pochodne azotanowe

Pochodne azotanowe, znane również jako azotany organiczne, stanowią ważną grupę związków chemicznych stosowanych w medycynie, głównie w leczeniu choroby niedokrwiennej serca. Ich działanie opiera się na zdolności do uwalniania tlenku azotu, który jest silnym wazodylatatorem, powodującym rozkurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych.

Najczęściej stosowane pochodne azotanowe to nitrogliceryna, monoazotan izosorbidu oraz diazotan izosorbidu. Leki te zmniejszają obciążenie wstępne i następcze serca poprzez rozszerzenie naczyń żylnych (zmniejszenie powrotu żylnego) oraz tętniczych (zmniejszenie oporu obwodowego). Efektem ich działania jest poprawa równowagi między zapotrzebowaniem a dostarczaniem tlenu do mięśnia sercowego.

Główne wskazania do stosowania pochodnych azotanowych obejmują ostre zespoły wieńcowe, dławicę piersiową stabilną i niestabilną, ostry obrzęk płuc oraz nadciśnienie płucne. Nitrogliceryna w postaci podjęzykowej jest lekiem pierwszego rzutu w przerwaniu ostrego napadu dławicy piersiowej ze względu na szybki początek działania (2-3 minuty).

Wśród działań niepożądanych pochodnych azotanowych należy wymienić bóle głowy, hipotensję, odruchową tachykardię oraz tolerancję na lek, która rozwija się przy długotrwałym, ciągłym stosowaniu. Przeciwwskazaniem do ich stosowania jest jednoczesne przyjmowanie inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (np. sildenafil), ze względu na ryzyko ciężkiej hipotensji.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Hydrochlorothiazide Aurovitas 25 mg

Hydrochlorotiazyd wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, głównie poprzez wpływ na gospodarkę elektrolitową, co może prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. Hipokaliemia indukowana przez hydrochlorotiazyd zwiększa ryzyko torsade de pointes oraz toksyczności digoksyny, dlatego konieczna jest korekta hipokaliemii i monitorowanie EKG oraz stężenia elektrolitów. Współstosowanie z lekami takimi jak lit (zwiększenie stężenia litu w surowicy), kwas acetylosalicylowy w dawkach ≥1 g/dawkę lub ≥3 g/dobę, NLPZ, karbamazepina, inhibitory ACE i antagoniści angiotensyny II wymaga szczególnej ostrożności, monitorowania czynności nerek i dostosowania dawek. Zaleca się także unikanie jednoczesnego stosowania z żywicami jonowymiennymi (np. cholestyraminą) oraz preparatami wapnia ze względu na zmniejszone wchłanianie i ryzyko hiperkalcemii. W przypadku jodowych środków kontrastowych istotne jest odpowiednie nawodnienie pacjenta, aby zapobiec ostremu uszkodzeniu nerek.
alfa-adrenolityk, alfa-blokery, amfoterycyna B, aminy presyjne, antagoniści angiotensyny II, arytmia komorowa, cholestyramina, cyklosporyna, desmopresyna, digoksyna, dna moczanowa, dysfagia, filtracja kłębuszkowa, glikokortykoid, gospodarka elektrolitowa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, inhibitor ACE, inhibitory ACE, jodowe środki kontrastowe, karbamazepina, kolestypol, kwas acetylosalicylowy, leki moczopędne oszczędzające potas, niedociśnienie ortostatyczne, NLPZ, noradrenalina, okskarbazepina, ostra niewydolność nerek, pochodne azotanowe, środek przeczyszczający, SSRI, synteza prostaglandyn, torsade de pointes, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zastoinowa niewydolność serca, żywice jonowymienne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Galpent 100 mg

Pentaerytrytylu tetraazotan (PETN) w dawce 100 mg, stosowany w preparacie GALPENT, charakteryzuje się złożoną farmakokinetyką obejmującą wchłanianie, metabolizm i eliminację. Po podaniu doustnym PETN jest metabolizowany przez mikroflorę jelitową do pentaerytrytylu triazotanu, który wykazuje biodostępność na poziomie 60-70%, jednak stężenia PETN i triazotanu we krwi są niemierzalne standardowymi metodami. Pokarm istotnie obniża biodostępność, dlatego zaleca się przyjmowanie leku co najmniej 30 minut przed lub 1 godzinę po posiłku. Metabolizm obejmuje fazę pierwszego przejścia wątrobowego oraz przemiany w erytrocytach do pochodnych diazotanowych i monoazotanowych, które po sprzężeniu z kwasem glukuronowym są wydzielane do żółci i podlegają enterohepaticznemu recyrkulacji, co wydłuża działanie farmakologiczne. Parametry farmakokinetyczne po podaniu 100 mg PETN wykazują: dla pentaerytrytylu diazotanu Cmax 17,4 ng/ml, tmax 2,5 h, t½ 4,2 h, AUCt 96,7 h·ng/ml; dla monoazotanu Cmax 79,3 ng/ml, tmax 7,1 h, t½ 10,4 h, AUCt 1064 h·ng/ml. Stężenia diazotanu powyżej 2 ng/ml utrzymują się około 13 godzin, a monoazotanu powyżej 20 ng/ml przez około 24 godziny, co tłumaczy długotrwałe działanie leku.
AUC, biodostępność, cykl wątrobowo-jelitowy, denitryfikacja, donor tlenku azotu, działanie farmakodynamiczne, efekt hemodynamiczny, eliminacja leku, krwinki czerwone, kwas glukuronowy, maksymalne stężenie, metabolizm wątrobowy, mikroflora jelitowa, pentaerytrytylu tetraazotan, pentaerytrytylu triazotan, pierwsze przejście wątrobowe, pochodne azotanowe, przewód pokarmowy, stężenie maksymalne, terapia przewlekła, uszkodzenie wątroby, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek

pochodne azotanowe

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Hydrochlorothiazide Aurovitas 25 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Galpent 100 mg