Właściwości farmakodynamiczne
Palifren Long 150 mg

Właściwości farmakodynamiczne paliperydonu

Paliperydon, substancja czynna produktu leczniczego Palifren Long, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, klasyfikowanych jako inne leki przeciwpsychotyczne (kod ATC: N05AX13). Preparat zawiera mieszaninę racemiczną (+)- i (-)-paliperydonu, której aktywność farmakologiczna jest podobna pod względem jakościowym i ilościowym dla obu enancjomerów.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania paliperydonu opiera się na selektywnym blokowaniu działania monoamin, co odróżnia go od klasycznych neuroleptyków. Paliperydon charakteryzuje się silnym powinowactwem do receptorów serotoninergicznych 5-HT2 oraz dopaminergicznych D2. Dodatkowo substancja ta blokuje receptory alfa 1-adrenergiczne, a w nieco mniejszym stopniu receptory H1-histaminergiczne i alfa 2-adrenergiczne.²

Istotną cechą farmakodynamiczną paliperydonu jest brak wiązania z receptorami cholinergicznymi, co wpływa na profil działań niepożądanych leku. Mimo że paliperydon jest silnym antagonistą receptorów D2, co przyczynia się do łagodzenia objawów wytwórczych schizofrenii, wywołuje on rzadziej stany kataleptyczne i w mniejszym stopniu hamuje funkcje motoryczne w porównaniu do klasycznych neuroleptyków. Dominujący ośrodkowy antagonizm serotoninowy może przyczyniać się do zmniejszenia tendencji do wywoływania pozapiramidowych działań niepożądanych.³

Skuteczność kliniczna w leczeniu schizofrenii

Skuteczność paliperydonu w leczeniu nawrotu schizofrenii została potwierdzona w czterech podwójnie zaślepionych, randomizowanych badaniach klinicznych kontrolowanych placebo. Badania te przeprowadzono u dorosłych, hospitalizowanych pacjentów z nawrotem schizofrenii, spełniających kryteria klasyfikacji DSM-IV. Jedno z badań trwało 9 tygodni, a pozostałe trzy – 13 tygodni. Podawanie paliperydonu w schemacie dawkowania o stałej dawce odbywało się w ściśle określonych dniach badania: w dniach 1., 8. i 36. w badaniu 9-tygodniowym oraz dodatkowo w dniu 64. w badaniach 13-tygodniowych.⁴

Warto podkreślić, że podczas terapii nawrotu schizofrenii z zastosowaniem paliperydonu nie zaistniała potrzeba doustnego podawania dodatkowych leków przeciwpsychotycznych, co stanowi istotną korzyść kliniczną.⁵

Narzędzia oceny skuteczności

W badaniach klinicznych zastosowano zwalidowane narzędzia oceny stanu klinicznego pacjentów:

• Skala PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale) – zwalidowany wielopozycyjny spis składający się z pięciu czynników oceniających objawy pozytywne, negatywne, dezorganizację myślenia, niekontrolowaną wrogość/podniecenie oraz lęk/depresję. Zmniejszenie całkowitej punktacji w tej skali stanowiło pierwszorzędowy punkt końcowy badań.⁶
• Skala PSP (Personal and Social Performance) – zwalidowana skala używana przez lekarzy klinicystów do określenia funkcjonowania indywidualnego i społecznego pacjenta w czterech obszarach: aktywności użyteczne społecznie (praca i nauka), związki osobiste i społeczne, dbałość o higienę osobistą oraz zachowania agresywne i zakłócające porządek.⁷

Wyniki badań klinicznych

Szczególnie istotne wyniki przyniosło 13-tygodniowe badanie (n = 636), w którym porównano trzy stałe dawki paliperydonu (z początkowym wstrzyknięciem do mięśnia naramiennego 150 mg, a następnie trzema dawkami podawanymi do mięśnia pośladkowego lub naramiennego: 25 mg/4 tygodnie, 100 mg/4 tygodnie lub 150 mg/4 tygodnie) z placebo. Wszystkie trzy schematy dawkowania wykazały lepszą skuteczność niż placebo pod względem poprawy całkowitej punktacji w skali PANSS.⁸

W analizie wyników dotyczących funkcjonowania społecznego zaobserwowano istotną statystycznie przewagę nad placebo w grupach leczonych dawkami 100 mg/4 tygodnie oraz 150 mg/4 tygodnie w skali PSP. Takiej przewagi nie wykazano dla dawki 25 mg/4 tygodnie.⁹

Efekt terapeutyczny paliperydonu występował szybko – poprawa punktacji w skali PANSS była zauważalna już 4. dnia od rozpoczęcia leczenia. Do 8. dnia terapii można było wyraźnie zaobserwować różnice w skuteczności między grupami przyjmującymi paliperydon w dawkach 25 mg i 150 mg w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.¹⁰

Wyniki pozostałych badań również potwierdziły statystycznie istotną przewagę paliperydonu nad placebo, za wyjątkiem dawki 50 mg w jednym z badań.¹¹

*LOCF – ekstrapolacja ostatniej obserwacji (Last Observation Carried Forward)

Zastosowanie w pediatrii

Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przedkładania wyników badań referencyjnego produktu leczniczego zawierającego paliperydon we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży ze schizofrenią. W związku z tym stosowanie produktu leczniczego Palifren Long u dzieci i młodzieży nie jest zalecane.¹²