Właściwości farmakodynamiczne leku Predasol

Prednizolon, substancja czynna leku Predasol, należy do grupy farmakoterapeutycznej glikokortykosteroidów do stosowania układowego (kod ATC: H02AB06). Jest to niefluorowany glikokortykosteroid, który w zależności od zastosowanej dawki, wpływa na metabolizm niemal wszystkich tkanek organizmu. W zakresie fizjologicznym działanie to jest kluczowe dla utrzymania homeostazy organizmu zarówno w spoczynku, jak i podczas wysiłku, a także dla regulacji czynności układu odpornościowego.¹

Działanie podstawowe i zastosowanie substytucyjne

W przypadku niewydolności kory nadnerczy lub jej całkowitego braku czynności, prednizolon może skutecznie zastępować endogenny hydrokortyzon. W takiej sytuacji wpływa na utrzymanie równowagi metabolicznej, oddziałując na przemianę węglowodanów, białek i tłuszczów. W kontekście zależności działania od dawki, 5 mg prednizolonu odpowiada skuteczności 20 mg hydrokortyzonu. Istotne jest jednak, że ze względu na bardzo niewielkie działanie mineralokortykosteroidowe prednizolonu, w terapii substytucyjnej u pacjentów z niewydolnością kory nadnerczy konieczne jest dodatkowe stosowanie mineralokortykosteroidu.²

W zespole nadnerczowo-płciowym prednizolon zastępuje kortyzol, którego brak jest spowodowany defektem enzymatycznym. Równocześnie hamuje nadmierne wytwarzanie kortykotropiny w przysadce oraz androgenów w korze nadnerczy. Jeżeli defekt enzymatyczny obejmuje również syntezę mineralokortykosteroidów, konieczne jest uzupełnienie terapii o mineralokortykosteroid.³

Działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne

Prednizolon w dawkach przewyższających te stosowane w leczeniu substytucyjnym wykazuje szybkie działanie przeciwzapalne (przeciwwysiękowe i antyproliferacyjne) oraz opóźnione działanie immunosupresyjne. Mechanizm działania polega na hamowaniu chemotaksji i aktywności komórek układu odpornościowego, a także na blokowaniu uwalniania i działania mediatorów reakcji zapalnych oraz odpowiedzi immunologicznej, takich jak enzymy lizosomalne, prostaglandyny i leukotrieny. W przypadku obturacji oskrzeli prednizolon zwiększa skuteczność beta-adrenomimetyków rozszerzających oskrzela, wywołując tzw. efekt permisywny.⁴

Działania długoterminowe i efekty mineralotropowe

Długotrwała terapia wysokimi dawkami prednizolonu prowadzi do zaniku układu odpornościowego oraz kory nadnerczy, co stanowi istotne ograniczenie w przewlekłym stosowaniu leku.⁵

Efekt mineralotropowy, wyraźnie obecny po zastosowaniu hydrokortyzonu i wciąż wykrywalny po podaniu prednizolonu, może wymagać systematycznej kontroli stężenia elektrolitów w surowicy krwi pacjenta.⁶

Działanie w schorzeniach układu oddechowego

Działanie prednizolonu w obturacji dróg oddechowych obejmuje szereg mechanizmów prowadzących do poprawy czynności układu oddechowego:

• Hamowanie procesów zapalnych – podstawowy mechanizm terapeutyczny prowadzący do ograniczenia nasilenia stanu zapalnego w drogach oddechowych
• Zmniejszanie lub zapobieganie obrzękowi błony śluzowej – efekt przeciwwysiękowy zapewniający poprawę drożności dróg oddechowych
• Hamowanie skurczu oskrzeli – działanie rozszerzające drogi oddechowe, poprawiające przepływ powietrza
• Hamowanie lub ograniczanie wytwarzania śluzu – zmniejszenie produkcji wydzieliny w drogach oddechowych
• Zmniejszanie lepkości śluzu – poprawa właściwości reologicznych wydzieliny, ułatwiająca odkrztuszanie

Powyższe efekty terapeutyczne wynikają z następujących mechanizmów działania prednizolonu:⁷

1. Uszczelnienie naczyń i stabilizacja błon komórkowych – zmniejszenie przepuszczalności naczyń i ograniczenie wynaczynienia płynu i komórek zapalnych
2. Normalizacja wrażliwości mięśni oskrzeli na beta-2-adrenomimetyki – przywrócenie odpowiedzi na leki rozszerzające oskrzela, która jest często obniżona wskutek długotrwałego stosowania tych leków
3. Osłabienie reakcji alergicznych typu I – efekt widoczny począwszy od drugiego tygodnia leczenia, polegający na hamowaniu degranulacji komórek tucznych i hamowaniu uwalniania mediatorów zapalnych