii (10,48%, 95% CI: 7,98-12,99). Wzrost częstości porodów przedwczesnych obserwuje się w ostatnich dekadach, szczególnie w USA, gdzie wzrost o 33% w ciągu 25 lat jest głównie związany z późnymi porodami przedwczesnymi (34-36 tygodni). Istotne dysproporcje rasowe i etniczne wykazują wyższe ryzyko u kobiet czarnoskórych (14,6%) i rdzennych mieszkańców, a także u osób z chorobami współistniejącymi i zakażeniem COVID-19, które zwiększają ryzyko porodu przedwczesnego odpowiednio o 40% i 100% (w przypadku COVID-19 z chorobami współistniejącymi). Kluczowe czynniki ryzyka obejmują zaawansowany wiek matki (≥40 lat, 17,0% wskaźnik), ciąże mnogie (AOR=3,30), krótki odstęp między ciążami (<2 lata, AOR=2,91), niewystarczającą opiekę prenatalną (<4 wizyty, AOR=2,34), choroby przewlekłe (AOR=4,89), niedokrwistość z niedoboru żelaza (AOR=2,59), a także czynniki behawioralne jak używanie marihuany w ciąży (52% wzrost ryzyka).
choroba przewlekła, długość szyjki macicy, fibronektyna płodowa, krwawienie przedporodowe, krwotok dokomorowy, martwicze zapalenie jelit, nadciśnienie indukowane ciążą, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niska masa urodzeniowa, opieka przedkoncepcyjna, palenie tytoniu, położna, poród przedwczesny, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, samoistny poród przedwczesny, technologia wspomaganego rozrodu, umieralność okołoporodowa, zaawansowany wiek matki, zaburzenie wzrostu płodu, zakażenie układu moczowo-płciowego, zapłodnienie in vitro, zastrzyk steroidowy, zespół zaburzeń oddychania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sertranorm 100 mg
Dane przedkliniczne dotyczące sertraliny, substancji czynnej leku Sertranorm, obejmują szeroki zakres badań toksykologicznych, farmakologicznych oraz reprodukcyjnych na modelach zwierzęcych. Nie wykazano działania teratogennego, genotoksycznego ani rakotwórczego, co wskazuje na brak istotnego ryzyka dla człowieka. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność samców, jednak zaobserwowano efekty fetotoksyczne, prawdopodobnie wtórne do toksyczności matczynej. Wczesna umieralność okołoporodowa oraz opóźnienia rozwojowe u potomstwa były przejściowe i przypisane działaniu pośredniemu na organizm matki, a nie bezpośredniemu wpływowi na płód.
badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, dojrzewanie płciowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja na sertralinę, fetotoksyczność, genotoksyczność, in utero, odwodnienie, opóźnienie rozwojowe, profil bezpieczeństwa, ryzyko nowotworowe, sertralina, toksyczne działanie, toksyczność po podaniu wielokrotnym, umieralność okołoporodowa, wada rozwojowa płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dilzem 180 retard 180 mg
Przedkliniczne badania diltiazemu chlorowodorku, substancji czynnej Dilzem 180 Retard, wykazały brak działania mutagennego i rakotwórczego zarówno in vitro, jak i in vivo. Testy genotoksyczności oraz badania onkogenności nie potwierdziły potencjału genotoksycznego ani indukcji nowotworów, co wskazuje na niskie ryzyko mutagenne i onkogenne przy stosowaniu leku. Jednakże, badania na zwierzętach laboratoryjnych (myszy, szczury, króliki) ujawniły istotne działanie teratogenne, w tym wady rozwojowe kręgosłupa i kończyn, a także zaburzenia płodności u szczurów. Dodatkowo, przy dużych dawkach dootrzewnowych obserwowano rzadkie wady układu sercowo-naczyniowego płodów.
badanie przedkliniczne, diltiazem chlorowodorek, Dilzem 180 Retard, dystocja, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, in vitro, in vivo, obumieranie zarodków, onkogeneza, podanie dootrzewnowe, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, potencjalne zagrożenie, przeżywalność potomstwa, rakotwórczość, teratogenność, układ sercowo-naczyniowy, umieralność okołoporodowa, wada rozwojowa, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Amaryl 4 4 mg
Glimepiryd, stosowany w dawkach od 1 mg do 4 mg (Amaryl 1-4), nie powinien być stosowany w okresie ciąży ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz dowody ze zwierzęcych modeli wskazujące na potencjalne działanie teratogenne i ryzyko hipoglikemii u płodu. Nieprawidłowa kontrola glikemii w ciąży zwiększa ryzyko wad wrodzonych i umieralności okołoporodowej, dlatego u pacjentek ciężarnych lub planujących ciążę zaleca się przejście z terapii glimepirydem na insulinę. Systematyczne monitorowanie stężenia glukozy jest kluczowe dla minimalizacji ryzyka powikłań. Brak jest również danych dotyczących wpływu glimepirydu na płodność u ludzi, co uniemożliwia jednoznaczną ocenę jego wpływu na zdolność reprodukcyjną.
cukrzyca ciążowa, działanie farmakologiczne, glimepiryd, hipoglikemia, hipoglikemia noworodkowa, insulinoterapia, laktoza jednowodna, monitorowanie glikemii, nieprawidłowa glikemia, płodność, pochodna sulfonylomocznika, przenikanie leku do mleka, stężenie glukozy, terapia insuliną, umieralność okołoporodowa, wada wrodzona - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Avamina 1000 mg
Metformina (chlorowodorek metforminy) nie wykazuje istotnego klinicznie wpływu na płodność, co potwierdzają badania na modelach zwierzęcych przy dawkach do 600 mg/kg mc./dobę, odpowiadających około trzykrotnej maksymalnej dawce dla człowieka. Pomimo braku dowodów na zwiększone ryzyko wad wrodzonych u płodu, stosowanie metforminy u kobiet planujących ciążę lub będących w ciąży nie jest zalecane. W tych przypadkach preferowana jest insulinoterapia, która umożliwia lepszą kontrolę glikemii i zmniejsza ryzyko powikłań okołoporodowych. Metformina przenika do mleka matki, jednak dotychczasowe obserwacje nie wykazały działań niepożądanych u niemowląt, choć ze względu na ograniczone dane, karmienie piersią podczas terapii metforminą nie jest rekomendowane.
chlorowodorek metforminy, cukrzyca ciężarnych, działanie niepożądane, farmakoterapia w ciąży, insulinoterapia, karmienie piersią, kontrola glikemii, metformina w ciąży, metformina w mleku kobiecym, monitorowanie stężenia glukozy, niekontrolowana cukrzyca, płodność, prawidłowe stężenie glukozy, przebieg porodu, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka i płodu, umieralność okołoporodowa, wada rozwojowa płodu, wada wrodzona - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Amaryl 3 3 mg
Glimepiryd, stosowany w terapii cukrzycy, jest przeciwwskazany w okresie ciąży ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu, w tym zwiększone ryzyko wad wrodzonych i umieralności okołoporodowej związane z nieprawidłowymi stężeniami glukozy. Dane kliniczne dotyczące stosowania glimepirydu u kobiet ciężarnych są niewystarczające, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały negatywny wpływ na procesy reprodukcyjne, prawdopodobnie związany z działaniem hipoglikemizującym leku. W przypadku planowania ciąży lub jej stwierdzenia u pacjentek leczonych glimepirydem, zaleca się natychmiastową zmianę terapii na insulinę, co pozwala na lepszą kontrolę glikemii i minimalizację ryzyka dla płodu.
Amaryl, cukrzyca, doustny lek przeciwcukrzycowy, glimepiryd, hipoglikemia, hipoglikemia noworodkowa, insulinoterapia, kontrola glikemii, monitorowanie glikemii, nieprawidłowe stężenie glukozy, pochodna sulfonylomocznika, proces reprodukcyjny, stężenie glukozy we krwi, umieralność okołoporodowa, wada wrodzona - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Metformin Bluefish 850 mg
Metformina, stosowana w terapii cukrzycy typu 2, wymaga szczególnej uwagi u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią. Obecne dane nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych ani negatywny wpływ na rozwój płodu przy stosowaniu metforminy, jednak standardy kliniczne zalecają insulinoterapię jako leczenie pierwszego wyboru w ciąży, aby utrzymać glikemię w zakresie prawidłowym i minimalizować ryzyko powikłań okołoporodowych. Metformina przenika do mleka matki, a mimo braku doniesień o działaniach niepożądanych u niemowląt, zaleca się unikanie karmienia piersią podczas terapii tym lekiem, a decyzje dotyczące kontynuacji leczenia i karmienia powinny być podejmowane indywidualnie, po ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
badanie farmakokinetyczne, chlorowodorek metforminy, cukrzyca ciężarnych, cukrzyca typu 2, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, glukoza, insulina, insulinoterapia, kontrola glikemii, metformina, niekontrolowana cukrzyca, płodność, stężenie glukozy we krwi, terapia metforminą, umieralność okołoporodowa, wada rozwojowa, wada wrodzona - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Avamina 500 mg
Metformina (Avamina) stosowana u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią wymaga szczególnej ostrożności. Dane kliniczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych przy stosowaniu metforminy w ciąży, a badania przedkliniczne na zwierzętach nie potwierdziły działania teratogennego ani negatywnego wpływu na przebieg ciąży, poród czy rozwój pourodzeniowy potomstwa. Mimo to, ze względu na ograniczoną ilość danych klinicznych, aktualne wytyczne nie rekomendują stosowania metforminy u kobiet planujących ciążę i w ciąży, preferując insulinoterapię jako skuteczniejszą metodę kontroli glikemii, co zmniejsza ryzyko wad rozwojowych płodu. Metformina przenika do mleka kobiecego, jednak dotychczasowe obserwacje nie wykazały działań niepożądanych u noworodków i niemowląt, choć ze względu na ograniczone dane dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa, karmienie piersią podczas terapii metforminą nie jest zalecane i decyzja powinna być indywidualnie dostosowana.
chlorowodorek metforminy, cukrzyca ciążowa, działania niepożądane metforminy, działanie teratogenne, ekspozycja niemowląt, farmakokinetyka, hiperglikemia, insulinoterapia, karmienie naturalne, kontrola glikemii, leczenie metforminą, mleko kobiece, poziom glukozy we krwi, umieralność okołoporodowa, wady rozwojowe płodu, wady wrodzone, wytyczne kliniczne - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Glibetic 1 mg 1 mg
Glimepiryd, będący pochodną sulfonylomocznika i składnikiem preparatu Glibetic dostępnym w dawkach 1 mg, 2 mg, 3 mg oraz 4 mg, jest stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2. W kontekście kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią, jego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności. Nieprawidłowa kontrola glikemii w ciąży zwiększa ryzyko wad wrodzonych i umieralności okołoporodowej, dlatego u kobiet ciężarnych lub planujących ciążę zaleca się insulinoterapię jako bezpieczniejszą i skuteczniejszą metodę kontroli glikemii. Stosowanie glimepirydu w ciąży jest przeciwwskazane ze względu na brak wystarczających danych klinicznych oraz dowody na szkodliwy wpływ na reprodukcję w badaniach przedklinicznych, prawdopodobnie związany z ryzykiem hipoglikemii. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii glimepirydem, konieczna jest pilna zmiana leczenia na insulinę.
cukrzyca typu 2, glimepiryd, hipoglikemia, hipoglikemia noworodkowa, insulinoterapia, karmienie piersią, kontrola glikemii, leczenie przeciwcukrzycowe, monitorowanie glikemii, nieprawidłowe stężenie glukozy, pochodna sulfonylomocznika, preparat Glibetic, teratogenność, umieralność okołoporodowa, wada wrodzona płodu