Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania fenoksymetylopenicyliny potasowej

Preparat OSPEN 1500 zawierający 1 500 000 IU (981 mg) fenoksymetylopenicyliny potasowej wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas terapii. Prawidłowe stosowanie leku oraz znajomość możliwych działań niepożądanych jest niezbędna do zapewnienia skutecznego i bezpiecznego leczenia.¹

Ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z reakcjami uczuleniowymi oraz astmą oskrzelową w wywiadzie. Po podaniu doustnej postaci penicyliny obserwowano reakcje nadwrażliwości wszystkich stopni, włącznie z reakcjami anafilaktycznymi mogącymi prowadzić do zgonu.²

Istnieje możliwość występowania krzyżowej nadwrażliwości z cefalosporynami i innymi antybiotykami beta-laktamowymi. Reakcje nadwrażliwości są bardziej prawdopodobne u pacjentów z wcześniejszą nadwrażliwością na penicylinę, cefalosporyny i inne alergeny. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest zebranie dokładnego wywiadu dotyczącego wcześniejszych reakcji alergicznych.³

W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej w trakcie terapii, należy natychmiast przerwać podawanie leku i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne obejmujące zastosowanie:⁴

• Adrenaliny lub innych amin presyjnych – podawanych jako leki pierwszego rzutu w przypadku ciężkich reakcji anafilaktycznych
• Leków przeciwhistaminowych – pomagających w opanowaniu objawów skórnych i innych objawów nadwrażliwości
• Kortykosteroidów – zmniejszających nasilenie reakcji zapalnej i wspomagających leczenie objawów alergii

Ograniczenia w stosowaniu fenoksymetylopenicyliny

Fenoksymetylopenicylina w postaci doustnej nie powinna być stosowana jako lek wspomagający w profilaktyce zakażeń podczas zabiegów chirurgicznych w obrębie układu moczowo-płciowego, dolnego odcinka przewodu pokarmowego, wziernikowania esicy oraz przy porodzie.⁵

Leku nie należy również stosować w ostrej fazie następujących chorób:⁶

• Ciężkie postacie ropniaka – ze względu na niewystarczającą skuteczność leczenia doustnego
• Bakteriemia – wymaga zwykle zastosowania antybiotyków dożylnych
• Zapalenie osierdzia – z uwagi na ciężki przebieg kliniczny i ryzyko niewydolności serca
• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – wymaga terapii dożylnej o szybkim początku działania
• Zapalenie stawów – szczególnie o etiologii bakteryjnej

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności podczas terapii

U pacjentów z zaburzeniami wchłaniania może wystąpić zmniejszone wchłanianie doustnie podanej fenoksymetylopenicyliny, co może uniemożliwić osiągnięcie terapeutycznego stężenia leku. Dotyczy to szczególnie pacjentów z:⁷

• Ciężkimi chorobami przewlekłymi
• Występującymi nudnościami i wymiotami
• Rozszerzeniem żołądka
• Achalazją (zaburzeniem motoryki przełyku)
• Nadmierną motoryką jelit

Ostrożność należy zachować również u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia encefalopatii. W takich przypadkach może być konieczne zastosowanie mniejszych dawek leku niż standardowo zalecane.⁸

Stosowanie w profilaktyce gorączki reumatycznej

W przypadku profilaktycznego stosowania fenoksymetylopenicyliny u pacjentów z gorączką reumatyczną w wywiadzie, należy pamiętać o ryzyku wyselekcjonowania drobnoustrojów opornych na penicylinę. W takiej sytuacji należy rozważyć zastosowanie alternatywnego leku.⁹

U pacjentów przyjmujących fenoksymetylopenicylinę w celu zapobiegania nawrotom gorączki reumatycznej, a wymagających planowanego zabiegu chirurgicznego (usunięcie migdałków podniebiennych, ekstrakcja zęba itp.), zaleca się podwojenie standardowej dawki leku w ramach profilaktyki okołooperacyjnej.¹⁰

Monitorowanie podczas długotrwałego stosowania

Długotrwałe stosowanie antybiotyków może prowadzić do nadkażeń opornymi drobnoustrojami, w tym grzybami. W takiej sytuacji konieczne jest wdrożenie odpowiedniego leczenia przyczynowego.¹¹

W przypadku długotrwałej terapii fenoksymetylopenicyliną należy regularnie kontrolować:¹²

• Morfologię krwi – aby wykryć ewentualne zmiany w układzie krwiotwórczym
• Czynność wątroby – monitorując parametry biochemiczne
• Czynność nerek – kontrolując poziom mocznika, kreatyniny oraz GFR

W przypadku podejrzenia zakażenia gronkowcem zaleca się wykonanie odpowiednich badań mikrobiologicznych umożliwiających identyfikację patogenu i określenie jego wrażliwości na fenoksymetylopenicylinę.¹³

Szczególne sytuacje kliniczne

U pacjentów z mononukleozą zakaźną leczonych antybiotykami istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia wysypki skórnej. Należy o tym pamiętać przy podejmowaniu decyzji o wprowadzeniu leczenia fenoksymetylopenicyliną u takich pacjentów.¹⁴

W trakcie leczenia należy monitorować pacjenta pod kątem wystąpienia objawów rzekomobłoniastego zapalenia okrężnicy, które może wystąpić podczas lub po antybiotykoterapii. Objawami mogą być:¹⁵

• Wodniste stolce z krwią i śluzem
• Tępe, rozlane lub kolkowe bóle brzucha
• Gorączka
• Okresowe parcie na stolec

Stan ten może zagrażać życiu pacjenta, dlatego w przypadku wystąpienia wyżej wymienionych objawów należy:¹⁶

1. Natychmiast odstawić fenoksymetylopenicylinę
2. Wykonać badania bakteriologiczne
3. Wdrożyć odpowiednie leczenie (np. doustnie wankomycyna w dawce 250 mg 4 razy na dobę)

Należy pamiętać, że w przypadku rzekomobłoniastego zapalenia okrężnicy przeciwwskazane jest stosowanie leków hamujących perystaltykę jelit, gdyż mogą one nasilać objawy i prowadzić do ciężkich powikłań.¹⁷

Informacje dodatkowe

Produkt leczniczy OSPEN 1500 zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę powlekaną, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”, co jest istotną informacją dla pacjentów na diecie niskosodowej.¹⁸